Qazaq sırki úlken bir is tyndyrdy

Qazaq sırkiniń ártisteri kezinde álemniń eshbir sırki qaıtalaı almaǵan «Qos attyń astyna ótý» deı­tin rekordtyq trıýkti jasa­ǵa­nyn qazir kórermenderdiń kó­bi umytyp ta qalǵan bolar. Biz­diń sırk 1972-1978 jyldary ult­tyq boıa­ý­lary bar «Epos», «Jer gúlderi», «Da­la», «Medeý», «Baı­qo­ńyr» já­ne «Tynys alǵan kerý­en» qoı­ylymdaryn daıyndap,  «Sha­ban­doz jigitteri» nómiri álemdi talaı eldi aralady.

Bul kúnderi Almaty sırki úl­ken bir is bitirip otyr. Qazaq mem­lekettik sırki jetekshileriniń kóp­tep kózdegen bir maqsaty – sı­rk

murajaıyn jasaqtaý bola­tyn. О́t­ken aptada bul arman júzege as­ty. Erekshe ónerge qaltqysyz qyz­met etken manej maıtalman­da­ry mu­rajaı tórinen oryn al­dy. Osy­laı­sha eshbir ónerge uq­sa­maı­tyn ónerdi jasaǵan jan­dar­dyń she­ji­resi túgendele bas­ta­ǵan­daı.  

Áıtpese Qazaq memlekettik sır­kiniń ártisteri álemge áıgili Mon­te-Karlo (Monako), Máskeý, Ijevsk (Reseı), Ýhan jáne Ýchao (QHR), Astana,  Rıga (Latvııa), Latın (Italııa), Iаkýtsk (Saha Res­pýb­lıkasy),  Fıgeıros (Ispanııa), Parıj (Fransııa) qalalarynda ótken bedeldi halyqaralyq sırk baıqaýlarynda birneshe ret bas júldeni jeńip alyp, qaıtalanbas nómirlermen kórermenderin tań-

ǵaldyrǵanyn umyta da bastaýymyz kádik qoı.

Qysqasy, Almaty sırkinde al­ǵash ret Ekspozısııalyq zal ashyl­dy. Já­ne osy oqıǵaǵa oraılas ulttyq sırk­tiń negizin qa­laý­shylardyń biri, Res­pýb­lıka­lyq mem­lekettik estra­dalyq-sırk stý­dııa­synyń alǵashqy dırektory, «Gúlder» ansamblin qurǵan Qazaq KSR-iniń halyq ártisi Gúljıhan Galıevanyń 100 jyldyǵyna arnalǵan jeke kórmesi qoıyldy.

Álemde túrli túrli sırk bar bolsa da, qazaq sırkiniń óz dara­ly­ǵy bar ekenin osy Ekspo­zı­sııa­lyq zal pash etip tur. Ult ta­rı­hyndaǵy batyldyq, eptilik, asaý ar­ǵymaqtardy baǵyndyryp, at qu­laǵynda oınaý óneri ejelden áı­gili bolsa, halyq ishinde qu­ra­laı­dy kózge atqan mergender, jelmen ja­rysqan jelaıaqtar álemdi moı­yn­dat­qanyna tarıh kýá. Uly dalada ata­dan qalǵan dástúrli mádenıet za­man talabyna saı sırk óneriniń ómirge kelýine uıytqy bolǵan joq pa?!

Sırktiń bul kishigirim mu­ra­ja­ıy áli de tolyqtyra túsýdi ta­­lap etedi. Bala kezden kóńilde qal­­ǵan kózge ystyq beıneler kór­me­ni saǵynyshqa bólep tur. Mu­ra­­­jaıda kásibı ujymnyń tuń­ǵysh qoı­ylymy 1970 jyldyń 24 shil­de­sinde Saratov sırk mane­jin­de qazaq ulttyq «Medeý» baǵ­dar­la­masymen ashylǵanynan bergi tarı­hy menmundalaıdy.

Kórmede kezinde talaıdy tań­daı qaqtyrǵan sırk ujymynyń 1972 jyly erekshe arhıtektýramen salynǵan «Sıqyrly kıiz úı» ǵı­ma­ratyna kóshkennen keıingi she­jiresi de salmaqty. Osy jyly aqyn Jambyl Jabaevtyń 125 jyl­dyq mereıtoıyna oraı jańa sırk ǵı­ma­ratynda «Tańǵajaıyptar je­ri» baǵdarlamasy kórsetildi. Bul ta­rıhı qoıylym qazaq sırk óneri qalyptasýynyń negizin qalady. Baǵdarlamanyń  qoıýshy rejısseri KSRO halyq ártisi Vılem Golovko bolsa, mıýzık-holl ssenarııin jazǵan Oljas Súleımenov pen Oleg Levıskıı, ánin oryndaǵan «Dala qyzǵaldaqtary» sırk ansambliniń tuńǵysh oryndaýshysy Naǵıma Esqalıeva bolatyn.

Bitken iske uıytqy bolǵan Qazaq memlekettik sırkiniń dırekto­ry Baqyt Bókebaev alǵashqy mura­jaı­daǵy sırek sýretter men buı­ym­­dardy sırktiń baıyrǵy ár­tis­teriniń úıleri men urpaǵynan bir­tin­dep jınalǵanyn aıtady. Ashylý sal­tanatynda 1976-1987 jyldary Mádenıet mınıstri bolǵan Je­k­sem­bek Erkimbekov tamasha es­te­lik­terin tókti.

Ekspozısııalyq zaldyń eń al­ǵash­qy kelýshileri osy sátterdiń bárine kýá boldy. Onyń ústine sırk ár­tisteriniń atrıbýttary, sahnalyq rekvızıtter, kloýndardyń sıqyrly qalpaǵy osynaý erekshe janrǵa bir talant bolmasa, ekinshi talantty tartatyny sózsiz.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»