Ronaldý Portýgalııany fınalǵa shyǵardy

*Doda Fransııada ótip jatqan fýtboldan Eýropa chempıonatynda eń sońǵy akkordtar oınala bastady. Munda burnaǵy kúni túnde birinshi jartylaı fınaldyq oıyn oınalyp, Portýgalııa quramasy Ýelsti 2:0 etip utty. Osylaısha eki goldy da óziniń lıderi Krıshtıaný Ronaldýdyń qatysýymen salǵan portýgaldar fınalda kezdesetin juptyń alǵashqy syńaryn qurady. Kurlyq chempıonaty bastalar aldynda joǵaryda atalǵan eki terme ja­maǵattyń jartylaı fınalǵa deıin jetip, bul ekeýiniń bir-birimen ótkel ústinde kezdesetinderin dál boljaǵan eshkim bola qoımaǵan shyǵar. Qazir tipti osyǵan salmaq salǵan áldekim tabyla qal­sa da, onyń sózine ılana salatyn jan tabyla bermes. Sebebi, soǵan deıin eki komandada da chempıonattyń favorıtteri bolyp tabylatyndaı órnekti oıyn kórsete alǵan joq edi. Mamandar solaı kóp úmit arta qoı­maǵan eki komanda jarystyń osy kezeńine eki túrli jolmen jetti. Aıtalyq, irikteý tobynda Islandııa (1:1), Avstrııa (0:0) jáne Vengrııa (3:3) quramalarymen teń oınap, úshinshi orynmen pleı-off kezeńine shyqqan Portýgalııa sodan keıin de oıynnyń negizgi ýaqytynda jeńiske jete almady. Ol aldymen 1/8 fınalda horvattardy tek over-taımda ǵana uta alsa (1:0), 1/4 fınalda polıaktarmen ekstra taımda da ıtjyǵys túsip (1:1), match­tan keıingi penaltı serııasynda 5:3 etip jeńdi. Buǵan qaraǵanda, topta jalǵyz Anglııadan ǵana jeńilip (1:2), Slovakııa (2:1) men Reseıdi (3:0) tize búktirgen, 1/8 fınalda Soltústik Irlandııadan (1:0), 1/4 fınalda Belgııadan (3:1) basym túsken Ýels edáýir áleýetti kórindi. Biraq soǵan qaramastan, 6 shilde kúngi jartylaı fınaldyq shaıqasta vallılikter úshin bás tikken adam kezdese qoımady. Sóıte tura, match aldynda eki qurama sapynda oınaıtyn Madrıdtiń «Real» komandasynyń eki juldyzy – Krıshtıaný Ronaldý men Garet Beıldiń teketiresteriniń qalaı bitetinine oı jú­girtpegen jankúıer kemde-kem boldy. Á degennen bul jekpe-jek aldyńǵy kezekke shyǵa keldi. Bul kúni Ýels jasaǵy sa­pynan «sary qaǵazdary» sany kóbeıip ketýi saldarynan Aaoron Remzıdiń alańǵa shyǵa almaı qalýyna baılanysty Garettiń moınyna artylatyn júk edáýir artty. Qorǵanystyń ortańǵy shebinde jaraqaty saldarynan alańǵa shyǵa almaǵan Ben Devısti Djeıms Kollınz almastyrdy. Al portýgaldar quramynda tap osyndaı sebeppen Vıllıam Karvalıý shet qaldy. Degenmen, Fernandý Santýshke jaraqaty bar qorǵaýshy Pepeniń oıynǵa qosyla almaýy bárinen qatty batty. Lıon kórermenderi matchtyń basynan barynsha saq qımyldy fýtboldy kórdi. Eki jaq fýtbolshylary oıyn shepteriniń birin ashyp alýdan aıryqsha abaı boldy. Sebebi, mundaıda jibergen qateliktiń quny qymbatqa túsetin edi. Mundaı saqtyq shved tóreshisi Iýnas Erıkssonge de birden áser etken sııaqty. Ol sondyqtan 10-mınýtta Ýels qaqpasyna belgilenýge tıisti penaltıge batyldyq jasaı almady. Tap