Álem ekonomıkasy men saıasatynyń tap qazirgideı turaqsyzdyq sıpat alyp turǵan jaǵdaıynda Qazaqstan úshin otandyq strategııalyq baǵdarlamalardy tııanaqty da tabandy túrde júzege asyrýdy jalǵastyra berýdiń mańyzy erekshe zor. Sondyqtan da Úkimettiń jaqynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyq etýimen ótken keńeıtilgen otyrysynda osy máselege baılanysty jańa mindetter belgilendi. Munda memleket aldyna qoıylatyn negizgi másele halyqtyń turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý retinde alǵa tartyldy. Osyǵan oraı Úkimet eldiń áleýmettik áleýetin álsiretpeı, ekonomıkalyq óristetý baǵytyndaǵy jumystaryn burynǵydan beter eseleı túsýge tıis.
Álbette, búgingi almaǵaıyp zamanda bul mindetterdi oryndaý da ońaıǵa túse qoımasy anyq. Muny Prezıdenttiń ózi de atap ótti. Ol osyǵan oraı atqarylýǵa tıisti úsh negizgi mindetti alǵa tartty. Bulardyń birinshisi agroónerkásiptik keshendi damytý bolsa, ekinshisi – búkil ekonomıkany ártaraptandyrý men eksportty órkendetýdi, al úshinshisi kólik ınfraqurylymyn damytýdy kózdeıdi. Bulardyń qaı-qaısysy da bizdiń elimizdiń keleshektegi ekonomıkalyq damýyn aıqyndap berýge belsene qyzmet etetin bolady.
Biz bul joly osy saptaǵy «Jibek joly» ekonomıkalyq beldeýi» bastamasy aıasynda ekonomıkany ártaraptandyrý baǵytyna birshama toqtalyp ótpekshimiz. Atalǵan otyrysta baǵdarlamany qoldaý úshin Úkimetke qosymsha 112 mlrd teńge kóleminde qarajat bólinetini de belgili boldy. Budan bólek, Qazaqstan men Qytaıdyń 51 jobasynan turatyn tizim jasalǵany aıtyldy. Bul jobalar osy kezeńde aıryqsha ózekti bolyp sanalatyn qosymsha qun men jańa jumys oryndary túrinde jaqsy ekonomıkalyq tıimdilik ákelmekshi. Osyndaı úlken úmit artylyp otyrǵan «Jańa Jibek joly» jobasy jer betindegi jáne muhıt aıdynyndaǵy dep atalatyn eki bólikten turady. Jalpy quny 150 mlrd dollardy quraıtyn jobanyń qurylysy 2020-2025 jyldar aralyǵynda aıaqtalady dep kútilýde. Qazirgi tańda Qytaı Úrimshi men Tegerannyń arasyn jalǵaıtyn temirjol qurylysynyń jumystaryn bastap ketti. Munyń aqyrǵy núktesi Túrkııa shekarasyna deıin baryp toqtaıdy.
Jobanyń mańyzy asa zor ekenin 11-14 qyrkúıek kúnderi Qytaıdyń Nannın qalasynda 10 memlekettiń qatysýymen bolyp ótken «Qytaı-ASEAN» jármeńkesi taǵy bir márte aıǵaqtaı túsedi. Al qatysýshy elder arasynda Qytaı men ASEAN memleketterinen basqa, «beldeý men joldyń boıyndaǵy» Qazaqstan, Úndistan, BAÁ, Pákistan, Shrı-Lanka sekildi elder de boldy. Jármeńke óndiristik qýattardy arttyrý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq máselesin kóterdi. Munyń astarynda qurylys ınfraqurylymy, jabdyqtardy jetkizip berý, ǵylymı-tehnıkalyq ınnovasııa, metallýrgııa jáne qurylys materıaldary, qarjylyq qyzmet kórsetý jatty. Buǵan qosatynymyz, Qytaı lıderi Sı Szınpın atap kórsetkendeı, «Jibek joly» ekonomıkalyq beldeýi» qurylysyna tikeleı qoldaý kórsetetin «Jibek joly» qory túgeldeı Qytaı qarjysynan quralmaqshy.
Bul transqurlyqtyq logıstıkalyq joba, sóz joq, Qazaqstan úshin óte-móte tıimdi. Sondyqtan bizdiń elimiz onyń syrtynda qalyp qoımaq emes. Al basqasha bolýy eshbir aqylǵa qonbaǵan bolar edi. Biz – tranzıtti elmiz. Al «Jibek joly» ekonomıkalyq beldeýi» ınfraqurylymnyń damýyn, keden rásimderi sáıkestendirilýin, qandaı da bolsyn tóreshildik tosqaýyldardy alyp tastaýdy jáne saýdanyń órken jaıýyn bildiredi. Qazaqstannyń mundaǵy múddesi Qytaıdan bir de kem emes. Buǵan qosa, bizdiń elimiz bul jobany ózimizdiń «Nurly Jol» baǵdarlamasymen ushtastyra júrgizýdi maqsat etip otyr.
Qalaı degende de, Qytaıdyń «Jańa Jibek joly» kóliktik dálizin qurý týraly strategııalyq bastamasy qazaqstandyq ónimder úshin álemdik naryqtarǵa jol ashatyn jáne ekonomıkalyq tabystar ákeletin naqtyly baǵyt bolyp qalmaq. Bizdiń paıymymyzda kólik dálizderiniń Ortalyq Azııa óńiri arqyly ótetin kez kelgen nusqasynda Qazaqstan tranzıttik jáne logıstıkalyq úderisterdiń ortalyǵy bolyp tabylady. Osynyń ózi de bolashaqta zor ekonomıkalyq nátıjelerge jetýge múmkindik beretini esh kúmán týdyrmaıdy.
Samat MUSA,
«Egemen Qazaqstan»