Keshe «Qazmedıa» ortalyǵynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysovtyń halyqqa esep berý kezdesýi bolyp ótti. Mınıstr kezdesý barysynda syrtqy saıasat vedomstvosynyń qyzmeti jáne aldaǵy perspektıvalary men mindetteri týraly baıandady.
Qazaqstan búgingi kúnge deıin álemniń 180 memleketimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatqan.
– Biz shyǵysta jáne batysta, soltústik pen ońtústikte iri jáne shaǵyn memlekettermen dostyq, senimdi qarym-qatynas ornatyp, ózara tıimdi ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtyp jatyrmyz. Reseı jáne Qytaımen tyǵyz baılanystamyz, Eýropalyq odaq – bizdiń iri saýda seriktesimiz, al AQSh – EO-dan keıingi ekinshi iri sheteldik ınvestor. О́zara dostyq tıimdi qarym-qatynastardy nyǵaıtý barysynda baýyrlas memlekettermen jáne Ortalyq Azııadaǵy kórshilerimizben belsendi jumys júrgizýdemiz. Arab áleminiń, Azııa, Afrıka jáne Latyn Amerıkasynyń ozyq elderimen de yntymaqtastyǵymyzdy damytý ústindemiz, dedi Erlan Ydyrysov.
Memleket basshysynyń syrtqy saıasattaǵy sarabdal is-qımylynyń arqasynda Qazaqstan álemdik arenada qazir berik ustanymǵa, joǵary deńgeıdegi abyroıǵa ıe. Iаdrolyq qarýsyzdaný salasynda kóshbasshy el retinde tanylyp, mádenıet, din jáne órkenıetter únqatysýynyń belsendi moderatory bolyp tabylady.
«Qazaqstan-2050» Strategııasy, «Máńgilik El» ıdeıasyn júzege asyrý, álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna enýde eldiń ishinde saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik qaıta qurýlar úshin syrtqy jaǵdaıdy tıimdi etý, halyqaralyq arenada ulttyq múddelerdi qorǵaý Syrtqy ister mınıstrliginiń basym baǵyttarynyń biri jáne solaı bolyp qala beredi, dedi Syrtqy ister mınıstri.
Eldiń halyqaralyq deńgeıdegi bedeli osyny aıǵaqtaı túsedi. Halyqaralyq reıtıngterdegi Qazaqstannyń kórsetkishteri jáne ınvestısııalyq klımatty jetildirýdegi máselede qol jetken tabystar osyny aıǵaqtaıdy. Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmynyń básekelestiktiń Jahandyq ındeksinde Qazaqstan Italııa, Túrkııa, Brazılııa, Úndistan, Vengrııa sııaqty elderdi artqa tastap, 50-qatardan 42-qatarǵa kóterildi. Osy kórsetkish boıynsha EAEO boıynsha seriktesterinen de alǵa shyqty: Reseı 45-shi, Armenııa 82-shi, Qyrǵyzstan 102-shi orynda. Mamyr aıynda ótken Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda 388 mıllıon AQSh dollaryna teń 22 kommersııalyq qujatqa qol qoıyldy. Bul sheteldik bıznes tarapynyń Qazaqstanǵa degen senimin kórsetedi.
Ústimizdegi jyldyń birinshi jartysyndaǵy taǵy bir mańyzdy oqıǵa dep Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń jıynyn aıtýǵa bolady. Eýrazııalyq ıntegrasııanyń ekonomıkalyq áleýeti óte joǵary. Memleketter ekonomıkasynyń jıyntyq kólemi 2,2 trln. dollardan assa, halqynyń sany 182 mln. adamnan asyp jyǵylady.
E.Ydyrysov osyndaı áleýettiń arqasynda jańa múmkindik kózderi ashylyp otyrǵanyna toqtaldy. Odaq elderi arasynda kedendik shekaralardyń bolmaýyna qatysty bizdiń bıznesmenderimiz ózderiniń kóliktik shyǵyndaryn tómendete alady jáne júkterdiń qurlyqaralyq tasymaly meılinshe qysqardy. Nátıjesinde biz básekelestikke qabilettiligimizdi arttyryp, eksportqa shyǵarylatyn otandyq ónimniń tanymaldylyǵy kúsheıdi, dedi mınıstr.
