Astanada suıytylǵan otyndy gaz kúıine aınaldyratyn stansa ashyldy

Bul Astana astana bolǵaly aıtylyp kele jatqan túıindi másele edi. Qys tússe boldy, kók tútinge oranatyn bas shahar endi ondaı keıipti basynan ótkerýden arylady. "Qalaǵa tabıǵı gaz tartylsa" degen kóp jylǵy arman oryndalǵan syńaıly. Jaqynda suıytylǵan otyndy kádimgi gaz kúıine aınaldyratyn "Turan" atty alǵashqy stansa ashyldy. Nazarbaev Ýnıversıtetiniń mańynda ornalasqan nysannyń tuńǵysh tutynýshysy da atalǵan oqý orny bolmaq. Elorda ataýyn ıelenbegen, Keńes zamanyndaǵy Selınogradtyń odaq aýmaǵyndaǵy ekinshi ekologııalyq taza qala atanǵany kózkórgenderdiń esinde. Alaıda, Arqanyń tósindegi shaǵyn shahar Astana bolyp, elimizdiń túkpir-túkpirindegi jurt osylaı qaraı at basyn burǵanda, aýqymyn da keńge jaıǵan. Alty aı qysta turǵyn­­dar jaqqan, qazandyqtardan býdaq­­ta­ǵan kómir tútini men qaptaǵan avtokó­lik­terdiń zııandy qaldyqtary qala eko­lo­gııasyn birshama lastap úlger­genin moıyndamasqa amalymyz joq. Onyń ústine bıyl Astana bala­maly energııa kózderin synaıtyn alyp alańǵa aınalady. «Bolashaqtyń ener­gııasyn» nasıhattaıtyn EKSPO kór­mesin uıymdastyra otyryp, kómir jaǵyp otyrǵanymyz, árıne, kúl­li Qazaqstanymyzǵa syn edi. Olqy­lyqtyń ornyn toltyrǵan oqıǵaǵa oraı qala ákimi Áset Isekeshev bylaı dedi: «Bul – Astana turǵyndary úshin erekshe sát. Elbasy ekologııa men qorshaǵan ortany qorǵaý máselesine únemi yjdaǵatpen kóńil bóledi. Memleket basshysy elimizdi jappaı gazdandyrý kerektigine, ekologııany jaqsartý men halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa nazar aýdardy. Astana da bul úderisten tys qalmaıtyny málim. Sol maqsatta biz LNG ınnovasııalyq tehnologııasy negizinde balamaly energııanyń jańa kózin iske qostyq. Bul joba kómir men dızel otynyna qaraǵanda, zııandy qal­dyqtardyń aýaǵa taralýyn 70-90 pa­ıyzǵa azaı­tady. Gaz stansasy shet el ınves­tısııa­larynyń esebinen salyn­dy. Osyǵan qatysty ózimiz basym­dyq berip otyrǵan, alda júzege asyry­latyn birshama jospar bar. Sonyń arqa­synda elordada eko­lo­gııa men zııan­dy qaldyqtar máse­l­esin sheshemiz dep oılaımyn. Bul joba elorda hal­qy­nyń ıgiligine qyzmet etedi». Nazarbaev Ýnıversıtettiń ınnova­sııalar jónindegi vıse-prezıdenti Qanat Baıǵarınniń aıtýynsha, halyq­aralyq bilim ordasynda osy kúnderi «Jasyl kampýs» baǵdarlamasyna sáıkes zııandy qaldyqtardan arylý úderisi júrip jatqan kórinedi. Gaz stan­sasynyń ashylýy soǵan úlken septigin tıgizbek. Iаǵnı, bas qala baıyrǵy «ekologııalyq taza shahar» ataǵyn qaıtaryp alatyn kún alys emes. ASTANA LNG jobasy týraly aıtsaq, paıdaly bastamanyń alǵash­qy qadamdary osydan eki jyl bu­ryn ótken ınvestısııalyq forým ba­ry­synda jasalǵan. Sol sharada qajet­ti qujattarǵa qol qoıylǵan. Al «Gazprom eksport» JShQ men «Global Gas Regazification» JShS ara­synda suıytylǵan tabıǵı gaz­dy jetkizý jóninde jasalǵan kelisimshartqa sáıkes, aǵymdaǵy jyldyń qańtar aıynyń aıaǵynda otyn­nyń alǵashqy partııasy Reseı­diń Ekaterınbýrg qalasynan kólik­pen Qazaqstanǵa jetkizildi. Bul jobany júzege asyrýshy da Reseı kompanııasy – «Gazprom Transgaz Ekaterınbýrg» JShQ. Osy mekemeniń bas dırektorynyń orynbasary Ser­geı Lıhovskıhtiń sózine qara­ǵan­da, elimizge jyl saıyn 320 myń tonna nemese 500 mln tekshe metr suıytylǵan gaz jetkizilmek. Gazdan­dyrý jobasyna tek Astana qalasy ǵana emes, elimizdiń soltústik jáne shyǵys óńirleri de kirip otyr. «Global Gas Regazification» JShS dırektory Panaet Saýlıdı bıyl metan gazynyń 5 myń tonnasyn jetkizý boıynsha kelisimshart jasal­ǵanyn aıtady. «Joba, jal­py alǵanda, 2021 jylǵa deıin jalǵasady. Ol kezeń-kezeńimen júze­ge asyryla­dy. Bastapqy kezeńge 2 mlrd teńge bólindi. Al ınves­tısııanyń jalpy kólemi 20 mlrd teńge shamasynda», deıdi ol. Alda Astana qalasyn jappaı gazben qamtamasyz etý jospary tur. Máselen, 2018-2019 jyldyń jylý berý maýsymynda «Kóktal» turǵyn a­labyn jartylaı gazben jylytý kózdelip otyr. Ázirge suıytylǵan gaz Reseıden jetkiziledi. Alaıda, maman­dar sózine sensek, bolashaqta Qazaq­stan tıisti tehnologııany meń­gere­tin bolsa, osy jerde-aq bar­lyq jumys atqarylatyn bolady. Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»