Tarıh • 23 Qyrkúıek, 2021
Jaqynda reseılik «Kochevnıkı Velıkoı stepı» dep atalatyn oqyrmany kóp jelilik topta myna bir dýlyǵanyń fotosy jarııalandy. Jádiger Japonııanyń teńiz jaǵalaýynan tabylypty. Anyqtamalyǵynda «tatar-mońǵol jaraǵy» dep jazylǵan. Tatar-mońǵol uǵymy jazýshy Muhtar Maǵaýınnyń tápsiri boıynsha – túrki-qypshaqtar. Demek, bul buıym arǵy jaǵyn aıtsaq ejelgi kóshpendilerdiń, bergi jaǵyn aıtsaq Ulyq ulystyń irgesin qalaǵan babalarymyzdyń murasy ekeni anyq.
Rýhanııat • 20 Qyrkúıek, 2021
Jańǵyrý – el damýynyń jasampaz qaǵıdasy
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdeti – Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda: «Elimiz jańa tarıhı kezeńge aıaq basty. Osylaısha, biz qaıta túleýdiń aıryqsha mańyzdy eki prosesi – saıası reforma men ekonomıkalyq jańǵyrýdy qolǵa aldyq. Atalǵan eki jańǵyrý prosesiniń naqty maqsat-mindetteri, basymdyqtary men oǵan jetkizetin joldary bar. Maqsatqa jetý úshin bizdiń sanamyz isimizden ozyp júrýi, ıaǵnı odan buryn jańǵyryp otyrýǵa tıis. Bul saıası jáne ekonomıkalyq jańǵyrýlardy tolyqtyryp qana qoımaı, olardyń ózegine aınalady. Rýhanı jańǵyrý tek búgin bastalatyn jumys emes. Endi osynyń bárinen de aýqymdy jáne irgeli jumystardy bastaǵaly otyrmyz. Men elimiz myqty ári jaýapkershiligi joǵary birtutas ult bolý úshin bolashaqqa qalaı qadam basatynymyz jáne buqaralyq sanany qalaı ózgertetinimiz týraly kózqarastarymdy ortaǵa salýdy jón kórdim», degen edi.
Tarıh • 08 Qyrkúıek, 2021
Soltústik Osetııa-Alanııa respýblıkasynyń batysyndaǵy Alagırsk aýdanyna qarasty taýly qyratta Dzýarıkaý atty shaǵyn aýyl ornalasqan. Aýyldyń aty osetın tilinde «Áýlıe meken» degenge saıatyn kórinedi. Osynda «Jeti baýyrǵa eskertkish» atty monýment bar. Onyń ushar basyna qanattaryn túıistire samǵaǵan aq tyrnalar beınelense, eskertkishtiń etegine qaıǵy meńdep qara jamylǵan áz ananyń muńly beınesi músindelgen.
Tarıh • 08 Qyrkúıek, 2021
Kóne nýmızmatıkalyq buıymdar ótken tarıhty zertteýge, ásirese kómeski oqıǵalardyń ýaqytyn naqtylaýǵa tabylmas derek. Mysaly, 1979 jyly Almaty qalasynyń Lenın dańǵyly boıynda ornalasqan Shekara ýchılıshesiniń mańaıynan tabylǵan tańbaly nýmızmatıkalyq dırhamdar shahardyń jasyn anyqtaýǵa birden-bir derek boldy.
Rýhanııat • 08 Qyrkúıek, 2021
Shamamen jıyrma shaqty jyldyń aldynda teledıdardy qosyp qalsam, marqum Sheraǵa, qazaq rýhynyń qanjary Sherhan Murtaza sóılep jatyr eken. Jaryqtyq murtyn kókke shanshyp alyp, qynabynan sýyrylǵan jalań qylyshtaı yzǵarly júzben: – «Baıqaımyn, qazirgi jastar shıryǵýdy bilmeıdi, shıryǵa almaıdy, ondaı qabiletten aıyrylǵan, bul qasiret», dedi marqum. Qaısar qalamgerdiń osy sózi kókeıimde jattalyp qalypty. Ásirese, «shıryǵý» jaıly aıtqany.
Tarıh • 06 Qyrkúıek, 2021
Qazaq tarıhynda «Altyn Orda dáýiri» deıtin kezeń bar. Bul ýaqyt qazirgi táýelsiz elimizdiń ejelgi tuǵyry retinde moıyndalýda. Sol sebepti de, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eki jyldyń aldynda ejelgi orys jylnamalarynda «Ulyq ulys» degen atpen belgili Altyn Orda ımperııasynyń 750 jyldyq merekesin atap ótý jaıly sheshim qabyldap, ol shara óz deńgeıinde atqarylǵan bolatyn.
Tarıh • 02 Qyrkúıek, 2021
Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen qolǵa alynǵan «Nura-Esil ózenderi aralyǵynyń mádenı genezısin qalyptastyrýdaǵy paleogeografııalyq faktor: úı qurylysynyń erekshelikteri jáne onyń evolıýsııasy» atty arheologııalyq barlaý jumysy aıasynda qyzmet atqarǵan arheologter jaqynda elorda irgesinen HVIII ǵasyrǵa tán qazaq qystaýynyń ornyn tapty.
Tarıh • 27 Tamyz, 2021
Úsh myń jyl buryn quıylǵan jamby
Jamby degenimiz – kóne túrik tilinde «ıambý», ıaǵnı quımaly altyn nemese kúmis uǵymyn bildiredi. Jamby – iri qara nemese usaq maldyń tuıaǵy músindes bolǵandyqtan, taıtuıaq, qoıtuıaq, attuıaq, asyq jamby, besik jamby, túıekóz jamby, qoıbas jamby, t.b. dep atalǵan. Jambynyń jasalǵan materıalyna baılanysty: aq kúmisten jasalǵan bolsa, «aq jamby», altynnan jasalsa, «altyn jamby» dep te ataǵan.
Elorda • 25 Tamyz, 2021
Qarýsyzdaný – qoǵam úshin mańyzdy
Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasy men Semeı qalasy ákimdiginiń birlesip uıymdastyrýymen elimizdiń táýelsizdigi men Semeı ıadrolyq polıgony jabylýynyń 30 jyldyǵyna arnalǵan «Negizgi sheshimder ýaqyty» atty kórme ótti.
Tarıh • 25 Tamyz, 2021
Sonaý jyldary... naqtyraq aıtqanda, Aýǵan elinde azamat soǵysy júrip jatqan (1979-1989 j.j.) tus. Beıbitshilikti tý etip, bul elge Keńes eli ásker kirgizdi. Onyń syrtynda sosıalıstik lager atty qaýymdastyq qataryna birikken memleketter soǵystan zardap shekken aýǵanstandyqtarǵa gýmanıtarlyq hám rýhanı járdem kórsetý sharasyn qolǵa aldy. Sonyń biri Mońǵol Halyq Respýblıkasy edi.
