Syrtqy saıasatta esebimiz túgel

Osylaısha, Qazaqstan shırek ǵa­syrda álemdegi óz ustanymyn ny­ǵaı­typ úlgerdi. Táýelsizdiktiń alǵashqy sátinen ba­symdyq berilip, durys tańdalǵan kóp­qyr­ly syrtqy saıasatynyń ar­­­qasynda shırek ǵasyr ishinde Qa­zaq­stan ekonomıkasyna 130 mı­llı­­ar­­d­­tan astam dollar tartylyp, jan ba­syna shaqqandaǵy tabys 10 myń dollardy qurady. Qazaqstan – Orta­lyq Azııaǵa kelgen barlyq syrt­qy ınvestısııalardyń 80 paıyz­dan as­ta­mynyń qabyldaýshysy. Á­r­­­bir iske asyrylǵan ınves­tı­sııa­­lyq joba – ultymyzdyń já­­ne Qa­zaqstannyń árbir jeke aza­ma­ty­­nyń ál-aýqatynyń kepili.

In­ves­­tısııalar men ınnovasııalar ja­ń­­a myńjyldyqtaǵy jańa Qazaq­s­tan­­­nyń qozǵaltqyshyna aı­nal­ǵan. Hal­­­qymyzdyń ál-aý­qa­tynyń ósi­mi úshin el ekonomıkasyna ınves­tı­sııa­lar­­­dy, ınnovasııalardy jáne ja­ńa teh­­nologııalardy tartý isi boıynsha otan­dyq dıplomatııa aıtýly ná­tı­je­­lerge qol jetkizip, jumysty ta­bys­ty jalǵastyrýda. Qazaqstannyń geografııalyq já­­ne geosaıası turǵyda Eýrazııa ke­ńis­­­­tiginiń qaq ortasynda, álemniń je­­­tek­shi derjavalarymen kórshiles or­­­nalasýy syrtqy saıasatymyzǵa áser etpeı qoımaýy múmkin emes. Sol sebepti, Táýelsizdiktiń alǵashqy kúni­nen bastap, Qazaqstan Reseı Fe­derasııasymen jáne Qytaı Ha­lyq Respýblıkasymen ekijaqty qa­rym-qytynastarǵa strategııalyq ba­symdyq berip, ony únemi damytý ús­tinde.

Strategııalyq áriptestik dáne­ker­leri Qazaqstandy Amerıka Qu­rama Shtattarymen baılanys­ty­rý­da. Táýelsizdik jyldary ishin­de Eýro­odaqpen belsendi saıası ún­qa­tysý saqtalýda. «Eýropaǵa jol» mem­lekettik baǵdarlamasyn is­ke asy­rý nátıjesinde Qazaqstan Eý-­ ro­­panyń negizgi memleketterimen jan-jaqty yntymaqtastyqty asa jo­­ǵary deńgeıge shyǵara bildi. Eý­ro­palyq odaq elderi búgin Qazaq­s­tan­­nyń álemdegi basty saýda jáne ın­vestısııalyq áriptesi bolyp tabylady. Eldiń ındýstrııalyq-ın-novasııalyq damý strategııasyn iske asyrý maqsatynda Eýropalyq odaq elderinen ozyq tehnıkany jáne tehnologııalardy tartý Qazaqstannyń sózsiz jetistigine aınaldy. Eýropalyq baǵytta qol je­t­ki­zilgen tabystar Qazaqstan syrt­qy saıa­satynyń azııalyq vektoryn kú­sheıtý týraly sheshim qabyl­daý­yna múm­kindik berdi. Bul óz k­e­ze­­gin­de Táý­elsizdik jyldarynda Qazaq­s­tan­­­­­nyń Ortalyq Azııadaǵy óz us­ta­nymdaryn nyǵaıtty.

Otanymyz óńir­­lik ekonomıkany belsendi ınves­tı­­sııalaý men qazirgi kezdegi synaqtar men qaterlerge birge qarsy turýda Orta­lyq Azııa elderiniń kúsh-jigerin birik­tirý boıynsha saıasat júrgizýde. Qaýipsizdik, sý-energetıkalyq resý­rs­tardy tıimdi paıdalaný, eńbek mıg­rasııasy prob­lemalary men óńir ómi­riniń basqa da ózekti máseleleri na­zardan tys qalǵan emes. Qazaqstan aýmaǵynan halyq­ara­lyq terrorızm, esirtki trafıgi, di­nı ekstremızm qaterleri shyǵatyn Aýǵan­stannyń turaqty jáne or­nyq­ty da­mýyna múddeli. Elimizde aý­­ǵan jas­ta­ryn oqytý úshin 50 mln AQSh dolla­ryn bólý jónindegi bas­ta­many qosa alǵanda, Qazaqstannyń Aýǵanstanǵa gýmanıtarlyq kómek kór­setý týraly sheshimi de álemdik qo­ǵam­dastyq tarapynan aıryqsha atap ótildi.

Elimiz EQYU-ǵa tór­a­ǵ­a­lyǵy barysynda uıymǵa múshe el­­derdiń nazaryn Aýǵanstan máse­le­sine buryp, onyń tek aımaq mem­le­ketterine qatysty emes ekendigin tú­sindirdi. Sondaı-aq, álemge ortaq bul túıtkildi birge sheshýge qatysty naqty usynystar jasady. Elimizdiń jahandyq máselelerdi sheshýge atsalysýdaǵy naqty qadam­da­ry men syrtqy saıasatyndaǵy jetis­tik­teriniń nátıjesinde 2017-2018 jyl­dary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaq­ty emes músheligine saılanýy da bizdiń úlken jetistigimiz. Bul – Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyq aldyndaǵy saıası salmaǵynyń ósýi ári el dıplomatııasynyń negizgi je­ńi­si.

Nurlan SEIDIN,

saıasattanýshy