Tildik qorymyzda maǵynasy mol, aıtýǵa da ońaı, ıkemdi ári án yrǵaǵyndaı estiletin beles degen bederli sóz bar. Bul týra maǵynasynda jerdiń jazyqtyǵyn emes, jotalylyǵyn bildirse, aýyspaly maǵynasynda bıikterdi baǵyndyrý, kedergilerdi jeńý jáne joǵary deńgeıge jetý turǵysynda qoldanylady. Oral óńirinde Beles degen aýyl bar. Bul eldi meken oblys ortalyǵynan 20 shaqyrym qashyqtyqta. Dál osy tustaǵy «Beles Agro» JShS un kombınaty da aýyl ataýyna sáıkestendirilgen.
Munda budan alty jyl buryn un tartý salasynyń álemdik kóshbasshysy «Buhler» shveısar-german fırmasynyń qural-jabdyqtary ornatylǵan edi. Seriktestiktiń taǵy bir qurylymy – dıirmen kombınaty da osy quramǵa kiredi. Táýelsizdikke qol jetkizgen kezge deıin, tipti sodan keıingi ótpeli kezeńde elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasy shıkizattyń shylaýynan aryla almaı keldi. Al búgingi kórinis múldem basqasha. Atalǵan salada shıkizatty óńdirýmen birge, ony óńdeý úlesi jyldan-jylǵa artyp keledi. Bul pikirimizge «Beles Agro» JShS-niń óńdeý óndirisindegi jetistikteri da tolyq aıǵaq.
Sońǵy alty jyldyń ishinde agroholdıngtiń konveıerlerinde shıkizattyq ónimdi óńdeý isinde túbegeıli ózgerister jasaldy. Seriktestik qurylymy tamyryn tereńge jaıyp, aýqymyn áldeqaıda ulǵaıta tústi. Soǵan sáıkes atalǵan JShS «Beles» kompanııalar toby bolyp qaıta quryldy. Buǵan tek un ǵana emes, sonymen birge, astyq ónimderiniń ózge de kóptegen túrlerin óńdeý baǵyttary engizildi.
Búgingi áńgimemizdiń basty taqyryby kádimgi appaq un bolǵandyqtan birinshi kezekte osy máselege tereńirek úńilgendi jón kóremiz. Taǵy da qaıtalap aıtqanda, shveısar-german qondyrǵysy qoıylǵan agroholdıng ónimderi qatań eýropalyq standarttardyń bárine tolyqtaı jaýap bere alady. Otandyq kásiporyn óziniń tolyq qýatyna kóship, dán jáne joǵary, birinshi jáne ekinshi sortty un ónimderin úzdiksiz shyǵaryp keledi. Onyń bári «Beles» saýda belgisi boıynsha 10, 20 jáne 50 kılolyq arnaıy qoraptarmen tutynýshylarǵa jetkizilip júr. Eger olar bir, eki nemese bes kılolyq un túrlerin satyp alýdy qolaıly kórse, mundaı suranystar da tolyǵymen óteledi. Qalaǵan paketterińizdi ala berińiz.
Búgingi kúni «Beleste» «Prazdnıchnaıa», «Krestıanskaıa», «Domashnıaıa», «Kazahstanskaıa», «Klassık» jáne «Ekstra» atty unnyń alty túri jańa tehnologııa boıynsha zaýyt konveıerinen dúken sórelerine jol tartýda. Báriniń atasy bir un emes pe deı tursaq ta, atalǵan un túrleriniń árqaısysynyń tek ózine ǵana tán ereksheligi bar ekeni jáne árqaısysy aıryqsha resept boıynsha shyǵarylatyny da óz aldyna bir bólek áńgime.
Sonymen birge, «Beles» kompanııalar tobynyń damý josparlaryna sáıkes un qospalarynyń jelileri de ornatylǵan. Bul óndiristik jańashyldyq shyǵarylǵan ónimdi tutynýshyǵa shaǵyn qorapsha túrinde usynýǵa múmkindik beredi. Soǵan sáıkes qazirgi kezde turǵyndar men tutynýshylar tarapynan makaron jáne rojkı buıymdaryna degen suranys arta túsýde.
«Belestiń» jańashyl jetekshileri bul máseleniń sheshimin tabý úshin óndiriske ıtalııalyq «PAVAN S.p.A» fırmasynyń qondyrǵylaryn engizgen. Qazir bul óndiristik júıe tórt júz gramdyq, eki jáne bes kılolyq oramadaǵy makaron buıymdarynyń on alty túrin óndiredi. Qondyrǵylar qýaty saǵatyna 750 kılo ónim óndirýge eseptelgen. Bul ónimder burynǵy Oral un-jarma kombınaty izinde jańǵyrtylǵan jańa jelide shyǵarylady. Sondyqtan, munyń taǵy bir quramdas bóligi jarma ónimderi bolyp tabylady.