sol sátte Djeıms Kollınz qaptaldan aıyp alańy ishine berilgen dopqa umtylǵan Krıshtıaný Ronaldýdy ashyqtan-ashyq ustap, jibermeı qaldy. Al darbazaǵa týralaı tóngen qaýip sál keıin oryn aldy. Ro­naldýmen dop qaqpaqyldasqan Joaý Marıý 15 metr jerden shirene urdy – ony­sy baǵannyń dál janynan zý ete tústi. Vallılikterdiń taım ortasyna qaraı qaıtarǵan qarymta shabýyldary da áserli shyqty. Ádette, fýtboldaǵy jartylaı fı­nal­dyq oıyndar qyzyqsyz bolmaıdy desedi. Biraq bul oıynnyń birinshi taımy sol qaǵıdanyń keıde qaǵys ketip qala­tynyn kóbirek kórsetti. Munyń ornyna biz birqatar jaǵdaılarda Ýe­ls oıyn­shylarynyń retsiz dóreki qı­myldary men portýgaldardyń qara jerge soqa qadap, súıregendeı aýyr oıyndaryn kórdik. Oıyn tabaǵa túsken maıdaı erip ala jónelgen joq. Alańdaǵy kelbet ekinshi taımda edáýir ózgerip sala berdi. Osy tusta «Brazıl portýgaldary» birshama ashyla oınap, sýyrypsalmalyq áreketterge erik bere bastady. Oıyndy belsendi qımyldarmen bastaǵan olar qatarynan eki ret standarttan dop urý quqyǵyna ıe boldy. Solardyń ekinshisi nátıjeli aıaqtaldy. Buryshtamadan Rafael Gerreırý áýelete jibergen dopqa ýelstik Djeıms Ches­termen qatar sekirgen Ronaldý jeńip shyqty. Onyń qarsylasyn bir qadaq tómen qaldyryp baryp, baspen urǵan doby qaqpa baǵanynyń astyn ala torǵa top ete tústi. Bul Krıshtıanýdyń Eýropa chempıonattarynyń fınaldyq bóliginde salǵan toǵyzynshy doby edi. Osylaısha ol fransýz Mıshel Platınıdiń bul jó­nindegi rekordtyq kórsetkishin qaı­talady. Aıta ketetin jaıt, Platını óziniń bul goldaryn 1984 jyly ótken bir birinshilikte salǵan bolsa, Ronaldýǵa oǵan jetý úshin tórt chempıonat (2004, 2008, 2012, 2016) kerek boldy. Degenmen, alda áli bir oıyny bar portýgal shabýylshysy úshin endi bul rekordty jańartýǵa da múmkindik bar. Negizinen, Portýgalııa quramasy bul kúngi qarsylastaryn bas-aıaǵy 3 mı­nýttyń ishinde aýyzdyqtap úlgerdi. Eger Krıshtıanýdyń goly 50-mınýtta soǵylsa, Nanıdiń aıaǵynan burylyp baryp, qaqpa syzyǵyn qıyp ótken kelesi dop 53-mınýtta tirkeldi. Munda da Ro­nal­dýdyń qoltańbasy boldy. Osy joly ol óziniń bala jasynan daǵdysyna sińirip, mashyǵyna aınalǵan tásilin qoldanyp, dopty aldyńǵy sheptegi óz áriptesteriniń «tárelkelerine» salyp bere qoıdy. Bul rette ony qaqpaǵa qaraı urmaǵany aıdan anyq. Osylaı dóp etip kele qalǵan doptyń Nanı aıaǵynyń ushymen buryp jibere saldy. Gol! Osydan keıin ózderine degen berik senimge engen portýgaldardyń úshinshi, tórtinshi goldardy salatyn da oraılary boldy. Biraq taǵdyr bul kúni muny olarǵa qolaı kórmepti. Esesine, komanda bárin aqyryna deıin sátti aparyp, alǵashqy taza jeńisine qol jetkizdi. Al keshe keshke Germanııa – Fransııa quramalary ekinshi jartylaı fınaldyq oıyndy ótkizdi. Fınal 10 maýsym kúni oınalady. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan»