Til – tatýlyq tiregi

respýblıkalyq forýmynda ózge etnos jastarynyń janashyr únderi kóp estildi Mádenıet jáne sport mınıstrligi Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası jumys komıtetiniń uıymdastyrýymen Sh. Shaıahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblıkalyq úılestirý-ádistemelik ortalyǵy «Til – tatýlyq tiregi» atty etnos jastarynyń forýmyn Qyzyljar óńirinde ótkizdi. Oǵan elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen delegattarmen qosa, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, mınıstrliktiń, «Jas Otan» jastar qanatynyń ókilderi, stýdentter, birneshe tildi erkin meńgergen etnos jastary qatysty. Aıtýly shara Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵyna arnalyp, qazaq tiliniń qoldanys aıasyn keńeıtý, mártebesin kóterý, memlekettik tildi biletin etnos jastaryna qoldaý kórsetý maqsatyn dittedi. Saltanatty jıyndy ob­lys ákiminiń orynbasary Anarhan Dúısenova ash­yp, aımaq basshysynyń qut­tyqtaýyn jetkizdi. Mem­lekettik tildi bilý ár qazaq­standyqtyń paryzy, elge, jerge degen qurmettiń bir belgisi ekenin, talaı uly­lardy dúnıege ákelgen ólkede mańyzdy máselege jan-jaqty qoldaý kórsetilip kele jatqanyn atap ótti. Sharanyń «Til – tatýlyq tiregi» dep atalýy erekshe mánge ıe ekeni osy joly da anyq baıqaldy. Ár halyqtyń basty baılyǵy, baǵa jetpes qazynasy ana tili ekeni daýsyz. Memlekettik tildiń kúndelikti qoldaný aıasyn keńeıtip, ony shyn mánindegi qoǵamdyq qarym-qatynas tiline aınaldyrý búgingi kún talaby ekeni talassyz shyndyq. Elbasy aıtqandaı, barsha qazaqstandyqtardy biriktirýdiń basty faktor­larynyń biri elimizdiń mem­­lekettik tilin, barlyq qazaqstandyqtardyń ana tilin odan ári damytýǵa bar kúsh-jigerimizdi jumsaýǵa tıispiz. Bul oraıda, memlekettik tildiń uıystyrýshylyq, tu­tastyrýshylyq mártebesin bıiktetýde daryndy, belsendi, maqsatker, zamanaýı jastarǵa zor senim artylady. Forýmda sóz alǵan sheshender óz oılaryn osy turǵydan órbitip, táýelsiz elimizdiń shyn patrıottary retinde qazaq tili men mádenıetine janashyr kózqarastaryn ispen dáleldep júrgenin aıǵaqtady. Temirtaý qalasyndaǵy balabaqshada sport nusqaýshysy bolyp isteıtin Nıgara Paızıevanyń áńgimesi áserli shyqty. Mek­tepti oryssha bitirse de, ýnıversıtette qazaq tobynda oqypty. Qazaq, ózbek, orys, aǵylshyn tilderin erkin biledi. Onyń oıynsha, shyn nıet qoıǵan adamǵa til úırený qıyn emes. Ol jas patrıottardy qazaq halqynyń ulttyq rýhynda tárbıe júr­genin maqtanysh sanaıtynyn jetkizdi. Soltústik Qazaqstan oblysynyń Beloe orta mektebinde qazaq tili men ádebıeti pánderinen sabaq beretin Svetlana Ma­gýıa­nova óz tájirıbesimen bó­listi. Orys mektebinde oq­­yp júrip, memlekettik tilde uıymdastyrylatyn baıqaýlarǵa, olımpıadalarǵa úzbeı qatysýdyń arqasynda qazaq tilin tez úırenip alǵan. Qazaq tili men ádebıeti mu­ǵalimi bolsam degen taýdaı talaby arqasynda jergilikti joǵary oqý ornyn oıdaǵydaı támamdaǵan. Onyń dombyra tartatyn, óleń jazatyn qabileti de bar eken. Oraldyq Venera Sýrovseva, Aqmola ob­lysynan kelgen Ravıl Abýlhanov qazaq tiline degen qamqorlyq otbasy, oshaq qa­sy­nan bastalatynyn alǵa tartty. Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń baspasóz hat­shy­sy Qurmanbek Qazan­basov, Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası ju­mys komıtetiniń basqarma jetekshisi Tolqyn Isaqova qýatty memlekettiń turaq­ty­lyǵy men tatýlyǵyna negiz­delgen, el birliginiń bas­ty kúshi retinde memlekettik tildiń mártebesin arttyrý, mereıin ósirý óz qolymyzda desti. Forým delegattary eli­mizdiń jastaryna úndeý qabyldap, ıgi isterdiń uıyt­qysy bolýǵa, tilderdiń úsh­tuǵyrlyǵy saıasatyn qoldaýǵa shaqyrdy. «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrý jolynda belsendilik tanytatyndaryna, jahandaný úrdisinde rýhanı kelisim men qoǵamdyq turaqtylyqtyń saqtalaryna senim bildirdi. Forým aıasynda S. Mu­qanov atyndaǵy ámbebap-ǵylymı kitaphanada Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalyp kitap kórmesi uıym­dastyryldy. Dóńgelek ús­tel májilisin moderator T. Isaqova júrgizip otyrdy Súleıman Karıkovıch (Jam­byl oblysy), M. Áýezov atyn­daǵy OQMÝ dok­to­ran­ty Latıf Azız (Shymkent), Murat Eıbov (Qyzylorda), Sergeı Ageev (Astana) talqylanǵan máseleler boıynsha pikirler almasyp, tilge qatysty máse­lelerdi baıyptylyqpen, parasattylyqpen sheshý joldaryn usyndy. Halyqqa qyzmet kór­se­tý ortalyqtarynda uıym­das­­­tyrylǵan aksııalarda kelýshilerge suraqtar taratylyp, qazaqsha bilý deńgeıine zertteý júrgizildi. Forýmnyń logotıpi jazylǵan jalaýshalar, sharlar men qalamdar tartý etildi. – Ákem men sheshem 12 til biledi. Meniń úırengenim – ázirshe bes til. Qazaq tilin jas­taıymnan bilip óstim. Sózdik qory óte baı til. Qazir nemis tilin ıgerip júrmin, – dedi bizge Petropavl qala­syndaǵy №6637 áskerı bólim­niń qyzmetkeri Ferýz Namet. Osyǵan qarap-aq táýelsiz Qazaqstannyń básekege qa­biletti órenderi qazaq tili – memlekettik til, orys tili – ultaralyq qatynas tili, aǵylshyn tili – jahandyq ekonomıkaǵa oıdaǵydaı kirigý tili ekenin jete túsinetin ańǵarý qıyn emes. Osyndaıda «Qazaǵymnyń kókten kúlip aı-kúni, Bola­shaq­tyń keńı bersin aıdyny. Kók aspanda kók jala­ýy jelbirep, Ana tildiń asqaqtasyn aıbyny» degen óleń joldary oıǵa oralady. О́mir ESQALI,  «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan Oblysy