– Qaıtkende de bizdiń basty maqsatymyz básekege qabiletti sapaly azyq-túlik ónimderin óndirý bolyp qala bermek. Bul máselede sheteldik mamandarmen keńesip, ózara is-tájirıbe almasyp turǵannyń eshqandaı artyqshylyǵy bolmaıdy. Soǵan sáıkes bizdiń óndiristik ujymǵa Italııa eliniń mamandary jıi atbasyn buryp turady. Olardyń ónim sapasyn kóterý jónindegi paıdaly keńesterine qulaq asqannan kem bolmaıtynymyz kámil. Italııa búkil álemge óziniń ulttyq taǵamy – spagettıimen tanymal. Degenmen, taıaý arada qazaqstandyq óndirýshiler shyǵarǵan ónimniń bul túri ıtalııalyqtardan kem soǵa qoımas degen oıdamyn, – dedi «Beles» kompanııalar tobynyń jetekshisi Murat Jákibaev.
«Beleste» astyq ónimderin daıyndaý tehnologııasy dánniń kásiporynǵa túsken kezinen bastap qoldanylady. Osylaısha ónimdi tazartý men tolyqtaı óńdeý jumystary kezeń-kezeńimen atqaryla beredi. Munda halyqaralyq standart normalary engizilgen. Un óndirý jóninde «Beleste» qoldanylatyn tehnologııa – tutastaı alǵandaǵy qazaqstandyq dán ındýstrııasynyń búgingi jetken bıigi men kórinisin aıqyndaı alady.
Onyń basty ózgesheligi, joǵaryda aıtylǵandaı, bastapqy shıkizattyń arnaıy tásil boıynsha ázirlengen tazartý men tolyqtaı óńdeýdiń birneshe kezeńinen ótkiziletindiginde. Osylaısha búgingi tańda «Belestiń» berekeli ónimderi TMD-nyń kóptegen memleketterine, sonyń ishinde Reseı men О́zbekstanǵa, Tájikstan men Qyrǵyzstanǵa jol tartyp júr. Qysqasy, qazaqstandyq ónimderge degen suranys joǵary. Osyny eskergen kompanııa jetekshileri táýligine 150 tonna dán óńdep, 120 tonna un shyǵaratyn óndiris kólemin budan ári ósirýdi kózdep otyr.
Mundaǵy barlyq óndiristik jeliler tolyqtaı avtomattandyrylǵan. Un tartý men shyǵarý óndirisi pýltterinde arnaýly mamandyqtary bar tórt-aq adam jumys isteıdi. Al jalpy alǵanda, búginde azyq-túlik ónimderin shyǵarýǵa baǵyttalǵan otandyq kásiporynda 126 adam eńbek kórigin qyzdyra túsýde. Onyń seksen altysy – batysqazaqstandyq aýyl turǵyndary.
«Beles» kompanııalar tobyna kiretin taǵy bir irgeli kásiporyn Terekti aýdany aýmaǵyndaǵy kúnbaǵys maı zaýyty. Ashyǵyn aıtqanda, budan 7-8 jyl buryn ashylǵan bul kásiporynnyń baǵy o bastan janbaı-aq qoıǵan-dy. Osy kezeń aralyǵynda zaýyt jarty qýatymen jumys isteý kórsetkishine de jete almady. Tek keıingi kezde «Beles» holdıngine qosylǵannan keıin ǵana munda ushy-qıyry joq aýqymdy jańǵyrtý jumystary bastalyp ketti. Qazir bul úderis aıaqtalý qarsańynda.
Terekti aýdany aýmaǵyndaǵy tehnologııalyq jeliler buǵan deıin tek kúnbaǵys maıyn óńdeýge ǵana laıyqtalǵan edi. Endigi jerde budan ózge ónim túrlerin óńdeýge de keń jol ashylǵan. Múmkindikter keńeıgen. Osylaısha zaýyttyń maman-jumysshylary shıkizat retinde raps, saflor, zyǵyr, qysha jáne soıa sekildi maıly daqyldardy da tereń óńdeýden ótkizýdi uıǵarǵan. Munyń bári qaldyqsyz, ári energııa únemdegish tehnologııalarǵa arqa súıeıdi. Maı zaýytyna ekologııalyq turǵydan taza ónimder tán bolady dep kútilýde. Jańa tehnologııa demekshi, munda onyń kómegimen salqyn qysym rejiminde shyǵarylǵan ónimder óziniń áý bastaǵy qunary men tabıǵı elementterin joǵaltpaıtyn kórinedi. Muny kompanııa mamandary aıtty.
Mine, «Beles» kompanııalar tobynyń jetekshisi, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Murat Jákibaev osy aıtylǵandaı jańalyqqa jany úıir, shyn mánindegi tabysty tulǵa, mereıli menedjer, tolymdy tehnolog.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy