"Nursultan" shyńyna shyqty

Nursultan shyńynyń bıiktigi –  4376 metr

Almatyda qazaqstandyq alpınızmniń bastaý shyńyndaı bolǵan  Ile Alataýynyń áıgili «Nursultan» shyńyna arnaıy sapar uıymdastyryldy. Bul Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy men Almaty qalasynyń 1000 jyldyǵyna arnaldy. Onyń bir ereksheligi – kózge birden oqshaýlanyp kórinetin aıryqsha asqaq shyń. «Nursultan» shyńy – Bog­danovıch muz­dyǵynyń bas jaǵynda orna­las­qan­dy­ǵymen kózge birden túsetini de sodan bolýy múmkin. Soltústiginde – Qarlytaý, shyǵysynda Arıstov shyńymen ulasady. Bul shyńǵa 1930 jyly 17 shildede G.Beloglazov bastaǵan top alǵashqy ataýy Kishi Almaty shyńyna shyǵyp, dál osy jyldy Qazaqstan alpınızminiń bastaýy dep eseptegen. Al 1935 jyly 11 shildede Alma­tyda 1-Komsomoldyq alpınıada ótip, Kishi Almaty shyńy Komsomol ataýy­na ıe bolady. Bul jyl dástúrli al­pı­nıa­damyzdyń bastaý alǵan kúni sanalady. 1997 jyly alpınıadaǵa qatysýshylar  Tuńǵysh Prezıdenttiń týǵan kúnine oraı Komsomol shyńyn – «Nursultan»  shyńy dep ataýdy usyndy. «Nursultan» shyńynda dástúrli al­pınıadanyń san túrli jarystary ótkiziledi. Qazaqstan táýelsizdik alýy­men estafetany qazirgi alpınıster jalǵas­tyryp otyr. Al dástúrli alpınıada ar­­qyl­y atalmysh sharaǵa qyzyǵýshylyq bildir­gen kópshilik jappaı qatysý qurme­tine ıe bolǵan. Nátıjesinde almaty­lyq­tar­dyń kópshiligi áýesqoı alpınıst atanyp keledi. «Nursultan-2016» alpınıadasyna qatysýshylarǵa «Shymbulaq» taý-shańǵy kýrortynyń aspaly joldary tań sáriden tegin qyzmet kórsete bastady. Alpınıada qarsańynda kórsetilgen tegin qyzmetke halyq kóp jınaldy. Negizgi top alpınıadaǵa qatysyp, «Nursultan» shyńyna shyǵýshylar. «Shymbulaqtyń» sońǵy núktesi Talǵar asýyna (3200) kelgende kún jarqyrap, bulttar jan-jaqqa shashyraı tústi. Bul alpınıadaǵa qatysýshylarǵa sáttilik tilep turǵandaı áser beredi. Alpınıada baǵyty boıynsha Bogdanovıch muzdyǵynan ótken sát qoı­­tastar arasynda qatty qarqynmen aǵyp jatqan muzdyq sýy baıqalady. Tip­ti shaǵyn kólshikter de sýǵa tol­ǵan. Bıyl taýda qar qalyń tús­ken­dikten shildeniń ózinde qań­tar­daǵydaı qar jatyr. Muz­dyq jolynyń muzdary men Kom­somol asýyna órleý ba­ryn­sha qıyn­dyq týǵyzady. Aldy­ńyzda – «Nursultan» shyńy, Komsomol asýy jáne qalyń qar jamylǵan Qarlytaý shyńy. Ásirese Qarlytaý shyńy – qysy-jazy shańǵy tebýge taptyr­maı­tyn oryn. Qaýiptiligi óz aldyna, bir­qa­tar almatylyqtar shyń basyna ór­lep shańǵy tebýin bastap ketipti. Kom­so­mol asýyna órlegen sátte jan-jaǵy­ńyzǵa qarasańyz, «Abaı» shyńy men oǵan kórshiles ornalasqan shyńdardyń taý massıvin baǵamdar edińiz. Dál osy ýaqytta tómendegi muzdyq jolyn qalyń tuman basyp keledi. Azdaǵan mınýttan soń tuman seıilgendeı kún kózin japqan bulttardan appaq qar qıyrshyqtary sebeleı bastady. Bir kúnde jyldyń tórt mezgili baıqalǵandaı. Basty maqsat márege tek qaýipsizdik erejeleriniń barlyq baptaryn qaras­tyrǵan qatysýshylardy shy­ǵarý bolatyn. О́ıtkeni dál sol ara jarystyń bas núk­tes­i­­ne ruqsat berý alańy «Nursultan» shyńy kúr­de­lilik kategorııasy or­ta deńgeıde bolatyn bes marshrýtpen shyńǵa kóterilýge múmkindik bola­dy. Jappaı al­pı­­nıa­da barysynda uıym­­das­tyrýshylar qa­la­­lyqtar men qala qo­naqtaryna 2A ka­tegorııasyn usyndy. Shyńǵa shyǵý­da alpınıada talap­tarynyń barlyq nor­ma­laryn oryn­­­daýdyń ózi birneshe ýa­qyt alady. Asýdan shyń­­­ǵa ne­gizi 20-25 mı­nýt ke­tedi de­gen­men, óte kúr­deli jer­de kóp adamnyń qatysýy­nan bir saǵat­taı keptelis boldy. Tipti jartasqa ja­by­syp 10-15 mınýttaı turǵan sátter de bol­dy. Barlyq qatysýshylarǵa ár bólikte or­na­lasqan baqylaýshy-qutqarýshy jasaq kómek kórsetip turdy. Sonymen barlyq qıyn­dyqtarǵa qaramastan shyńnyń basy­na biz de jettik. Shyńǵa shyǵýshylar esim­deri­ne biz de tirkeldik. Al shyń bıigine shyq­qan­daǵy tańǵajaıyp tabıǵattyń qaı­ta­lan­bas kórinisi sulýlyqqa tunyp turdy. Shyrqaý shyń bizdi tym bıikke kóter­gendeı. Shyńǵa aparatyn barlyq jol men shyńdaǵy qalyń qar uıytqyǵan yzǵyryq, bult arasynan jarqyldaǵan naızaǵaı qatysýshylardy bógeı almady. Saparbaı PARMANQULOV, «Egemen Qazaqstan» ALMATY Sýretti túsirgen Dosjan Balabekuly