О́zibekovtiń óktemdigi Sabanshıevti sergeldeńge saldy

Úkimet nazaryna

О́zibekov dep otyrǵanymyz – Qazaqstan Respýblıkasy Jer resýrstaryn basqarý agenttiginiń tóraǵasy О́mirzaq О́zibekov.  Sabanshıev dep otyrǵanymyz – osy agenttikke qarasty «Jer resýrstary jáne jerge ornalastyrý memlekettik ǵylymı-óndiristik ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásipor­ny­nyń bas dırektory Baǵjan Sabanshıev. Durysy – burynǵy bas dırektory. Al ony sergeldeńge salǵan – Agenttik tór­aǵa­sy­nyń 2011 jyldyń 24 qańtardaǵy №8-l buıryǵy. Sońǵy úsh jylda elimizdiń jer kadastri men monıtorıngin júrgizetin jáne básekelestik ortada tapsyrystar oryn­daı­tyn «MemJerǴО́O» RMK» bas dırektory bolyp istep kelgen Baǵjan Sabanshıevtiń taǵ­dy­ryn sheshken sol buıryq. Qyz­met­ten nege ketti? Baǵjan Qo­jan­uly onyń sebebin ózi de túsinbeıdi. Negizinen, Jer re­sýrstaryn basqarý agenttiginiń tóraǵasy О́.О́zibekovpen ara­da­ǵy kelisim-sharttyń merzimi ús­ti­mizdegi jyldyń tamyzynda támamdalýy tıis-tuǵyn. Biraq tóraǵa onyń taǵdyryn sol ta­myz­ǵa jetkizbeı sheship tas­ta­ǵan. Aryzyn arqalap, «Egemenge» atbasyn tiregen Sabanshıev arasha suraı kelipti. Onyń aıtýynsha, qyzmet etken úsh jyl ishinde oǵan birde-bir ret ákimshilik shara kórilmegen. Ol basqarǵan kásiporynnyń ju­my­sy tek ilgerileý ústinde bol­ǵan. Tipti, jumysyndaǵy jetistikteri úshin agenttik  tóraǵasy ony 2010 jyldyń jeltoqsan aıynda Qurmet gramotasymen marapat­taǵan. Bylaısha aıt­qan­da, oń qolymen syılyq, sol qo­lymen buıryq bergen tóraǵanyń bul áreketi tym túsiniksizdeý bolǵan sııaqty. Osy túsinik­siz­deý máselege túsiniktileý jaýap alý maqsatynda agenttik tór­aǵa­syna qońyraý shaldyq. Kezdesý uıymdastyrýdy ótindik. Kelisilgen kúni, aıtylǵan ýaqytta О́zi­bekovtiń qabyldaý bólmesinde boldyq. Osy arada taǵy da bir túsiniksizdeý jaǵdaı oryn aldy. Tóraǵanyń shaqyrýymen ishke kirip shyqqan hatshy qyz maǵan tóraǵa orynbasary Kanalbek Raıymbekovke jolyǵýym kerek ekenin aıtty. Aryz tóraǵanyń ústinen jazylǵan. Aryzǵa negiz bolǵan buıryqqa qol qoıǵan da sol tóraǵa. Sonda, orynbasar ne aıtpaq? Ne de bolsa orynba­sar­men kezdesýdi uıǵardyq. – Ústimizdegi jyldyń 24 qańtarynda Jer resýrstaryn basqarý agenttiginiń jabyq túr­degi alqa májilisi ótkizildi, – dep bastady áńgimesin Kanalbek О́tjanuly, – munda qa­ral­ǵan negizgi másele – «Jer re­sýrstary jáne jerge or­nalas­tyrý memlekettik ǵy­ly­mı-ón­di­ristik ortalyǵy» res­pýb­lı­kalyq memlekettik kásip­orny­nyń bas dırektory Baǵ­jan Sa­banshıevtiń ústinen tús­ken aryz. Bul aryzdyń ıesi osy mem­lekettik ǵylymı-ón­diristik