Búgin Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti VI saılanymynyń ekinshi sessııasy óz jumysyn bastaıdy. Parlament óziniń negizgi mindeti – zań shyǵarýdan basqa eldegi demokratııa úderisiniń qaı deńgeıde ekendigin kórsetetin aınasy ispettes. Onyń jumysynyń barynsha ashyq, barynsha móldir, jarııalanymdy bolýyn saılaýshylardyń talap etýge de qaqy bar. О́ıtkeni shyǵarylatyn zańdar – el ómiriniń jaqsylyqqa ózgerýine yqpal etetin basty qujattar. Sondyqtan árbir azamat olardyń ekonomıkalyq, áleýmettik turǵydan el múddesin jaqtaýyn tileıdi.
Ásirese jańadan saılanǵan Májilis depýtattaryna degen úmit zor. Usynylǵan zań jobasyn alǵashqy bolyp maquldap, barynsha jetildirýge tıisti palata osy bolǵandyqtan el nazary kóbinese soǵan aýyp, bar úmitin soǵan artady.
Eske sala ketetin bolsaq, altynshy shaqyrylymnyń saılaýy ústimizdegi jyldyń 20 naýryzynda ótti. Onda Parlamentke ótý tabaldyryǵyn (7 paıyzdyq daýys úlesi) saılaýǵa túsken alty partııanyń úsheýi eńserip, Májilis quramyna kirdi. Sonyń ishinde «Nur Otan» partııasy – 82,2%; Qazaqstannyń «Aq jol» demokratııalyq partııasy – 7,18%; Qazaqstan Kommýnıstik Halyq partııasy (QKHP) – 7,14% daýys úlesin jınap, partııalyq tizim boıynsha «Nur Otannan» – 84, «Aq joldan» – 7 jáne QKHP-dan 7 adam depýtattyqqa ótti. Al 9 depýtat Qazaqstan halqy Assambleıasynan saılandy.
Altynshy saılanǵan Májilis quramyna aldyńǵy shaqyrylymnyń 43 depýtaty endi. Barlyq depýtattar sany 107 bolǵandyqtan depýtattyq korpýs 60%-ǵa jańardy. Májilistiń jańa quramynda erler 78 (73%), áıelder – 29 (27%) adam. Depýtattardyń ortasha jasy – 55, sonyń ishinde 40 jasqa deıingiler – 7, 40-tan 60-qa jasqa deıingiler – 77 jáne 60 jastan asqandar – 23 depýtat.
Shaqyrylymnyń alǵashqy úsh aıynda Májilis Tóraǵasy qyzmetin Baqtyqoja Izmuhambetov atqarǵan, al alǵashqy sessııa óz jumysyn aıaqtar aldynda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń usynysymen Tóraǵa bolyp belgili memleket qaıratkeri Nurlan Nyǵmatýlın saılandy. Ol buǵan deıin de besinshi saılanǵan Parlament Májilisiniń Tóraǵasy qyzmetin 2012-2014 jyldary atqarǵan bolatyn. Odan ári eki jyl atqarǵan Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy qyzmetinen qaıta oralyp, altynshy shaqyrylymnyń Tóraǵasy bolyp saılanǵanda, kóptegen depýtattar onyń sol kezdegi iskerligin, batyl sheshimderin aýyzǵa alǵan edi. Biz, BAQ ókilderi de Nurlan Zaırollaulynyń demokratııalyq qundylyqtardy qatty baǵalaıtynyn, Parlament jumysynyń ashyq ári móldir bolýyn jaqtaıtynyna kýá bolǵanbyz. Jańa sessııanyń jumysy aldyndaǵy oılarymen bólisýdi suraǵan «Vlast» Internet jýrnalynyń tilshisi I.Sevostıanovaǵa bergen jaýabynda ol: «Qoǵam aldynda turǵan jáne olardy parlament sheshýge tıisti barlyq máseleler boıynsha keń aýqymdaǵy áriptestik ornatýdy men birinshi kezektegi mindet dep bilemin. Búgin Májilisti eldegi barlyq qoǵamdyq jáne saıası kúshterdiń, sonyń ishinde Parlament qataryna ótpegen saıası partııalardyń, úkimettik emes uıymdardyń, kásipodaqtardyń qoǵamdaǵy barlyq mańyzdy máseleler boıynsha pikir almasýǵa múmkindik jasaı alatyn tıimdi dıalog alańyna aınaldyrý kerek. Kóp partııaly parlamenttiń formaty túrli talqylaýlary, pikirsaıystary, debattar men kelissózderi bolatyn belsendi saıası dıalogtardy qoldaý ekenin túsiný kerek», dedi. Eger Májilis osyndaı sapaǵa kóterile alsa, ol shyn mánindegi demokratııalyq parlamentterdiń ozyq úlgisiniń biri bolary sózsiz.
Májilistiń baspasóz qyzmetiniń habarlaýyna qaraǵanda, aldaǵy ýaqytsha komıtetterdegi talqylaýlarǵa, jumys toptarynyń otyrystaryna deıin BAQ ókilderi jiberilip, tipti salystyrmaly kestelermen de tanysýǵa ruqsat beriletin bolady.
Aldaǵy josparlar týraly suraǵan joǵaryda aıtylǵan tilshiniń suraǵyna spıker: «Aldaǵy jospar degenimiz barynsha qarapaıym deýge bolady. Ol – depýtat korpýsyndaǵy barlyq áriptesterimizben birge Memleket basshysy aldymyzǵa qoıǵan mindetterdi tıimdilikpen oryndaý úshin barlyq kúshimizdi salyp jumys isteý. Ol úshin Prezıdenttiń Parlament sessııasynyń jumysyn ashqanynda, Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýlarynda jáne basqa sózderinde zań shyǵarý máselelerine qatysty aıtylǵan barlyq tapsyrmalaryn saraptadyq. Saraptaý barysynda ne oryndalyp, ne oryndalmaı jatqanyn anyqtadyq.
Sonymen qatar zań shyǵarý máselelerin tıimdi júrgizýge qolbaılaý bolyp júrgen máseleler de anyqtaldy. Ol úshin jazǵy kezeńdi belsendi paıdalanyp, saılaýshylarmen kezdesýler ótkizdik, Úkimetten, jergilikti ákimderden, saıası partııalardan, iri ÚEU-dan konsýltasııalar aldyq. Osy konsýltasııalardyń qorytyndysy boıynsha birlesken jumystarymyzdyń basymdyqtary aıqyndaldy. Sóıtip kúzgi sessııaǵa biz jiti daıyndalyp kelip otyrmyz, qaralatyn zań jobalarynyń portfeli daıyn», dep jaýap bergen Nurlan Zaırollauly.
Al altynshy sessııada qaralatyndardyń qatarynda terrorızm men ekstremızmge qarsy áreketter jasaýdy, mıgrasııany retteýdi, halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý men áleýmettik-eńbek qatynastaryn qarastyrýdy jáne t.b. kózdeıtin zań jobalary bar. Sondaı-aq ekologııa men kólik máselelerine qatysty depýtattardyń óz bastamashyldyǵymen ázirlengen zań jobalary da sessııanyń kún tártibine engizilmek.
Tilshige bergen suhbatynda Nurlan Nyǵmatýlın Fransııadaǵy, Belgııadaǵy, Túrkııa men Reseıdegi jáne ózimizdiń eldegi túrli radıkaldyq dinı teris aǵymdardyń terrorıstik belsendiligine ókinish bildire otyryp, olardy quryqtaý maqsatymen zańnamany jańǵyrtý qajettigi týyp turǵanyn da atap ótken. «Sońǵy kezdegi oqıǵalar terrorızm úshin eshqandaı shekara joq ekenin jáne olardyń ulttar men dinderge eshqandaı qatyssyz jalpy adamzat órkenıetine qater ekenin kórsetti», dedi ol. Sondyqtan da olardyń áreketterine qatań tyıym salynýy zańdy ekendigi sózsiz ǵoı.
Sóıtip jańa sessııa búgin óziniń alǵashqy jumys kúnin bastaıdy. Iske sát deımiz.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»