Araaǵaıyndyq qashanda qajet

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Vashıngtondaǵy aıtýly jıynda sóılegen sózi otandyq jáne sheteldik BAQ-tar betterinde, áleýmettik jelilerde qyzý talqylanýda. Osyǵan oraı, Mańǵystaý oblystyq «Qoǵamdyq kelisim» MKK dırektory Amangúl JAIYLHANOVAǴA jolyǵyp, pikirin bilgen edik. – Amangúl Ábdiǵalıqyzy, qazir jer betinde tynysh­tyqtyń qaımaǵy buzylyp, túrli jarylystar men soǵystardyń zardaby álem halyqtaryn úreı qushaǵynda qaldyryp otyrǵany jasyryn emes. Árıne, bizdiń elimiz, Qudaıǵa shúkir, mundaı zobalańdardan tynysh. Áıtse de, jan-jaǵymyzǵa qaraı otyryp, jer betin meken etken memleketterdiń biri retinde, boljap bilmeıtin bolashaqqa degen úmitimizge úreı aralasyp ketetinin de aıtýdyń sókettigi joq. О́zara teketiresken alyp memleketterge basý aıtyp, soǵys órtin tutatýǵa qushtarlyq nemese májbúrlik týdyryp otyrǵan máselelerdi beıbit kelisim negizinde sheshýge shaqyrýdyń mańyzy zor.  Osy oraıda, jýyrda AQSh-tyń Vashıngton qalasynda ótken sammıtte Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń sóılegen sóziniń mańyzy týraly ne aıtar edińiz? – Durys aıtasyz, qazir tehnıka men ǵylym adam aıtsa nanǵysyz jetistikterge jetkenimen, ókinishtisi – adamzat jer betinde «qoı ústine boz­torǵaı jumyrtqalaǵan» beıbit kúndi saqtap qalýda salǵyrttyq tanytyp júr. Búgingi asyǵystyq nemese túıtkildi kóńilmen qa­byl­danǵan qandaı da bir qadamdardyń, josparlar men jobalardyń, qaýlylardyń sońy jer beti, adamzat ur­paǵy úshin orny tolmastaı ókinishke uryndyrýy ábden múmkin. Tirshilik búginmen nemese osy ǵasyrmen shektelip qalmaıdy, bizden keıingi ǵasyrlarda da adam balasy, ıaǵnı bizdiń urpaqtarymyz ómir súredi. Sondyqtan, búgingi Memleket basshylary ózara qyrǵı-qabaq bolyp «ustaspaı», keleshek úshin de jaýap berýge mindetti ekendikterin túsinýi kerek. О́kinishke qaraı, bul qaǵıdatty túsinse de túsingisi kelmeý, qarý men qan arqyly ústemdikke ıe bolýǵa talpynys kúsheıip keledi. Onyń ústine, terrorshylardyń lańyn qosyńyz... Osy jaǵdaı­lardy eksheı kele, jer betiniń mazasy ketip turǵanyn ańǵarý qıyn emes.  Elbasymyz bul úshin qarýly qaqtyǵystardy toq­tatyp, asa qaýipti ıadrolyq qarýdy taratpaýdyń, árbir daýdy, tipti, ol qandaı mańyzdylyqqa ıe bolsa da, HHI ǵasyrdyń sanaly azamatttaryna tán sabyrmen, sarabdaldyqpen sheshý kerektigin aıtty. Iаdrolyq qarýdy taratpaýdy usynyp qana qoımaı, bul baǵyttaǵy bastamasyn ıadrolyq arsenaldan bas tartý, Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý syndy naqty isterimen dáleldeı bilgen N.Nazarbaev óz sózinde keshegi ǵasyr men búgingi ǵasyrdyń aıyrmashylyǵyn, jańa ǵasyrǵa qadam basqandaǵy adamdardyń úkili úmitiniń qoıý tútinge aralasyp bara jatqandyǵyn, biraq jer betine bizden keıin de adam balasy keletindigin, olarǵa qııanat jasaýǵa haqymyzdyń joqtyǵyn naqty túsindirip berdi. «Qasiretten ǵana qasıetti jyr týady» degendeı, Elbasynyń «Álem. XXI ǵasyr» manıfesi de osy alańdaýshylyqtan týyndaǵandyǵy anyq. – О́zgelerdi joıý arqyly ómirsheń memleket quryp, jer betinde jalǵyz gúldenip otyrý múmkin emes ekendigin uǵyný kerek deısiz ǵoı... – Iá, bizdiń Elbasymyz «soǵystyń tamyryna balta shabý – adamzattyń eń kúrdeli órkenıettik mindeti» dep atap kórsetip, bul mejege qol jetkizý úshin adamzattyń ózin osy uǵymǵa qaraı beıimdep, jeteleýi qajettigin jetkizdi jáne onyń múmkindigi qazir bar ekendigin, al keıin tipti múlde kesh bolyp ketýi múmkin ekendigin, sondaı-aq, jer betin qan josa etken qylmysqa jaýap beretin jannyń qalmaı, onyń tipti qajeti de bolmaı qalýy múmkin ekendigin eskertti. Bul – estýge de, elestetýge de qorqynyshty, biraq, aqıqat jaǵdaı. Búgingi kúnniń mańyzdy máselelerin ortaǵa sala kele, N.Nazarbaev ony she­shýdiń joldaryn usyndy, ol «XXI ǵasyr: soǵyssyz álem» atty aýqymy zor baǵdarlama qabyldaý kerektigin aıtty jáne onyń negizgi úsh baǵytyn naqtylap berdi. Elbasynyń «Soǵysta jeńimpaz bolmaıdy, onda bári jeńiledi» degen bir aýyz sóziniń ózi túsinemin degenge barlyq nárseni uǵyndyryp tur dep oılaımyn. Kópultty memleketimizdi aırandaı uıytyp otyrǵan Elbasy dostyq, birlik, túsinistik máselesiniń tek jekelegen memleketterge ǵana emes, búkil adamzatqa, Jer sharyna kerek ekendigin jetkizdi. Qazaq eli – bıler fılosofııasyna súıengen, qandaı jaǵdaıda bolsa da ataly sózge toqtaǵan el, sondaı-aq, qıyn jaǵdaıda arazdasýshy taraptardy toqtatyp, araaǵaıyn bolý arqyly ymyralastyrý bizdiń qanymyzda bar qasıet, oǵan tarıh kýá. Búgingi halyqaralyq jaǵ­daı shıelenisip, ýshyǵyp turǵan kezeńde qazaqtyń Nursultandaı uly halqymyzdyń osy fılosofııasyn álemdik deńgeıge alyp shyǵyp qana qoı­maı, ataly sóz aıtyp, ala­burtqan álem turǵyndaryna arasha túsýde. Ataly sóz, salı­qaly pikir talaılarǵa oı salady dep oılaımyn. Jer betindegi qarapaıym halyqqa keregi, árıne, osy – tynyshtyq, beıbitshilik, urpaqtardyń baqytty ómiri. –  Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».  Mańǵystaý oblysy.