Sarapshylar
Tramp taıaý arada Reseıge barýy múmkin - sarapshy
AQSh-taǵy prezıdent saılaýynda jeńiske jetken Donald Tramp jaqyn arada Reseı men Ýkraınaǵa baryp, aradaǵy qaqtyǵysty toqtatý týraly kelisimge kelýdi talqylaýy múmkin. Bul týraly Túrkııa eliniń saıasattanýshysy Engın О́zer aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
25 Qarasha, 2024
IJО́: irkilis pen mıllıardtyq meje
El ekonomıkasynyń aldynda ishki jalpy ónimdi (IJО́) eki eseleý – 220 mlrd dollardan (2022 jylǵy IJО́) 450 mlrd dollarǵa deıin kóbeıtý mindeti tur. Makroekonomıkalyq zańdylyqtardan eshqaıda qashyp qutyla almaımyz, endeshe birneshe qyzyqty esepteý jasap kórýge bolady. 2023 jyly teńge baǵamy 456 bolyp turǵan kezde IJО́ 263 mlrd dollar boldy. 2029 jyldyń sońyna deıin 6 jyl bar jáne AQSh-ta ınflıasııa ortasha 2% bolyp turǵanda IJО́ ınflıasııa esebinen 12,6%-ǵa deıin nemese shamamen 33 mlrd dollarǵa deıin kóbeıedi (ıaǵnı 296 mlrd dollarǵa deıin). Ári qaraı naqty ósim yqpaly bolýǵa tıis.
12 Qarasha, 2024
Munaı óndirisin boljaý bıyl da óz-ózin aqtamady. Energetıka mınıstri «Kólem 88 mln tonnadan kóp, biraq biz josparlaǵan 90,5 mln tonnadan kem» dedi. Mınıstrliktiń jyl basynda óndirý kólemin asyra aıtyp, jyl sońyna taman sol mejege jete almaı, túsirýge májbúr bolyp otyrǵany bir bul emes. Sondyqtan vedomstvo munaı óndirisin boljaý tásilin ózgertýge tıis dep sanaımyn.
06 Qarasha, 2024
Úlken qalalarda, ásirese megapolısterde jańa turǵyn úı sany kóbeıip kele jatyr. Sáýleti men sáni asqan baspana ǵımarattary alystan kóz arbaıdy. Zamanǵa saı turmystyq qajettilikterdi eskerý de júıelene túsken.
13 Qyrkúıek, 2024
Qaǵazdaǵy jobaǵa qashanǵy telmiremiz?
Prezıdent Joldaýda munaı jáne gaz salasyndaǵy birqatar túıtkildi máseleni kóterdi. «Orta Azııa – Ortalyq» magıstraldi gaz qubyrynyń elimizge tıesili 800 shaqyrymnan astam bóligin jańǵyrtý jumysy óte qysqa merzimde aıaqtaldy dep málimdedi. Jobanyń jedel bitýiniń sebebi – О́zbekstannyń gazǵa degen muqtajdyǵy. 2022 jylǵa deıin gazdy eksporttap kelgen el 2022 jyldan bastap Reseıden ımporttaı bastady. Sol úshin О́zbekstannan Reseıge gaz jóneltetin qubyrǵa revers jasap, gaz Reseıden О́zbekstanǵa keletindeı etip isteldi.
07 Qyrkúıek, 2024
Kúz – ózgerister maýsymy. Tamyz bite salysymen ekonomıkamyzda da tyń bastamalar paıda bolady dep úmittenetinimiz belgili. О́ıtkeni sheshimin kútip turǵan túıtkilder barshylyq. Sonyń alǵashqysy ári mańyzdysy – memlekettik bıýdjettiń jaıy.
29 Tamyz, 2024
Qaryz aýyrtpalyǵyn qaıtip joıamyz?
Halyqtyń qaryz aýyrtpalyǵy týraly ártúrli pikir estip júrmiz. Qarjy ınstıtýttary «bizde qaryz problemasy joq» deıdi. Olar bul pikirdi ishki jalpy ónimdegi (IJО́) nesıe qaryzy úlesimen dáıektegisi keledi. Shyn máninde bizde qaryz máselesi bar. Bar bolǵanda qandaı, keıbir segmentte ol shekten shyǵyp ketti.
23 Tamyz, 2024
Taıaýda munaı óńdeý salasyn damytýdyń 2024-2050 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy jarııalandy. Bul alǵash ret qabyldanyp otyrǵan jospar emes. Osyǵan deıin birneshe ret munaı-gaz salasyn damytýǵa qatysty tujyrymdama jarııalandy. Sońǵy usynylǵan konsepsııanyń negizgi maqsaty – 2014-2017 jyldar aralyǵynda úsh munaı óńdeý zaýytyn da modernızasııalaýǵa baǵyttalǵan edi.
21 Tamyz, 2024
Ulttyq qordan aýdarylatyn aýdarymdar azaıǵan tusta teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy bir-eki aıdyń ishinde 480-ge deıin álsirep ketkenin bárimiz kórdik. Dollar baǵamy sabasyna túskenmen, jaǵdaı máz emes. Dál qazir teńge baǵamynan da mańyzdy problema jetedi. Eń birinshi kezekte 2025 jylǵa deıingi bıýdjet tapshylyǵynyń qalaı sheshiletinin oılaýymyz kerek.
07 Tamyz, 2024
Páterdi jóndeýge qarjyny qaıdan alamyz?
– Bıyl iske qosylǵan «Otaý» jáne «Naýryz» ıpotekalyq baǵdarlamalary boıynsha páterdiń jóndeý jumysyna qajetti qarjyny da bank arqyly rásimdeýge bolady. Munyń tártibi qandaı? Ipotekalyq baǵdarlamalar aıasynda jóndeý jumysyna qajet qarajatty bólek rásimdeý kerek pe?
