Buqar jyraýdyń «Tilek» tolǵaýynda namaz qulshylyǵyna erekshe mańyz beriledi. Bes namazdyń bireýi de qaza bolmaýy – kómekeı áýlıeniń besinshi tilegi. Muqym musylman milleti bul qulshylyqty qudaıdyń bes paryzynyń biri dep esepteıdi. Biraq el ishindegi keı azamattar, kópshiligi destrýktıvti baǵyttaǵy dinı top ókilderi namaz oqymaǵan adamnyń eshbir qulshylyǵy qabyl emes dep ospadar oı taratady. Qarapaıym halyqtyń kóńiline kúdik túspesin dep, múftııattyń pátýa bóliminiń pikirin bildik, dep jazady Egemen.kz.
QMDB Dinı ońaltý bóliminiń meńgerýshisi Hasan Amanqulov sózin paıǵambardan jetken hadıspen dáıektedi.
«Islam bes nárse ústine qurylǵan. Olar – kálıma, namazdy tolyq oqý, zeket berý, qajylyqqa barý, Ramazan aıynda oraza tutý», degen (Buharı, Múslım).
Oraza ustaýdyń qandaı ádepteri bar?
Ári qaraı ıslamdaǵy paryz uǵymyna arnaıy toqtaldy.
«Buıyrylǵan barlyq paryzdy oryndaý – mindet. Alaıda musylmannyń barlyq ǵıbadatynyń qabyl bolýy, saýap berilýi onyń shyn senimine (ımanyna) baılanysty. Iаǵnı Muhammed paıǵambardyń Alla Taǵala tarapynan jetkizgen nárselerin shyn júregimen qabyldap, namaz oqysa, oraza ustasa, zeket berse, qajylyqqa barsa jáne basqa da izgi isterdi istese duǵa-tilegi qabyl bolady, oǵan saýap beriledi. Demek barlyq izgi istiń qabyl bolýy – eń aldymen bizdiń ıman etýimizge baılanysty», deıdi múftııat ókili.
Bul rette oıymyzǵa hakim Abaıdyń óleńi oraldy. Aqyn ımannyń úsh asyly bar, olar: qudaıdy súıý, adamdy súıý jáne ádiletti súıý. Osy úsh súıý – ıman negizi. Abaı tilimen aıtqanda, «ımanı gúl» bolady. Ári qaraı oıshyl qulshylyq-taǵat týraly oı qozǵaıdy.
«Rýza, namaz, zeket, haj – talassyz is,
Jaqsy bolsań, jaqsy tut bárin tegis.
Bastapqy úshti bekitpeı, sońǵy tórtti,
Qylǵanmenen tatymdy bermes jemis»
Aqyn oıy óleńniń sońǵy eki qatarynda anyq ańǵarylady. Bastapqy úsh degeni – qudaıdy, adamdy, ádilitti súıe bilý. Bulardy ıgermeı jatyp qalǵan tórt qulshylyqtyń nátıjesi bolmaıdy degeni ǵoı.
«Istiń basy - retin tanymaqtyq,
Iman bilmes taǵatty qabyl demen», deıdi Abaı.
Oraza jáne bala densaýlyǵy: Ata-ana neni eskerýi kerek?
Hosh, ári qaraı din mamany ózi sóılesin. Hasan Amanqulov Alla Taǵala namaz oqymaǵany úshin pendeniń ustaǵan orazasyn eskerýsiz qaldyrmaıdy, oǵan tıisti syıyn, saýabyn beretinin aıtady.
«Jaratýshy Iemiz О́ziniń ádileti jaıynda qasıetti Quranda bylaı deıdi: «Qııamet kúni sol kúnge tán dál tartatyn ádilet tarazylaryn quramyz da, adamdardyń dúnıedegi isterin túgeldeı tartamyz. Ol kúni eshbir janǵa tıtteı de ádiletsizdik jasalmaıdy. Istelgen is qyshanyń dánegindeı mysqaldaı bolsa-daǵy ony tarazyǵa tartamyz. Biz jaýapqa tartýshylar retinde jetkiliktimiz» («Ánbııa» súresi, 47-aıat).
Oraza kezinde ekpe saldyrýǵa bola ma?
Sonymen birge ol namaz oqý men Ramazan aıynda oraza ustaý – Islam dininde buıyrylǵan jeke-jeke ǵıbadattar ekenin atap ótti. Namaz oqymaı oraza ustasa, qudaı ony da eskerýsiz qaldyrmaıdy. Bul týraly Quranda: «Kimde-kim záredeı jaqsylyq jasasa, sonyń qarymyn alady. Kimde-kim záredeı jamandyq jasasa, sonyń jazasyn tartady», delingen eken. Alaıda din mamany bes paryzdyń bárine de bekem bolǵan jón dep aıtady.