Syrtqy ister mınıstri 2017-2018 jyldarǵa BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheleri quramyna Qazaqstannyń kandıdatýrasyn usyný boıynsha Memleket basshysynyń bastamasyn júzege asyrýǵa qatysty belsendi túrde jumys jalǵasyp jatqany jóninde baıandady. 28 maýsymda BUU-nyń Nıý-Iork qalasyndaǵy shtab-páterinde úmitkerlerdi saılaý ótedi. Quramyna Qazaqstan kiretin Azııa geografııalyq tobynan, sondaı-aq, Taıland ta úmitker. BUU QK turaqty emes músheleri quramyna saılaný úshin BUU-ǵa múshe 193 eldiń úshten eki daýysyna ıe bolý kerek, dedi E.Ydyrysov.
BUU QK quramyna turaqty emes múshelikke saılanǵan kúnde Qazaqstan Qaýipsizdik Keńesiniń barlyq kún tártibin qarastyratyn bolady. Onyń ishinde, qaqtyǵystardyń aldyn alý jáne qaqtyǵystan keıingi qalpyna keltirý, sondaı-aq, Qaýipsizdik Keńesin meılinshe ókiletti jáne transparentti organǵa aınaldyrý maqsatynda reformalaý men transformasııalaýǵa basqalarmen qatar óz úlesin qosatyn bolady, dedi Erlan Ábilfaıyzuly.
Syrtqy saıasattaǵy mańyzdy máseleniń biri sheteldermen vızalyq rejimdi jeńildetý bolyp tabylady. Qazirge deıin azamattardyń vızasyz rejimi týraly ekijaqty kelisimderdiń nátıjesinde qazaqstandyqtar vızany resimdemeı-aq 26 elge barýǵa múmkindigi bar. Taǵy da 3 elmen kelisimge qol qoıylǵan, alaıda, olar qazir zańdyq turǵyda qattalyp jatqandyqtan, áli tolyqqandy kúshine engen joq. Oǵan qosymsha taǵy 10 memleket qazaqstandyqtarǵa vızasyz kelýine birjaqty tártippen múmkindik týǵyzyp otyr eken.
Vızasyz rejim týraly kelisimderdiń jobalary Qazaqstannyń memlekettik organdary tarapynan qarastyrylyp jatyr. Bangladesh, Izraıl, Kolýmbııa, Kýveıt, Maldıv, Marokko, Chılı jáne Salvador osy sanatta. Osyndaı kelisim 9 memleketpen jasalyp, Qazaqstannyń tıesili memlekettik organdary tarapynan sheteldik memleketterdiń resmı organdarynyń qaraýyna jiberilgen. Olardyń qatarynda Brýneı-Darýssalam, Kosta-Rıka, Laos, Makao, Malaızııa, Oman, Sıngapýr, Ýrýgvaı, Fıdjı elderi bar.
Osylaı degen Syrtqy ister mınıstri bul baǵytta Eýropalyq odaqpen de kelissóz júrip jatqanyn aıryqsha atap ótti. Eýropalyq odaqpen ońaılatylǵan vızalyq rejim boıynsha Qazaqstan men EO arasyndaǵy keńeıtilgen seriktestik pen yntymaqtastyq aıasynda jańa kelisim sheńberinde belsendi kelissóz júrgizýdemiz, dedi E.Ydyrysov. Syrtqy ister mınıstrligi tarapynan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine shet memleketterdiń keń aýqymda jáne mazmundy qatysýyn qamtamasyz etý boıynsha úlken jumys atqarylý ústinde. Osy jumystyń nátıjesinde 90 elmen jáne 16 halyqaralyq uıymmen kórmege qatysý týraly kelisimge kelip, 53 qatysý shartyna qol qoıylǵan. Kórmege jalpy sany 100 el men 15 halyqaralyq uıym qatysady dep kútilýde.
Syrtqy ister mınıstriniń halyqqa esep berýi barysynda «Uly Dala eli» atty Qazaqstan týraly Windows, Apple, Android júıesiniń bazasy qurylǵysyna arnalǵan tamasha mobıldi qosymshanyń tusaýy kesildi. Esep berýdiń sońynda Erlan Ydyrysov zaldan qoıylǵan, eldiń 14 aımaǵynan tikeleı baılanys arqyly joldanǵan saýaldarǵa tolymdy jaýap qaıtardy. Suraqtar elimizdiń syrtqy saıasaty salasyna qatysty túrli taqyryptardy qamtydy.
Ǵabıt ISKENDERULY,
«Egemen Qazaqstan»