ortalyqtyń Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha en­shiles ká­sipornynyń dırek­to­ry Ǵalym Jadrın degen azamat. Onyń jazýynsha, Sabanshıev ózin negizsiz qýdalaǵan. Respýblı­ka­myzda Baǵjan Sabanshıev bas­qarǵan memlekettik ǵylymı-óndiriske qaraı­tyn 18 enshiles kásiporyn bar. Bul enshiles ká­siporyndardyń dırektorlary sol Sabanshıevpen, ıaǵnı ǵy­ly­mı-óndiristik ortalyǵynyń bas dırektory­men jasaǵan kelisim-shart arqyly jumys isteıdi. Osy aryz túskennen keıin biz agenttik tarapynan qyzmettik tekserý júrgizdik. – Bul tekserý qaı kezde júr­­gizildi? Sabanshıev óziniń re­dak­sııaǵa jazǵan aryzynda onyń jumysyna eshqandaı tek­­serý júrgizilmegenin aıtady. – Jadrınniń aryzy 2010 jyl­dyń jeltoqsan aıynda tús­ken bo­latyn. Tekserý de sol kezde júr­gizildi. Jeltoqsan aıy­nyń 15-shi juldyzy álde 20-sy ma, qazir esimde joq. – Sol tekserýdiń qory­tyn­dysy bar ma? – Qorytyndysy bar. Onyń qorytyndysy jabyq alqa máji­li­sine qatysýshylarǵa tanys­ty­ryl­dy. Qorytyndy boıynsha biz­diń sa­lalyq departamentter so­nyń ishin­de Jerge ornalas­ty­rý já­ne mem­lekettik baqylaý jó­nin­degi de­partamenttiń bas­ty­ǵy ózi­niń qo­ry­tyndysyn berdi. Saban­shıev­tiń aıtýy boıyn­sha 18 enshiles ká­sip­orynnyń ishin­de eń tó­mengi kór­set­­kish Shyǵys Qa­zaq­stan oblys­tyq enshiles kási­p­or­ny­na tıesili deı­di. Degenmen, onyń bul ýáji dálel­denbedi. Sebebi, atalǵan enshiles kásip­oryn­nyń kórsetkishi joǵa­ry da emes, tómen de emes, ortasha kórset­kish­ke ıe ekeni tekserý arqyly anyq­taldy. Ekinshi má­sele Sabanshıev myrza ózine qa­rasty sol 18 enshiles kásip­orynnyń 17 dırek­tory­men 3 jylǵa kelisim-shart jasaı­dy da, al Jadrınmen 1 jylǵa ke­li­sim-shart jasap otyr­ǵan. Bizdiń zań basqarmasynyń qo­ry­tyn­dy­sy boıynsha bul rette Eńbek ko­deksi­niń 29-shy babyn Saban­shıev­tiń buzǵany anyqtalyp otyr. Nege bulaı? Nege 17 kásip­oryn dı­rek­­torymen 3 jylǵa, al Jadrınmen 1 jylǵa shart jasa­syp otyrǵan? Onyń sebepteri Jad­rın­niń qyz­met­tik jazba­syn­da kór­se­tilgen, ol óziniń osy ary­zynda Sabanshıev tarapynan oǵan bop­salaý jasalǵanyn aıt­qan. Sa­ban­shıev­tiń bul áreket­teri úlken alań­daý­shy­lyq týdy­ra­tyn másele. Ja­byq al­qa máji­lisinde agenttik tór­aǵasy óziniń atyna «domalaq» (anonımka) aryz­­­dyń túskenin jáne on­da da osy­ǵan uqsas bop­salaý­shy­­lyq má­se­lelerdiń bol­ǵa­nyn aıt­ty. Bul jaǵdaılar ýa­qytynda Sabanshıevke eskertilgen. Biraq, ókinish­ke oraı, bu­rynǵy bas dırektor bu­dan nátı­je shyǵarma­ǵan. Iаǵnı, eskertýlerdi eskermegen deýge bolady. О́zińiz baıqap otyrǵan