Álem jurtshylyǵy shyndap oılanýy tıis

AQSh aýmaǵyn dúr silkindirgen Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń manıfesine sáıkes ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń áleýmettik damý jónindegi prorektory, áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory, professor Sholpan JAMANBALAEVANY áńgimege tartqan edik. – Sholpan Erbolqyzy, kúni keshe Memleket basshy­sy Nursultan Nazarbaev Vashıngtonda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV sammıti qarsańynda AQSh-tyń qoǵam jáne saıası qaıratkerleri aldyndaǵy sóılegen sózinde qazaq halqynyń basyna qan­shama jyl qasiret ýyn sepken Semeı ıadrolyq polıgony týraly da aıtyp ótti... – Onyńyz ras, elektrondy buqaralyq aqparat quraldary arqyly Elbasynyń Amerıka qaýymy aldynda sóılegen sózderi men aıtqandaryn nazarymyzda ustadyq. Prezıdenttiń «Álem. HHI ǵasyr» atty manıfesin den qoıyp tyńdap, yqylaspen talqyladyq. О́zińiz oılap qarańyz, atom polıgonynyń 40 jyldyq tarıhynda 459 jarylys jasalǵan. 1949-1962 jyldary ashyq aýa­da 88 synaq ótip, jer qoınaýynda 3 ret bomba jaryldy. 1953 jyldyń 12 tamyzynda álem tarıhynda alǵash ret termoıadrolyq bomba ashyq aspan astynda synaqtan ótse, 1955 jyldyń 22 qarashasynda jer ústinde jarylǵan sýtegi bombasy jantalasa qarýlanǵan dúnıejúziniń derjavalaryn Keńes Odaǵynyń aldynda ımenýge májbúr etti. О́ıtkeni, mundaı súrgin synaq adamzat tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan edi. Jarylystardan zardap shekken adam sany 1,5 mıllıonnan asady... – Bizdiń bilýimizshe, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıteti taıaý­da ǵana «Beıbitshilik estafetasy – jastarǵa» at­ty respýblıkalyq jastar antııadrolyq onlaın-forýmyna muryndyq boldy emes pe?! – 2015 jyldyń 7 jeltoq­sanynda BUU Bas Assambleıasy Qazaqstannyń bastamasymen Iаdrolyq qarýdan azat álem qurý týraly jalpyǵa ortaq Deklarasııa qabyldady. Qazaqstan 25 jyl buryn álemde alǵashqy bolyp Semeı ıadrolyq polıgonyn birjolata japty. Dúnıejúzinde buryn-sońdy mundaı tájirıbe bolǵan emes. Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Semeı ıadro­lyq polıgonyn jabý týraly Jarlyǵynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan osynaý is-sharaǵa belgili aqyn, kórnekti qoǵam qaıratkeri, «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysynyń prezıdenti Oljas Súleımenov bas bolyp júrdi. – Búgingi ǵalam aldynda jarııalanǵan manıfest aıasynda, bálkim, sol forýmnan este qal­ǵan mańyzdy bir sátterdi eske alarsyz? – Forým barysynda ıadrolyq jarylystan zardap shekkender qaýymdastyǵynyń ókili Káripbek Kúıikovtiń Japonııa sapary kezindegi «Bizdiń qozǵalystyń qarsylyq belgisi – ashyq alaqan. Men antııadrolyq qozǵalysty eki qolymdy kóterip turyp qoldaımyn. Biraq, mende ondaı múmkindik joq» degen kezsýde jınalǵan japondyq qaýym túgeldeı ornynan turyp, qoldaryn kóterip Káripbekti qoldaıtyndaryn jetkizgeni eske alyndy. Forým ótip jatqan sol kúni Qazaqstannyń barlyq aımaǵyndaǵy stýdent jastar bir mezette oryndarynan turyp, qol­daryn kóterdi. Mundaı kórinis kózge eriksiz jas úıirdi. Mıllıondaǵan zardap shegýshiniń búgingi tartqan qasireti kóz aldymyzda turdy. Bir sózben aıtqanda, Elba­synyń Amerıka saparynda jarııa etken eń kókeıkesti qaǵıdalary álem jurtshylyǵyna endigi jerde shyndap oı salady ǵoı degen úmittemin. Áńgimelesken Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan».