Keshe Úkimette Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova brıfıng ótkizip, mınıstrliktiń atqaryp jatqan jumystary men aldaǵy josparyna toqtaldy.
«Biz áleýmettik jaǵdaı týraly sóz qozǵasaq, eń birinshi halyqtyń jumyspen qamtylýyna basa nazar aýdarýymyz kerek. Mınıstrlik osyny eskere otyryp ústimizdegi jyldyń 1 qańtarynan bastap Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrýdy qolǵa alǵan bolatyn. Baǵdarlama aıasynda azamattarǵa 1-shi jáne 2-shi mamandyqty tegin alyp shyǵý múmkindigi beriledi. UBT tapsyra almaǵan 21 myń mektep túlegi, oqý ornyna túse almaǵan azamattar, turmysy tómen otbasynan shyqqan balalardy oqytý kózdelgen. Oqý aqysyna, bir ret tamaqtanýǵa qarjy bólinedi ári stıpendııa qarastyrylady. Turǵyndardy jappaı oqytýdyń negizgi maqsaty – eńbek naryǵyn suranysqa ıe mamandarmen qamtamasyz etý, sonymen qatar, bilim alyp shyqqan ár adamǵa jumysqa ornalasýyna nemese óz kásibin ashýyna múmkindik týdyrý. Baǵdarlama negizinen úsh baǵytta jumys jasaıdy. Biz ústimizdegi jyldyń sáýir aıynan bastap baǵdarlamanyń alǵashqy kezeńderin barlyq aımaqtarda iske qosýdy oılastyryp jatyrmyz. Baǵdarlama sheńberinde alys aımaqtarda turatyn azamattar úshin mobıldi kýrsty iske qosý josparlanýda. Buny mamyr aıynan bastap elimizdiń 5 oblysynda qanatqaqty negizde engizýdi kózdep otyrmyz. Dálirek aıtsaq, olar Aqmola, Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar jáne Qostanaı oblystary. Osynyń arqasynda adamdar turǵylyqty ornynda otyryp-aq bilim alyp, qalaǵan maman ıesi bolyp shyǵady. Aıta ketetin taǵy bir jaıt, biz buryn jumys berýshilerdiń ótinimi boıynsha oqytsaq, endi eńbek naryǵynda suranysqa qajetti mamandardy daıarlaýǵa basa nazar aýdaramyz», dedi Tamara Dúısenova.
Sonymen birge, mınıstr Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasynda birqatar máselelerge kóńil bólingenin jetkizdi. Olar – suranysqa ıe kásipter men kásipkerlik qaǵıdattaryna jappaı oqytý men daǵdylardy úıretý, jappaı kásipkerlikke jaǵdaı jasaý, jumysqa ornalasýǵa yqpal etý men eńbekke jumylýdy qoldaý arqyly eńbek naryǵyn damytý. Ol, baǵdarlamanyń ekinshi baǵytynda, aýylmen qatar, qalalarda da jappaı kásipkerlikti yntalandyrý men damytýǵa jaǵdaı jasalatynyn tilge tıek etti.
«О́teý merzimi 5 jyl nesıeniń jyldyq mólsherlemesi 6 paıyz deńgeıde saqtala otyryp, 3 mıllıon men 18 mıllıon teńge mólsherinde usynylady. Nesıeniń qoljetimdiligin keńeıtýge arnalǵan kelesi bir tyń shara, bıznesin endi bastaǵandarǵa 85 paıyzǵa deıin jáne jumysy júrip turǵan kásipkerlerge 50 paıyzǵa deıin nesıeni kepildendirý tetigi engiziledi. Qalalarda shaǵyn nesıeleý, aýyldyq jerlerge arnalǵan sharttardaǵydaı, ekinshi deńgeıli bankter men shaǵyn qarjy uıymdary arqyly júzege asatyn bolady», dedi mınıstr.
Mınıstrge jańǵyrtý baǵdarlamasyna baılanysty qaı mamandyqtardyń alyp tastalatyny jáne qaı mamandyqtardyń qajettiligi artatyny jaıly suraqtar qoıyldy. Tamara Dúısenovanyń aıtýynsha, bolashaqta kómir ónerkásibi salasy alyp tastalýy múmkin.
«Qazir qarap otyrsaq, bizde parovoz óndirisimen eshkim aınalyspaıdy. Mundaı sala da joq. Sondaı-aq, hatshy-mashınıst mamandyǵy joq. Buryn olar mashınkalarda qujat basýmen aınalysatyn. Al búgin bizdiń kúndelikti ómirimizde kompıýterdiń róliniń artqany sonshalyqty, qazir bizde ondaı mamandardy daıyndamaıdy. Búginde bizge qaı salalar kerek? Biz úlken jumys tobyn qurdyq. Kómir ónerkásibin alyp tastaýymyz múmkin. Iá, qazir Eýropada kómir óndirisimen aınalysatyn shahtalar kóp. Men bul másele búgin nemese erteń sheshiledi dep aıta almaımyn. Bul másele 20 jyldaı qaralýy múmkin. Sondyqtan biz búgin kómir ónerkásibi salasyndaǵy barlyq mamandyq boıynsha jumys isteýimiz kerek», dedi mınıstr.
Tamara Dúısenovanyń aıtýynsha, jańa tehnologııalar jumys kúshiniń ornyn basyp jatyr. «Buryn, aıtalyq 10 adam jumys isteý kerek bolsa, qazir onda tek bir adam jumys istep jatyr. Sebebi barlyq jumys kompıýter arqyly basqarylady. Sondaı-aq, ken ıgerý ónerkásibine jańa tehnologııalardy engizý máseleleri de qarastyrylýda», dedi Tamara Dúısenova.
Sondaı-aq, mınıstr zeınetaqyǵa baılanysty da óz pikirimen bólisti.
«Memleket óziniń zeınetaqy jónindegi tólemderin tólep kele jatyr. Biz bárimiz jumyskerler retinde jalaqymyzdyń 10 paıyzdyq jarnasyn tólep otyrmyz. Endi bizdiń osy zeınetaqy qorymyzǵa jarna tóleýge úshinshi sýbekt, ıaǵnı jumys berýshi kirýi kerek. Olar óz qarajatynyń esebinen 5 paıyz tóleıtin bolady. Osy úsh sýbektiden turatyn kóp deńgeıli zeınetaqy júıesin biz 2020 jylǵa deıin túzep bitýdi kózdep otyrmyz», dedi mınıstr.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»