О́zbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Islam Kárimovtiń shaqyrýymen 2016 jylǵy 14-15 sáýirde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń О́zbekstan Respýblıkasyna sapary bolyp ótti.
Senim men ózara túsinistik jaǵdaıynda ótken kelissózder barysynda Memleket basshylary saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyqtyń ahýaly men damý keleshegin, sondaı-aq birqatar halyqaralyq jáne óńirlik saıasattaǵy ózekti máselelerdi talqylady.
Memleket basshylary qol jetkizilgen ekijaqty jáne kópjaqty formattaǵy ózara is-qımyl deńgeıine qanaǵattanýshylyq bildirip, 1998 jylǵy 31 qazandaǵy Máńgilik dostyq týraly jáne 2013 jylǵy 14 maýsymdaǵy Strategııalyq seriktestik týraly memleketaralyq sharttardyń aıasynda ózara tıimdi yntymaqtastyqty barlyq salalarda odan ári keńeıtýge jáne ulǵaıtýǵa ózara umtylysyn rastady.
Prezıdentter ekijaqty saýda kóleminiń ósýin qamtamasyz etýge, onyń qurylymyn ártaraptandyrýǵa, ınvestısııalyq yntymaqtastyqty jandandyrýǵa, sondaı-aq syrtqy saýda júkteri tranzıtine qolaıly jaǵdaı qalyptastyrýǵa ózara nıettestik bildirdi.
Ekonomıka salasyndaǵy jemisti seriktestikti júzege asyrýdyń mańyzdy faktory retinde birlesken jáne sheteldik kásiporyndardyń qyzmetin aıtýǵa bolady. Qazirgi ýaqytta О́zbekstanda qazaqstandyq kapıtaldyń qatysýymen 206 kásiporyn jumys istep, onyń 171-i birlesken kásiporyn bolsa, 35 kásiporyn 100% qazaqstandyq kapıtaldyń enshisinde. Saýda, kólik-logıstıka jáne qyzmettiń basqa da túrleri, qurylys materıaldaryn jáne halyq tutynatyn taýarlar óndiretin salalarda qazaqstandyq 3 kompanııanyń ókildigi eńbek etedi. О́z kezeginde bizdiń elimizde ózbekstandyqtardyń qatysýymen 151 kásiporyn jumys isteıdi.
О́zbekstan bizdiń elimizge jemis-jıdek, toqyma ónimderin, kólik quraldaryn, tyńaıtqyshtar, qurylys materıaldaryn shyǵarsa, Qazaqstan óz kezeginde qara jáne tústi metaldar, mal jáne ósimdik maılaryn eksporttaıdy. Múmkindik turǵysynan qaraǵanda, bulardyń qatary áldeqaıda ósýine alǵyshart qalyptasyp keledi.
Memleket basshylary 2016 jylǵy 11 naýryzda Astana qalasynda 15-shi otyrysy ótken Qazaqstan Respýblıkasy men О́zbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq jónindegi birlesken úkimetaralyq komıssııanyń qyzmetin oń baǵalady. Komıssııanyń ekijaqty seriktestiktiń basymdyǵy bar baǵyttaryndaǵy ózara is-qımyldardy is júzinde úılestirý jáne qarqyndandyrý tetigi retinde atqaratyn mańyzdy róli atalyp ótti.
Prezıdentter halyqaralyq saıasattaǵy basty máseleler boıynsha ustanymdarynyń jaqyndyǵyn nemese sáıkestigin málimdedi, beıbitshilikti, qaýipsizdik pen turaqtylyqty jahandyq jáne óńirlik aýqymda nyǵaıtý isine ózara atsalysýǵa degen umtylystaryn atap ótti. BUU, ShYU jáne TMD, sondaı-aq basqa da halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar aıasyndaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqty jandandyrý nıetin rastady.
Bul oraıda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev О́zbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti I.Á.Kárimovke BUU Qaýipsizdik keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine Qazaqstannyń kandıdatýrasyn qoldaǵany úshin alǵys bildirip, bul sheshim elderimizdiń arasyndaǵy dostyq jáne strategııalyq qarym-qatynastardyń jarqyn úlgisin kórsetip otyr dep atap ótti.
Prezıdentter halyqaralyq isterdegi kez kelgen daýlardyń, qarama-qaıshylyqtar men kelispeýshilikterdiń sheshilýi tek saıası jolmen, kelissózder arqyly jáne basqa da beıbit joldarmen, BUU Jarǵysynda bekitilgen negizgi halyqaralyq normalar men qaǵıdalardy múltiksiz saqtaý arqyly ǵana múmkin ekenin taǵy da rastady.
Prezıdentter halyqaralyq terrorızmge, dinı ekstremızmge, zańsyz kóshi-qonǵa, esirtki tasymalyna, transulttyq uıymdasqan qylmysqa jáne ekijaqty formattaǵy, sondaı-aq halyqaralyq qurylymdar sheńberindegi basqa da syn-qaterlerge jáne qaýipterge qarsy kúrestegi yntymaqtastyqty odan ári damytý qajettigin atap ótti.