06 Tamyz, 2024
Halyqqa tıimdi salyq júıesi kerek
Syndarly dıalog tek syndy ǵana emes, belgili bir bastamalardy qoldaý men kelisimdi de qamtıdy. Biraq unamsyz bolsa da, durys sheshimderdi atap kórsetý kerektigin umytpaýymyz kerek. Mysaly, salyq saıasatyna baılanysty aıtylyp jatqan keıbir usynystarmen kelisýge bolady. Atap aıtqanda, eki bırjanyń salyq jeńildikterin biriktirip, dıvıdendke 5 paıyz kóleminde biryńǵaı salyq engizýdi durys qadam dep aıtar edik.
18 Shilde, 2024
Megapolıs turǵyndaryn únemi mazalaıtyn, olardyń jaıly ómirine áser etetin jaǵdaıdyń biri – avtokólik turaǵynyń tapshylyǵy. Júrgizýshiler oryn tappaǵan soń, kólikti jol jıeginde qaldyryp ketýge májbúr bolady. Bul óz kezeginde apat qaýpiniń artýyna, keptelistiń týyndaýyna alyp keledi. Bul – qalalardyń bárine ortaq problema.
12 Shilde, 2024
Makroekonomıkalyq kórsetkish nege tómen?
Sozylmaly syrqat sekildi bir qubylys bar, ol – makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń (ishki jalpy ónim, halyqtyń tabysy, tutynýy) bir kezeńde kóp baǵytta qozǵalýy. Naryqtyq ekonomıkasy ornyqty elderde bul kórsetkishter bir baǵytta damıdy. Eger IJО́ ósse, bul kórsetkish birshama retteledi. IJО́ tómendese, onda kórsetkishterdiń máni de tómendeıdi.
20 Maýsym, 2024
Qazir jeke tulǵa úshin bankrot ataný birshama jeńildetildi. Memleket azamattardyń qaryz júktemesin sheshý maqsatynda osyndaı qadamǵa barǵan bolatyn. Árıne, táýekeli kóp qadam. Soǵan qaramastan kópshilik jappaı bankrot atanýǵa kirisip te ketken syńaıly. Biraq qaryzdan ońaı qutylýdyń zardaby da joq emes. Ásirese baspana alý kezinde.
30 Mamyr, 2024
AES-ti kimge saldyrǵan tıimdi?
Eger elimiz atom elektr stansasyn salamyz dep sheshse, onda eń abzaly fransýz tájirıbesin paıdalanýǵa bolar edi. Oǵan sebep kóp. Birinshi kezekte oıǵa oralatyny – onyń tarıhy. Fransııanyń ıadrolyq energetıkamen qarym-qatynasy tym erte qalyptasty. Ony sonaý Anrı Bekkerel, Per jáne Marııa Kıýrımen baılanystyryp qaraı alamyz.
28 Mamyr, 2024
Sáýir aıynyń sońynda AQSh Memlekettik hatshysy Entonı Blınken Qytaıǵa saparmen bardy. QHR Syrtqy ister mınıstri Van Imen 3 saǵat, Qytaı tóraǵasy Sı Szınpınmen 35 mınýt sóılesti. Memlekettik hatshy saýdany burmalaıtyn jáne AQSh-tyń ulttyq qaýipsizdigine qater tóndiretin Beıjińniń naryqtyq emes ekonomıkalyq saıasaty men tájirıbesine toqtaldy.
15 Mamyr, 2024
Ulttyq qýat pen ulttyq kúshtiń astarynda tyǵyz baılanys bar. Qýatty jáne asa qýatty elder óz kúshine senip, álsiz elderge qarsy áskerı, ekonomıkalyq jáne aqparattyq yqpal jasaıdy. Qýatty memleketterdiń taǵy bir sınonımi – derjava. Derjavalarda kelesi urpaq aldynda asa jaýapty, alǵa qoıǵan maqsattarǵa qol jetkizý, osy jolda moınyna alǵan mindetterdi tııanaqty oryndaý qabileti bolady. Basqasha aıtqanda, álemde derjava mártebesin ıelengen memleketterde basqa elderdiń qolynan is-qımyldardy jasaý qabileti bar.
26 Sáýir, 2024
Investordy aýystyrǵannan ne utamyz?
Sońǵy kezde elimizdegi úsh alpaýyt munaı-gaz ken orny – Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaqtyń belgili bir úlesin satyp alý úshin reseılik ınvestorlardyń Batys buǵattap tastaǵan mıllıardtaǵan dollardy paıdalanýy týraly sóz qozǵala bastady. Bul árıne, asa kúmándi ári qaýipti usynys, dese de máselege sál tereńnen úńilip kóreıik.
09 Sáýir, 2024
Aldyńǵy aptada áleýmettik jelilerde ajyrasýdan elimizdiń álemde «kóshbasshy» ekeni týraly aqparat keńinen tarap ketti. Keıin belgili bolǵandaı, bul jalǵan aqparat bolyp shyqty. Alaıda ishinara shyndyǵy da joq emes edi. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetine súıensek, 2023 jyly 128 359 neke qıylyp, 44 517 ajyrasý faktisi tirkelgen. Qalada 33 229 jup ajyrassa, aýylda 11 228 jup bólek ketken.
02 Sáýir, 2024
Halyqtyń qoldaýynyń arqasynda elimiz jańa kezeńge qadam basyp, konstıtýsııalyq reformanyń negizinde ádiletti Qazaqstandy qurýǵa kiristi. Saıası jańǵyrýdyń ekonomıkalyq negizderi jasalyp, reformalar keshendi sıpatqa ıe bolyp, ol túbegeıli ózgeristerge ulasyp keledi..
28 Naýryz, 2024