bo­lar­syz. Men myna aldymdaǵy hat­­ta­ma, ıaǵnı, jabyq alqa oty­ry­synyń hattamasyna súıenip sóı­lep otyr­myn. Osy hattamada Sa­ban­shıev­tiń Jadrınge oryn­syz tıi­setindigi jazylǵan. «Se­niń qa­zaq­tyq qanyń joq. Kúrek­teı dıp­lomdarymen qa­zaq­tyń ji­gitteri jumyssyz júr­gen­­de jastary zeınetkerlikten asyp ketken ózge­ler­di ustap otyr­syń» degen sııaqty Jadrınniń ar-na­mysyna tıetin sózder aıtqan. Aıta ketetin taǵy bir másele, Sabanshıev óziniń redaksııaǵa jaz­­­ǵan aryzynda eshqandaı ákim­shi­­lik shara almaǵanyn aıtady. Sabanshıev myrzanyń bul sóz­deriniń negizsiz ekenin dáleldeı alamyn. Má­se­len, Jadrın tara­py­nan mun­daı aryz 2009 jyly da jazylǵan. Sol jyl­ǵy 3 sáýirde agenttik tór­aǵa­synyń buı­ry­ǵy­men komıssııa qu­ry­lyp, Sa­­ban­shıevke qatysty qyz­mettik tek­­­serý júrgizilgen. Sol tek­serý ná­tı­jesinde 22 sáýir­de Sabanshıevke qa­tań eskertý berilgen. Son­daı-aq 2009 jyldyń 4 ma­my­ryn­da №74-b buıryǵymen Aqmola enshiles ká­sip­ornynda anyq­­tal­ǵan óndiristik qa­te­lerge jáne qar­jy­lyq kemshilikterge baıl­a­nys­ty oǵan eskertý ja­salǵan. Sony­men qatar, 2009 jyl­dyń 7 shildesi kúni №114 buıryq bo­ıynsha Sabanshıevke Almaty qa­la­­s­yn­daǵy enshiles kásipornynda oryn alǵan jem­qor­lyqqa baı­la­nys­ty qaıtadan ekinshi ret eskertý jasalǵan bolatyn. Sondaı-aq ol kisi osy jumysqa kelgeli beri biz­diń ózimizdiń tarapy­myz­dan ja­salǵan tek­serý jumys­tary nátı­je­sinde osy memlekettik ǵyly­mı-óndiristik or­­talyqqa qa­raı­­tyn 7 enshiles ká­sipornynda anyq­­­talǵan kemshilikter bir-birine uq­sas kemshilikter bolyp shyqty. Sondyqtan bular júıeli kemshilikter dep atalady, olardy joıý­ǵa burynǵy bas dırektor Sabanshıev tarapynan áreket jasal­ma­ǵan. Mun­daı kemshilikter týraly agent­tiktiń 2008 jylǵy 30 shildedegi №2 qaý­lysynda, 2009 jylǵy 19 qań­tar­daǵy №1 qaýlysynda, 2009 jylǵy 31 naýryzdaǵy №2 qaý­­ly­synda, 2010 jylǵy 20 qań­tar­daǵy №1 qaý­lysynda, 2010 jyl­dyń 22 shildesindegi №3 qaýl­y­synda jáne de 2010 jyldyń 28 qazandaǵy №4 qaýlysynda kórsetilgen bola­tyn. – Sabanshıevtiń bas dırektor qyzmetine taǵaıyn­dal­ǵan­nan bas­­­­­tap, keshegi qyzmetten ketkenge deıingi aralyqtaǵy kemshilikteri jó­ninde aıtyp otyrsyz. Osyn­­daı eskertýden kóz ashpaǵan adam­­dy agenttik tóraǵasy О́mir­zaq О́zibekov 2010 jyldyń 16 jel­toqsany kú­ni Qurmet gramo­ta­symen ma­ra­pattaǵan ǵoı. Mun­daı qara­ma-qaıshylyqty qalaı túsinýge bolady? – Bul jerdegi másele maqtaý gramotasyn berdi eken dep, onyń ju­mystaǵy kemshilikterine kóz ju­myp qaramaýymyz kerek. Maq­taý gra­mo­tasy salalyq jumys­taǵy kór­set­kishterge baılanysty berilgen. Ja­sy­ratyny joq, Sa­ban­shıev­tiń ju­­­my­synda jetistikter bar. О́n­di­ristik kórsetkishteri joǵary. Onyń jasa­ǵan jumys­tary bur­na­ǵy jyl­dar­men salys­tyr­ǵanda ilgerilep otyr­­­ǵanyn da moıyndaımyz. Degenmen, bul maq­taý qaǵazy da, ju­mys­taǵy jetistikteri de ózi jibergen kemshilikter, ásirese, jem­qor­lyq­qa baı­la­nysty bopsalaý­shy­­lyq­taryn esh­­qandaı aqtaı almasa kerek... Oqyrman qaýymǵa túsinikti bolý úshin agenttik tóraǵasynyń oryn­basary Kanalbek Raıym­bekov­­pen bolǵan áńgimeniń dık­to­fonǵa ja­zyl­ǵan úlgisin tolyq jarııalap otyr­myz. Sondyqtan bul áńgimeni talqylaýdyń qa­jeti de bola qoımas. Osy kezdesýden keıin aryz ıesimen ushy­ra­syp, keıbir máselelerge baı­lanysty túsinik alýdy uıǵardyq. – Men Shyǵys Qazaqstan ob­lystyq enshiles kásipornynyń dı­rektory Ǵ.Jadrındi qýdalaı­tyn­­daı áreketter jasaǵanym joq, – dedi Sabanshıev bizben áń­gi­me­sinde. Ony­men jasalǵan keli­sim-shart mer­zimi 2010 jyl­dyń 29 jeltoqsanynda aıaq­tal­dy. Osy­ǵan baılanysty taǵy bir jylǵa keli­sim-shart jasal­dy. Nege? Sebebi, Ǵ.Jadrın bas­qara­tyn Shy­ǵys Qa­zaq­stan ob­lys­tyq enshiles kásip­orny qar­jy-sharýa­shylyq jo­spary bo­ıynsha 550 mıl­lıon teń­geniń óni­min óndirý kerek bolsa, bul jospardy ol 20 mıllıon teń­ge­ge kem oryndady. Sondyq­tan Ǵ.Jadrınmen birden úsh jyl­ǵa emes, bas­tapqyda bir jyl­­ǵa ke­li­sim-shart jasaýdy uıǵar­dym. Ju­my­syn jón­de­sin, kórset­ki­shin jaq­­sartsyn degen maqsat­pen. Al oǵan ózge ult ókil­­deri­niń kadr­laryn ju­mystan shy­ǵa­ryp, tek qazaq­tardy ǵana ju­mysqa qa­bylda degen sóz­di aıt­qa­nym joq. «Zeınet jasyn­daǵy adam­dar­dy ustap otyr­ǵan­sha, qol­­daryn­da kúrekteı dıplom­da­ry bar qazaq­tyń jigitterin nege jumysqa al­maı­syń» dep aıt­qanym ras. Ult­tyq kadr­­larǵa qol­daý jasaý kerek ekenin já­ne olar­dy ósirip, tárbıeleý qa­jet ekenin ylǵı da aıtyp kelemin, qa­zir de aı­tarym sol, múmkindik týyp jatsa, alda­ǵy ýaqytta da sol baǵytymdy óz­gertpeımin. Taǵy da qaıtalap aı­ta­myn, biz ulttyq kadr­lary­myz­dyń ósýi hám ór­ken­deýi úshin bar­lyq múm­kindikterdi ja­saýy­­­myz kerek. Meniń bul sózim, óz­ge ult kadr­laryn qýdalaý arqyly degen sóz emes, meniń aıt­paǵym – zeı­net­ker­lerdi demalys­qa jiberý ar­qyly jastardy ju­mysqa tartý. Ál­bette, zeınetkerlerge qur­met kór­­­­setip, sha­mań kel­se, shapa­nyń­­dy jaýyp, alǵy­syńdy aıtyp shy­ǵaryp sal degenim ras. Bul tek qa­na Jadrınge aıtylǵan sóz emes. Barlyq dırek­tor­larǵa osylaı aıt­tym. Shy­ǵys Qazaqstan oblystyq enshiles ká­­sip­ornyndaǵy jaǵdaı