Eki kúnnen soń Almatyda «Qysqy Ýnıversıada-2017» alaýyn jaǵady. Aq ulpaǵa jamylǵan Alataýdyń bókteri – ásem qala Almaty uly dúbirdiń bastalýyn asyǵa kútýde. Osyǵan oraı gazet tilshisi Ýnıversıadaǵa daıyndyq jáne ony ótkizý jónindegi dıreksııanyń jetekshisi Naıl NUROVPEN áńgimelesken edi.
– Naıl Farıduly, osydan úsh aı burynǵy «Egemenniń» betindegi áńgimemizde Almatydaǵy negizgi sport keshenderi sport jarysyna 95 paıyz daıyn degen derekti alǵa tartyp edińiz. Dál búgingi qarsańdaǵy kóńil-kúıińizdiń qandaı ekenin bilgimiz keledi?
– Rahmet. Kóńil-kúı oıdaǵydaı. Keshegi túsken qar da, shym-shym qysqan aıaz da masattandyryp qoıdy. Árıne, saıysqa túskeli turǵan kez kelgen sportshyǵa tán azdaǵan qobaljýshylyq bar. Onsyz bolmaıdy ǵoı. Ol kezde daıyndyq 95 paıyz desem, búgin 100 paıyz dep aıta alamyn. Sportshylardyń naǵyz jigerin janyp, ónerin kórsetetin negizgi oryn «Almaty Arena», sondaı-aq «Halyq Arena», Atletter aýylynyń, ıaǵnı sportshylar qalashyǵynyń qurylys jumystary ótken jyldyń qyrkúıek-qazan aılarynda-aq tolyqtaı aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilgen. Almatylyqtar onda dúrildep ótken Qaırat Nurtastyń án keshin áli de umytpaǵan shyǵar. Ataqty boksshy Qanat Islamnyń kásipqoı bokstaǵy jekpe-jegi de sonda ótti. О́ıtkeni, biz úlken jarys aldynda sýdaı jańa salynǵan sport saraılarymyzdy naǵyz halyqtyq shynaıy dúbirmen synap alǵandy jón sanadyq. Sóıttik te, sport saraıynyń esigin aıqara ashyp qoıdyq, jas sportshylar jattyqty, kórermender saraıdyń sán-saltanatymen tanysyp, muz aıdynynda emin-erkin syrǵanaq tepti.
Sonymen qatar, Atletter aýylynyń árbir bólmesi sportshylarǵa kerekti múlik-jabdyqtarmen túgeldeı tolyqtyryldy. Bul ózi naǵyz bizdińshe – noý-haý! Olımpıadalyq aýyldyń kommýnıkasııalyq qyzmetin tekserý úshin Almatydaǵy joǵary oqý oryndarynyń 3 myńǵa jýyq stýdentin sonda qonystandyrdyq. Stýdentter sol jerde jata-jastana júrip, jylý júıesi men kommýnıkasııalyq jeliniń sapasyn, jýynatyn bólme men as úıdiń qyzmet aıasyn, tipti útiktiń durys qyzatyndyǵyna deıin tekserýden ótkizdi. Munyń barlyǵy da erteń elimizge alǵash ret at basyn buryp keletin sheteldik stýdent-jastardyń jarysqa alańsyz kúsh salýyna jaǵdaı jasaý der edim. Kóńilderinde Qazaqstan týraly jaqsy pikirler qalsa eken degen maqsattaǵy ıgi ister. Aıtpaqshy, qalashyqtyń óz meri bar, habardar shyǵarsyzdar, ol sport juldyzy – bokstan Olımpıada chempıony Serik Sápıev.
– Sonymen, Ýnıversıada ashylǵan kúni Almatyǵa qansha elden qansha sportshy keletin boldy? Búgingi tańda olardyń sany men memleketterdiń aty-jóni anyqtalyp qoıǵan shyǵar?
