Keshe Parlament Májilisinde keıbir zańnamalyq aktilerge ekstremızm men terrorızmge qarsy is-áreket máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasyn daıyndaıtyn jumys tobynyń 11-shi otyrysy boldy. Oǵan EQYU-nyń Qazaqstandaǵy sarapshylary qatysty.
Bul zań jobasy Májiliste birinshi oqylymda qaralyp, talqylanǵan bolatyn. Depýtattar tarapynan ekinshi oqylymǵa daıyndaý kezinde eskerý úshin kóptegen usynystar men pikirler aıtylǵan. Onyń ústine, Májilis EQYU-nyń Astanadaǵy keńsesi osy Uıymnyń Demokratııa ınstıtýttary jáne adam quqy jónindegi bıýrosyna (DIAQB) atalmysh zań jobasyna quqyqtyq saraptama jasap, óz pikirlerin bildirýdi suraǵan eken. Keshe DIAQB-nyń zańnamalar jónindegi keńesshisi Anna Lıza Shatılo men gýmanıtarlyq quqyq jáne halyqtyq quqyq jónindegi táýelsiz sarapshy Mılen Kostas zań jobasy jónindegi ózderiniń saraptamasy týraly jumys tobynyń aldynda baıandama jasady. Aıta ketetin jaıt, otyrysty júrgizip otyrǵan jumys tobynyń jetekshisi depýtat Janat Jarasov EQYU-nyń zań jobasyna ýáde bergen ýaqyttarynan bir kún de keshiktirmeı saraptama jasap bergenderine rızashylyǵyn bildirdi.
Alǵashqy sóz EQYU Astanadaǵy keńesiniń basshysy Derd Saboǵa berildi. Ol Májilistiń osyndaı zań jobasyn ózderimen aqyldasyp qabyldaǵaly jatqanyna rızashylyǵyn bildirdi. Bul – Qazaqstannyń demokratııa prınsıpterin qatań saqtaıtyndyǵynyń aıqyn kórinisi, sonymen birge, bul bizdiń berik yntymaqtastyǵymyzdyń belgisi, dedi ol. Odan keıin sóz Anna Lıza Shatılo men Mılen Kostasqa berildi. Eki sheshenniń sózderin qorytyndylap, olardyń dánderin ǵana alatyn bolsaq, ol mynaǵan saıady: Qazaqstannyń terrorızm men ekstremızmge qarsy zańnamalaryn qatańdatyp jatqanyn qoldaımyz, sonymen birge, adamnyń erkin qozǵalysyn, turǵylyqty jerin tańdaý quqyn, sonymen qatar, ózderiniń oıyn ınternet nemese basqa da baılanys quraldary arqyly aıtýyna shekteý qoıylmaǵany jón. Sonymen qatar, sarapshylar «ekstremızm» men «terrorızm» jáne basqa da qylmystardyń zańnamalyq túsinikteri aıqyndala, naqtylana tússe degen tilekterin jetkizdi.
Sondaı-aq, sarapshylar «basshylyq jasaý», «qatysý», «aınaldyrý» jáne «daıyndyq» sekildi termınderge dál anyqtama berilýi kerektigin aıtty. Al «Kóshi-qon týraly» Zańnyń 14-babynyń sońǵy azatjolyn artyq dep taýypty. Onyń esesine, ulttyq qaýipsizdik organdarynyń vıza berýge, turaqty turýǵa jáne azamattyq berýge qatysty usynymdary olardyń sheshimderine shaǵym aıtý múmkinshiligi týý úshin jazbasha berilýi kerektigi kóldeneń tartyldy.
Sarapshylar halyqaralyq standarttarǵa saı kelmeıtin keıbir baptar týraly da aıtyp ótti. Sonyń ishinde Qylmystyq kodekstiń 179- babyna engizilgen «bılikti basyp alýǵa nemese kúshpen ustaýǵa nasıhat taratý nemese ashyq shaqyrýlar, sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq qurylysyn kúshpen ózgertý» degen tirkesterdegi «nasıhat» sózi óte úlken sıpatta ekenin, sondyqtan, ol basqa uǵym týǵyzýy múmkin ekenin atap kórsetti.
Moıyndaryna bilikti, jan-jaqty saraptama jasaýdyń mindetin alǵan soń sarapshylar barlyq ózgeristerge de shuqshııa qaraǵandary ańǵaryldy. Al baıandamalar aıaqtalǵan soń olardyń sózderi men eskertpeleri boıynsha sóılegen J.Jarasov eskertpelerdiń birazynyń teristigin áshkerelep, ózgeristerdiń kóbi Eýropa memleketteriniń zańnamalaryna sáıkes bolyp shyqqandyǵyn dáleldep berdi. Degenmen, sarapshylar tarapynan aıtylǵan keıbir usynystar tereńirek zertteletindigi jetkizildi.
Talqylaýǵa depýtattardan basqa ÚEU, qoǵam qaıratkerleri men BAQ ókilderi qatysyp, ózderiniń pikirleri men usynystaryn ortaǵa saldy.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»