Pavlodarda da, Soltústik Qazaq­stan ob­ly­syn­da da, Aqmola, Qos­tanaı oblys­ta­ryn­da da, tipti As­tananyń ózinde de bar. Biraq sol oblystardaǵy enshiles ká­sip­oryn dırektorlary bul tyǵy­ryq­tan shyǵa bildi. «О́gizdi de óltir­meı, ar­bany da syn­dyr­maı» kadr da­­­ıyn­­daýdyń múmkin­shiligin tapty. – Siz ózińizdiń redaksııaǵa jazǵan aryzyńyzda qyzmet etken merzimińizde agenttik tór­­aǵasy tarapynan esh­qan­daı sógis nemese eskertý alǵan emespin deısiz. Al agenttik tór­aǵa­synyń orynbasary Kanalbek Raıymbekov sizge birneshe már­te qatań eskertý de, sógis te berilgenin aıtady... – Agenttik tarapynan maǵan eshqandaı tártiptik shara kóril­gen emes. Soǵan qaraǵanda syrt­tan jazalaı salatyn ádetteri bolsa kerek. Sebebi, meniń ju­my­symdy tekserip, akti jasap, túsinik alǵan emes. Eger ondaı qujattary bolsa, kórseter edi ǵoı. Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer resýrstaryn basqarý agenttigi tóraǵasy О́.О́zibekov meni qyz­­metten bosatý jónindegi buı­­­ryqty osy agenttiktiń 2011 jyl­ǵy 20 qańtarda ótken keńeıtilgen alqa otyrysynyń qaýlysy jáne agenttiktiń jabyq alqa otyry­sy­nyń 2011 jylǵy 24 qańtar­daǵy №2 hattamasyna negizdep shyǵarǵan. Biraq osy eki qu­jat­ty da maǵan tanystyrǵan emes. Sebebin ózim de shama­laı­myn. О́ıtkeni bul qujat­tarǵa súıe­ne­tindeı tóraǵanyń negizi joq... ... Bul máselege baılanysty alyp-qosarymyz joq. Pikir bildirýdi  de qajetsinbegen edik. De­­genmen, Sabanshıevti sergel­deń­ge salǵan sol buıryqtyń shı­­kiligi baıqalyp turǵandaı. Olaı deýimizge sebep, adam taǵ­dyryn sheship otyrǵan sol buıryqtyń Sabanshıev aıtqan­daı negizi álsizdeý sııaq­ty. Negizi álsiz nársede naqtylyq bol­maıdy. Al naqtylyq bol­maǵan jerde túsiniksizdik paıda bolady. Sol túsiniksizdik – Sabanshıevtiń aıyby nede, ki­nási qaısy degen suraqtarǵa naq­ty jaýap bolmaǵan­dyq­tan týyndap otyr. Redaksııadan: Maqalada kóterilgen másele boıynsha B.Sabanshıev ózine qatysty agenttik tóraǵasynyń buıryǵyn zańsyz dep tabý jóninde sotqa júgingen eken. Osyǵan baılanysty sot­tyń sheshimi shyqqany jáne bul sheshim boıynsha B.Saban­shıev­tiń talaby qanaǵattandyrylǵany týraly habar keldi. Astana qalasy Esil aýdandyq sotynyń sýdıasy A.Súleımenovtiń tóraǵa­ly­ǵ­ymen bolǵan sot otyrysynda Baǵjan Qojanuly Sabanshıevti qyz­metine qaıta taǵaıyndap, májbúrli bos júrgen kúnderiniń jal­aqysyn, aqshalaı ótemaqysyn tóleý, moraldyq shyǵyndy óteý jóninde sheshim qabyldanypty. Sonymen Sabanshıevti sergeldeńge salǵan О́zibekovtiń buıryǵy buzyldy. Quqyqty memlekette solaı bolýǵa tıisti de. Sharafaddın ÁMIR.