Qýandyq Rahym, ánshi: «Ákemniń qany, anamnyń sútimen darydy...»

Qýandyq Rahym – tyńdarmanyn jańa ánderimen jıi qýantyp júrgen talantty ánshi. Sodan bolar onyń shyǵarmashylyǵyndaǵy ózgerister men jeke ómiri kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyratyny anyq. Jezqazǵannan shyqqan jez tańdaı ánshi, erekshe qońyr daýys ıesimen suhbattasýdyń sáti tústi. – Suhbatymyzdy otbasyńyzdan, óner jolyna kelýińizden bastasaq. Jal­py, án álemine, ónerge degen qy­zy­ǵýshylyq qaıdan bastaý aldy? – Men Qaraǵandy oblysy, Sátbaev qalasynyń týmasymyn. О́nerli otbasynan shyqtym. Anam kezinde Jezqazǵan óńiriniń beldi ánshisi boldy. Úıde 4 aǵaıyndymyz. Bárimiz de ónerden qur alaqan emespiz. Eń alǵash ánge baýlyǵan anam. Sosyn Sátbaev qalasyndaǵy ustazym Aıgúl Jumashqyzy tárbıeledi. 9-synypty bitirgen soń Qaraǵandydaǵy Táttimbet atyndaǵy óner kolledjiniń dás­túrli án bólimine oqýǵa tústim. Mun­da mádenıet qaıratkeri Meıir­han Adambekovten sabaq aldym. О́ner maǵan ákemniń qanymen, anamnyń sútimen darydy. Sondaı ónerli áýlettiń urpaǵy bola tura, basqa mamandyqty armandaýym múmkin emes sııaqty. Alǵash ret 1-synypta álippemen qoshtasýda án aıttym. Ustazym meniń darynymdy sol kezde baıqasa kerek, únemi synyp, mek­teparalyq keshterde mindetti túrde án aıtqyzatyn. «Ánshi bolamyn» dep armandadym, bala kezden qyzyqtym. Jáne sol baǵytta sharshamaı eńbektenýdemin. – Án qorjynynda avtorlyq án­derińiz nesheý? – Án qorjynymda ánder óte kóp. Jıyrmadan astam án bar. Bolashaqta eki úntaspa jáne eki túrli baǵytta shyǵarsaq degen nıetimiz bar. Biri, tek dástúrli ánder, ekinshisi, estradalyq baǵyttaǵy avtorlyq ánder. О́zim shyǵarǵan úsh ánim bar. Alaıda, «sazgermin» dep tó­simdi qaǵýdan aýlaqpyn. Keıde shabyt qysyp, ádemi áýender kómeıge kelip qala­tyny bar. Keıbirin jaqyndaryma tyńdatyp ta júrmin. Keıbirin tek ózim ǵana tyńdaımyn. Sebebi uıalamyn. Biraq jýyrda uıatty jıyp qoıyp, pro­dıýserimmen aqyldasa otyryp re­pertýaryma ózim jazǵan birneshe án­derdi qostyq. Olar: «Ýaıymdama», «Maq­ta qyz», «Keıipkerimsiń» degen ánder. Bolashaqta da sátti shyqqan eńbekterimdi repertýaryma qosyp, ónersúıer qaýymǵa syılaımyn degen oıdamyn. – Kez kelgen ánshi sahnaǵa ózindik qoltańbamdy qalyptastyrsam dep keledi. Sizdiń ereksheligińiz qandaı? – Árbir ánshi kóptiń biri bolýdy emes, ónerden óziniń oıyp alar ornyn tabýdy maqsat etedi. Meniń basqa ánshilerden erekshelegim bar dep aıta almaımyn. Alla taǵala árkimge ózine laıyqty ádemi daýys beredi ǵoı. Sol nyǵmetpen erekshelenetin shyǵarmyn. Dástúrli ánnen estradaǵa aýysqanymnyń da ózindik sebebi bar. О́ıtkeni, biz jastarǵa birden dástúrli ándi tyńdatyp kete almaımyz. Estradany aıtyp, keıin arasynda dástúrli ándi tyńdatsaq, olar jaqsy qabyldaıdy. Máselen, ótkende maǵan bir qyz oryssha jazdy. «Men buryn qazaqsha ánder tyńdamaıtynmyn. Sizdiń ánderińizdi tyńdaǵannan keıin ǵana qazaqsha ánderge mán berip júrmin» dep... Mine, solarǵa erteń dástúrli ánderdi tyńdatsaq, dombyramen án salsaq, olar da úırenedi dep oılaımyn. Meniń ánderim eýropalyq stılde emes, qazaqı baǵytta. Dástúrli ánshi bolǵan soń, estradaǵa kelgende meni halyq jaqsy qabyldady. Az ýaqyttyń ishinde tanymal bolýyma da osy áser etken bolar. О́ıtkeni, halyq dástúrli maqamdaǵy ánshilerdi jaqsy kóredi. – Stıl, ımıdj qalyptastyrýda kimdermen aqyldasasyz? – Bul turǵyda kásibı mamannyń keńesine qulaq asýdy jón kóremiz. Olardyń qatarynda, árıne, prodıýserim Janna Abýova, odan keıin Aıjan degen stılısimiz bar. Al beınebaıan kezindegi meniń ártúrli janrdaǵy ımıdjderimniń avtory rejısserler. Sebebi, ár rejısserdiń óz qııaly men obrazy bar. Ánshiniń mindeti sol keıipkerdi minsiz kórsetý. – Tanymaldylyq sizge ne berýde? – О́zimdi «tanymalmyn» dep keý­demdi urýdan aýlaqpyn. О́nerge jańadan táı-táı qadam basqan jas ónerpaz retinde óz tyńdarmanym, óz kórermenim bar. Jáne ónerde de tanyp, shyǵarmashylyǵyma baǵa berip júrgen aǵa-ápkeler bar. Olardyń barlyǵynyń jaqsy pikiri men maǵan degen qurmeti, menińshe, tanymaldylyqqa jetý jolyndaǵy eńbektiń jemisi dep bilemin. – «Jigitke jeti óner de az» deıdi. Sizdiń boıyńyzda biz bilmeıtin qan­daı qasıetter bar? Jalpy, qandaı aspaptarda oınaısyz? – Ázirge meńgergenim úsh aspap. Dástúrli ánshi bolǵandyqtan dombyrada, kúısandyq jáne qylqobyzda oınaımyn. Munymen toqtamaı bolashaqta aspaptar tizimin tolyqtyrsam degen nıetim bar. – О́mirlik ustanymyńyz qandaı? Siz úshin jetistikke jetýdiń formýlasy qandaı? – Adam bolyp kelgen ómirden adam bolyp ótýdi basty maqsatym dep sanaımyn. Jáne qandaı bıikke jetsem de, qarapaıymdyǵymdy saqtap, adamgershiliktiń jibin attap ketýden saq bolýǵa tyrysamyn. Jetistikke jetýdiń formýlasy óte ońaı. Aıqyn maqsat, talmas eńbek, eń bastysy, úlken sabyrlylyq qajet. Osy úsh nárseni kókeıge quıyp, táýekel etip iske kirisken ár adam jetistiktiń dámin sezedi dep senemin. Áńgimelesken Araılym ShABDENOVA