Memleket basshylary Aýǵanstandaǵy beıbitshilikti jáne turaqtylyqty qalpyna keltirýdi tezdetýge ózderiniń beıildigin rastady. Bul rette, Qazaqstan men О́zbekstannyń Aýǵanstan Islam Respýblıkasy ekonomıkasyn qalpyna keltirýge qosqan úlesiniń mańyzdylyǵy erekshe atalyp ótildi.
Prezıdentter Ortalyq Azııadaǵy transshekaralyq ózenderdiń sý resýrstary halyqtardyń ortaq murasy men ıgiligi bolyp tabylatynyn jáne búkil óńirdiń turaqtylyǵy men ál-aýqaty osy resýrstardy aqylǵa qonymdy jáne ádil paıdalanýǵa táýeldi ekenin atap ótti.
Qazaqstan men О́zbekstan senimdi nyǵaıtý, múddelerdi ózara esepke alý, energııa men sýdyń tıimdi únemdelýin qamtamasyz etý, ózara is-qımyldyń formattary men tetikterin jandandyrýǵa baǵyttalǵan ortaq ustanymdardy, jańa ıdeıalar men bastamalardy izdeý maqsatynda Ortalyq Azııanyń barlyq memleketterin syndarly dıalogqa shaqyrdy. Transshekaralyq ózenderde jańa gıdrotehnıkalyq qurylystardy salý máselesin qarastyrý kezinde transshekaralyq yqpaly bar jobalardyń barlyǵyn basseın elderimen kelisýdi qarastyratyn BUU-nyń konvensııalarynda jáne basqa da halyqaralyq qujattarda bekitilgen halyqaralyq sý quqyǵynyń jalpy tanylǵan normalaryn qatań basshylyqqa alý, sondaı-aq tıisti táýelsiz halyqaralyq saraptama júrgizý qajet.
Eki el basshylary Halyqaralyq Araldy qutqarý qory (HAQQ) Aral óńirin jáne Aral óńiri aımaǵyn ekologııalyq saýyqtyrýǵa jáne onyń áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerin sheshýge baǵyttalǵan jobalar men baǵdarlamalardy júzege asyrýda óńir elderiniń ózara is-qımylynyń mańyzdy tuǵyrnamasy bolatynyn aıtty. Osyǵan baılanysty HAQQ-tyń róli men mańyzyn udaıy nyǵaıtý, sondaı-aq qor aıasynda jobalar men baǵdarlamalardy tıimdi iske asyrýǵa baǵyttalǵan óńirlik jáne halyqaralyq is-áreketterge qoldaý bildirý qajettigi atap ótildi.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev pen Islam Kárimov kún tártibindegi ózekti halyqaralyq máselelerdi, sondaı-aq, óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, Tashkentte ótkizý josparlanyp otyrǵan ShYU Sammıtine qatysty jaıttardy talqylady.
Qazaqstan Prezıdenti eki eldiń arasyndaǵy tarıhı dostyq qatynastarǵa toqtalyp ótti.
– Biz bul baılanystardy táýelsizdik jyldary saqtap qana qoımaı, memleketterimizdi jaqyndastyra tústik. Bul oraıda, kórshi retindegi bizdiń rııasyz nıetpen kezdesý tájirıbemizdiń mańyzy zor. Men Sizben dostyǵymdy, qazaq pen ózbek halqynyń dostyǵyn maqtan tutamyn. Maqsat – osy qarym-qatynastardy, ózara senimdi nyǵaıtyp, kelesi urpaqqa mıras etip qaldyrý. Barsha qazaqstandyqtar atynan ózbek halqyna tabys pen baq-bereke tileımin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
I.Kárimov eki memleket arasynda shynaıy dostyq qarym-qatynas, qurmet pen ózara tileýlestik bar ekenin aıtty.
– Biz ómir súrip jatqan qazirgideı kúrdeli kezeńde dál osy qasıetter qajet. Nursultan Nazarbaevtyń bul sapary qazirgi jaǵdaıda durys sheshimdi birlesip izdeý jolynda pikir almasý úshin de mańyzdy. Álemdik ekonomıkada daǵdarys jalǵasýda, dúnıejúziniń eshbir memleketi qıyndyqtan kende emes. Biz durys jolmen júrip, árdaıym baǵytymyzdy birlese baıyptap otyrýdy qalaımyz, – dedi О́zbekstan Prezıdenti.
Memleket basshylary eki halyqtyń mádenı-tarıhı jáne tildik jaqyndyǵyn ataı otyryp, bilim, ǵylym, densaýlyq, mádenıet, óner, týrızm, sport jáne basqa salalardaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa beıildiligin rastady.
Qazaqstan Respýblıkasy men О́zbekstan Respýblıkasynyń kóshbasshylary qol qoıylǵan ekijaqty jáne kópjaqty sharttardy júzege asyrýdyń, memleketaralyq qarym-qatynastardy nyǵaıtýdyń irgeli negizi bolyp sanalatyn eki memleket arasyndaǵy shart-quqyqtyq bazany odan ári keńeıtýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev О́zbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Islam Kárimovke, barsha ózbek halqyna jyly qabyldaǵany jáne qonaqjaılyǵy úshin alǵys bildirdi.
Ǵabıt ISKENDERULY,
«Egemen Qazaqstan» – Tashkentten (О́zbekstan)
Sýretterdi túsirgender
S.BONDARENKO, B.OTARBAEV
