Mereke mezireti

Aýdan ahýalynan hal-qaderimizshe aqparat bergendeı boldyq. Al Qazaly óńiri el Táýelsizdiginiń mereıli merekesine qandaı tartýlarmen kelip otyr? Bul jaıynda aýdan ákimi Najmadın ShAMURATOVPEN az-kem suhbat qurdyq. – Bıyl elimiz Táýel­sizdiktiń 25 jyldyǵyn toılaǵaly otyr. Al mere­kege oraı aýdanda qan­daı ıgilikti sharalar jasal­maq? – Elimizde Táýelsizdiktiń 25 jyldyq torqaly toıyna baılanysty merekelik sharalar respýblıkamyzdyń ár óńirinde atap ótýde. Mundaı sharalarda Qazaly halqy da qashannan qalyptasqan dástúr boıynsha aldyńǵy shebinde júretini barshaǵa aıan. Aýdanda mereıli jyl aıasynda atqarylatyn izgilikti ister men rýhanı-tanymdyq sharalardyń qatary kóp. Naqtyraq aıtsaq, aýdan ortalyǵynda táýelsizdigimizdiń qurmetine bıiktigi 25 metrdi quraıtyn záýlim monýment ornatylýda. Q.Pirimov kóshesine adaldyqtyń úlgisi Begim ana men Asandar kóterilisiniń qurbandaryna eskertkish qoıý jumystary júrgizilýde. Oǵan qosa, Samarqandaı ǵajaıyp sha­hardy 30 jyl bılegen álemge áıgili qolbasshy Jalańtós Seıitqululynyń 440 jyldyǵyna oraı 2016 jyl Qazaly aýdanynda «Jalańtós batyr jyly» dep jarııalandy. Babamyzǵa da eńseli mavzoleı salynýda. Jalańtós batyr aýylyn abattandyrýǵa 70,0 mıllıon teńge, Áıteke bı kentindegi Q.Pirimov kóshesin abattandyrýǵa jáne Táýelsizdikke 25 jyl monýmentin ornatýǵa oblystyq, aýdandyq bıýdjetterden 419,7 mıllıon teńge bólinip, tıisti jumystar júrgizilip jatyr. Aıtýly mereıtoıdy 29-30 qazan kúnderi ótkizýdi josparlap otyrmyz. Merekelik shara kúnderi Jalańtós ba­hadúrge, Begim anaǵa, Asandar kóterilisi qur­bandaryna arnalǵan ǵylymı-tájirı­belik konferensııa, respýblıkalyq aqyndar aıtysy, Jalańtós bahadúr mavzoleıi men Begim ana, Asandar kóterilisi qurbandaryna arnalǵan eskertkishterdiń jáne Táýelsizdik monýmentiniń ashylý saltanaty, júzden astam tigilgen kıiz úılerde babalar rýhyna arnalǵan as berilip, at báıgesi, qusbegiler saıysy, jyraýlar festıvali, estrada juldyzdarynyń qatysýymen merekelik gala-konsert ótedi. Bıyl Ortalyq Azııa men Qazaqstan jastary­nyń jalyndy jetekshisi, jer­lesimiz Ǵanı Muratbaevtyń dúnıe­ge kelgenine 114 jyl tolý qurme­tine ob­lystyq deńgeıde baıqaý uıymdas­ty­rylýda. Belsendi jastar arasynda irikteý ja­rııalandy. Talapkerler sany óte kóp. Mereıtoı kúni baıqaý qory­tyndysymen arnaıy taǵaıyndalǵan «Ǵanı» atyndaǵy syılyqpen 21 jas marapattalatyn bolady. Sonymen qatar, «Qazaly aýdanynyń ensıklopedııasy» tarıhı-tanymdyq kitabyn shyǵarý jumystary bastalyp ta ketti. Redak­sııalyq alqa quramy, salalar boıynsha jumysshy toby, shyǵarmashylyq top be­kitildi. Arǵy tarıhtan búgingi kúnge deıingi aralyqty qamtıtyn kitap oqyr­mandar kóńilinen shyǵýy tıis dep oılaımyz. Budan bólek, 2017 jyly Qazaly qala­syna 150 jyl tolady. Osyǵan oraı, qala boıynsha kúrdeli jumystar atqarylatyn bolady. Daıyndyq jumystary qazirden bastalyp ketti. Kólemi 81 jáne 180 gektar jer ýchaskesinde salynatyn turǵyn úılerdi ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jobasy iske asyrylmaq. Onyń ishinde belgilengen ýchas­kelerge jol salý, elektrmen, aýyz sýmen, gazben jabdyqtaý jumys­tary qam­tylǵan. Mereıtoı aıasynda Qazaly qalasynda abattandyrý jumystary júrgiziledi. Onyń ishinde qalanyń 5 kóshesine jıektas jáne tabanjol salý, 9 kósheni jaryq­tandyrý, 12 kóshedegi joldy asfalttaý, aıaldama ornatý jumystary atqarylady. Jáne «Shaǵala» demalys ortalyǵyna baratyn Qosaev kóshesine ortasha jóndeý jumystary júrgizilip, jaryqtandyrylady. Ǵ.Muratbaev atyn­daǵy saıabaq, ardagerler alańy, qalalyq mádenıet úıi men №17 orta mekteptiń aldy abattandyrylatyn bolady. Jalpy, bıyl Qazaly qalasy men Áıteke bı kentin ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jáne abattandyrý úshin 1 mıllıard 800,8 mıllıon teńgeniń jumystary júrgizilmek. – Osy mereıli merekege aýdan qandaı jetistiktermen jetti? – Qazaly aýdany jańa jetistikter men áleýmettik jańarý jolynda alǵa qaraı qadam jasap keledi. Elbasy Joldaýynan týyn­daıtyn mindetterdi oryndaýda bir­qatar oń ózgeristerge qol jetkizildi. Sha­­­ǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý, jańa jumys oryndaryn ashý boıynsha júr­gizilgen jumystardyń nátıjesinde aýdan ekonomıkasy turaqty damyp, aýdan bıýdjetiniń kirister bóligi kóbeıdi. Táýelsizdik jyldarynda qanshama ón­­diris oryndary jandanyp, mektepter men balabaqshalar, mádenıet oryndary salyndy. Aýdan ortalyǵy men aýyldar abattandyrylyp, kóriktene tústi. Aýyl sharýashylyǵy salasy memle­kettiń qoldaýymen jaqsy damýda. Egin sharýa­shylyǵynda óndirilgen ónim kólemi men gektar túsiminde jyl ótken saıyn da­qyl túrleri boıynsha bir­­shama ósim bar. Mal sharýashylyǵynda da oń ózge­rister baıqalady. «Beıneý – Bozoı – Shym­kent» magıs­traldy gaz qu­byrynan «Áıteke bı» avto­mattandyrylǵan gaz ta­ratý stansasyna deıingi gaz qubyrynyń qurylysyn salý ju­mystary tolyǵymen oryn­daldy. Búginde aýdan halqy kógildir otyn ıgi­ligin kórip otyr. Memlekettik «Taza sý», «Aqbulaq» baǵdarlamalary arqyly turǵyndardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý maq­satynda aýdanda aýqymdy jumystar jasaldy. Sonyń nátıjesinde 45 eldi me­kenniń 31-i ortalyqtandyrylǵan sý qubyryn paıdalanady. Aýdan kóleminde shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytyp, jańa óndiris oryn­daryn ashý maqsatynda «О́ndiristik aı­maq» jáne «Saýda-logıstıkalyq ortalyq uıymdastyrý» jobalaryn júzege asyrý jumystary júrgizilýde. Qazirgi tańda aýdan boıynsha 4 176 shaǵyn kásipkerlik sýbektisinde 8 715 adam turaq­ty jumyspen qamtylǵan. Búginde Qazaly aýdany «Dámdi» sút ónimderimen, «Qazaly» kámpıtimen, et, balyq jáne kúrish ónimderimen maqtana alady. «RZA» AQ-tyń 550 basqa arnalǵan iri qara ósirý kesheni jáne sút óńdeý zaýytynyń sapaly sút ónimderine naryqta suranys joǵary. Aýdanda áleýmettik-mádenı nysandar qurylysy, aýyldyń sáýlettik kelbetin ashatyn abattandyrý jumystary qarqyndy júrgizilýde. 2015 jyldyń ózinde Sarbulaq jáne Arandy aýylynan 100 oryndyq 2 mektep, Janqoja batyr eldi mekeninen 90 oryndyq balabaqsha, Abaı aýylynan 150 oryndyq aýyldyq klýb, Áıteke bı kentinen 160 oryndyq deneshynyqtyrý-saýyq­tyrý kesheni paıdalanýǵa berildi. Aýdandar boıynsha tuńǵysh ret ardagerler úıi ashylyp, paıdalanýǵa berildi. Al bıylǵy jyly Jalańtós batyr aýylyndaǵy 90 oryndyq balabaqsha qurylysy men «Syr Marjany» JShS-niń 500 basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańynyń ınfraqurylymy qurylysyn salý jumystary jalǵastyryldy. Uly Je­ńistiń 71 jyldyq merekesine oraı «Jeńis» saıabaǵynan 5 Keńes Odaǵynyń Batyry, 5 Sosıalıstik Eńbek Eri men 2 memleket jáne qoǵam qaıratkerine arnalǵan 12 eskertkish-bıýst ashyldy. – Alda atqarylatyn taǵy qandaı jumystar bar? – Qazaqstan halqyn derbestikke, er­kindikke jetkizý jolynda Elbasynyń kóregen saıasat ustanyp, jas memle­ketimizdiń Táýelsizdigin jarııa etkenine de, mine, 25 jyl tolyp otyr. Jıyrma bes jyl tarıh úshin sonshalyqty zor kezeń bolmaǵanymen, osy jyldar ishinde ǵasyrlarǵa bergisiz qyrýar jumys at­qa­ryldy. Shekaramyzdy shegendep, eldiń eńsesin túzeý úshin qyrýar tirlik at­qaryldy. Barsha qazaq halqy úshin qasıetti de qasterli azattyqtyń arqasynda tarıhymyzdy túgendep, tilimizdi, dinimiz ben dilimizdi qaıta oralttyq. Eldigimiz aıshyqtalyp, ulttyq salt-dástúrimizdi jandandyrdyq. «Áýeli – ekonomıka, so­dan soń – saıasat» degen ustanymdy nyq ustaǵan Elbasynyń kóregendik saıa­satynyń arqasynda el ómirinde, halyqtyń turmysynda tereń ózgerister, oń qadamdar jasaldy. Halqymyzdyń ál-aýqaty, turmys dárejesi jyl ótken saıyn jaqsaryp, adamdardyń kóńil-kúıinde erteńgi kúnge degen senimdilik pen jaqsy úmittiń oty kúsheıe túsýde. Munyń bári – Táýel­sizdiktiń syıy, jaqsy dáýirdiń joralǵysy. Endi osy asyldarymyzdy baǵalap, olardy qasterleý siz ben bizge júktelgen mindet. Bul rette, árbir qazaqstandyq azamattyń aldynda zor mindetter men jaýapkershilik tur dep esepteımin. Osy oraıda, biz de aýdannyń odan ári damyp, órkenıettiń kóshine entikpeı ilesýine eńbek sińire beretin bolamyz. Jańa atap ótkenimdeı, aýdanda at­qarylyp jatqan sharýa az emes. Al­dymyzda odan da zor, odan da mańyzdy, barynsha aýqymdy mindetter tur. Ol úshin judyryqtaı jumylyp, aýyzbirlikte eńbek etýimiz qajet. Barshamyzdyń bir ǵana maqsatymyz bar, ol – halyq pen eldiń ıgiligi úshin qyzmet isteý, eldiń baraqatty tirlik keshýine jaǵdaı jasaý. Osy joldan aınymaı, baǵytymyzdy joǵaltpaı jumys isteı beremiz. «Altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi, tórteý túgel bolsa, tóbedegi kele­di» degen halqymyz. Sondyqtan búgin­ge deıin atqarylǵan jumystardyń bárine árbir qazalylyq azamat eńbek sińir­di, úlesin qosty. Aldaǵy ýaqytta da jumyl­ǵan judyryqtaı birligimizben tıisti min­detterdi atqara beremiz.   Qyzylorda oblysy