– O basta kútkenimiz 59 memlekettiń sportshylary edi, dál kúni búginge bul sıfr 57 sanymen toqtap tur. Osynshama memleketten sportshylar keletini týraly naqty qujat bizdiń qolymyzda tur. Ýnıversıada tarıhynda bul kórsetkish rekord sanalyp otyrǵanyn ekiniń biri biler me eken?! Baýyrlas Túrkııa elindegi álemdik osy jarysqa 52 memlekettiń sportshy jastary kelgen bolatyn. О́z oıym, Qazaqstanda ótetin qysqy Ýnıversıada osy turǵydan alyp qaraǵanda, eń aldymen, barshaǵa tıimdi ári jaılylyǵymen ereksheleneıin dep tur. Bul joly Almatyda barlyǵy 2 myńnan astam sportshy bas qosady. Olardyń alǵashqy legi shaharymyzǵa kelip te qoıdy. Týrıster kóp. Taǵy bir aıtarym, bizdiń Almatyǵa alǵash aıaq basqan meımandarǵa usynatyn nan men tuzymyz – Almatynyń aporty. Almatynyń almasynyń bir ret dámin tatqan adam kelesi joly munda mindetti túrde aınalyp soqqylary keleri daýsyz. Al endi, aldyn ala habarlap qoıǵanymyzdaı – jarystar segiz alańda, qysqy sporttyń on eki túrinen ótedi. Atap aıtsam: shaıbaly hokkeı, taý shańǵysy, shańǵy jarys, bıatlon, mánerlep syrǵanaý, short-trek, kerlıng, snoýbord, frıstaıl, tramplınnen shańǵymen sekirý, shańǵy jáne konkı sportynan báseke.
– Ret jaǵynan 28-shi ret ótkizilip turǵan álemdik jarystyń ózge de erekshelikteri týraly ne aıtar edińiz?
– Bir basty erekshelik – biz jarys alaýyna qatysty sharany shektemedik. Ýnıversıadanyń bir alaýy bir jerde ǵana janbaıdy. Jarys alaýy elimizdiń barlyq buryshynda tutatylady. Aımaqtaǵy eń tańdaýly sportshylarymyz tasymaldaǵan Ýnıversıada alaýy Almatyǵa saltanatpen ákelinedi. Ýnıversıada ashylatyn kúni jan-jaqtan jetkizilgen 16 alaý Almatyda úlken bir jalynǵa aınalady. Munyń rýhanı tárbıelik máni – Qazaqstan halqynyń birligi. Almatyda 29 qańtar kúni ótetin Alaý estafetasyna 100 adam qatysyp, 20 shaqyrymdyq marshrýtpen júgirip ótedi. Jalpy, Ýnıversıada alaýy 22500 shaqyrym jol júrip kelip, onyń 200 shaqyrymynda alaý qolda bolatynyn da aıtar edim.
– Halyq kóp qatysatyn mundaı sporttyq sharalardyń qaýipsizdigi men alǵashqy dárigerlik kómek sekildi ózge de talaptardyń aldyńǵy lekte júretini bar...
– Onyńyz ras, bul arada men eń aldymen búginde bizdiń qulaǵymyz úırenip, etimiz kóndige bastaǵan dopıng jaıyna toqtalar edim. Bul – bárimizdiń erekshe nazarda ustaıtyn máselemiz. Sporttyq jarys ótetin árbir nysanda tıisti stansalar jumys isteıdi, al «Olımpıadalyq qalashyqta» – Atletter aýylynda Ýnıversıadanyń komandalyq antıdopıngtik ortalyǵy jumys isteıdi. Dopıngti baqylaý tártibi Álemdik antıdopıngtik kodekstiń jáne Testileýdiń halyqaralyq standarttary talaptaryna saı júrgiziledi. Sol sııaqty aldyn ala arnaıy jylý sezgish qondyrǵylardy satyp alǵanymyz týraly da aıta keteıin. Olar Almaty men Astananyń halyqaralyq áýejaılarynda ornalastyryldy. «Ystyǵy kóterilgen» meımandar bolsa, birden baıqaımyz. Birden kómek kórsetemiz. Sport jarystary ótetin barlyq alańdar men saraılarda kúsheıtilgen «Jedel járdem» brıgadalary qaltqysyz qyzmet kúzetinde tur. Al Atlettar qalasynda ambýlatorııalyq-medısınalyq ortalyq bar. Munyń syrtynda 2 sanıtarlyq tikushaǵymyz kez kelgen sátte kókke kóterilýge ázir.
Bir sózben aıtqanda, «Ýnıversıada-2017» qyzyǵyn birge bóliseıik, asyǵyńyzdar, aǵaıyndar», der edim. Bılet satyp alyńyzdar. Almatynyń dúnıejúzilik mańyzy bar bul jarysyn barshanyń esinde umytylmastaı etip qalýyna at salysaıyq!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY