Mendeleev olımpıadasynyń búkilálemdik olımpıadadan birqatar aıyrmashylyqtary bar. Bul úsh týrdan turatyn jalǵyz olımpıada. Birinshi teorııalyq týrda oqýshylarǵa hımııany tereńdetip oqıtyn mektepterdiń baǵdarlamasyn tolyq qamtıtyn 8 esep beriledi. Ekinshi teorııalyq týrda esepti tańdaýǵa sál múmkindik beriledi. Hımııanyń beıorganıkalyq, analıtıkalyq, organıkalyq, fızıkalyq hımııa jáne tirshilik týraly ǵylym men polımerler hımııasy sııaqty irgeli salalarynyń árqaısysynan úsh esepten beriledi. Ár sala boıynsha berilgen úsh eseptiń bireýin tańdap shyǵarý mindetti. Eger úsheýin de shyǵarsań, eń sátti shyǵarylǵan sanalady. Ekinshi týrdyń esepteri birinshi týr esepterine qaraǵanda edáýir qıyn. Olımpıada tapsyrmasyn oryndap shyqqan oqýshy teorııalyq týr esepteriniń sheshýlerin shyǵaberiste alyp, óz sheshýleriniń durys-burystyǵyn birden baǵalaı alady.
Hımııada baspen qatar qoldyń da róli zor. Sondyqtan oqýshylardyń tájirıbelik biliktilikteri men daǵdylarynyń qalyptasý dárejesin anyqtaý úshin úshinshi týr ótkiziledi. Olımpıada ótkizý shyǵynynyń úlken úlesin osy eksperıment ótkizýge qajetti qural-jabdyqtar men hımııalyq reaktıvter quraıdy. Tájirıbelik týr ádette hımııalyq eksperımenttiń eki jaǵyn qamtıdy: biri analız, ekinshisi – sıntez. Sonymen qatar, jasalǵan eksperımentke baılanysty azdaǵan teorııalyq suraqtar da berilýi múmkin.
Halyqaralyq Mendeleev olımpıadasynyń jeńimpazdary Reseıdiń kez kelgen ýnıversıtetiniń hımııalyq mamandyqtaryna emtıhansyz qabyldanady. Sońǵy jyldary olımpıada ótkizý sheńberinde birtalaı jaqsy dástúrler qalyptasty. Mysaly, akademık V.Lýnınniń olımpıadaǵa qatysýshy elderdiń qurama komandalarynyń jetekshilerimen hımııa salasynda bilim berý máselelerin taldaýǵa arnalǵan dóńgelek ústel uıymdastyrýy dástúrge aınaldy. Onda ár jetekshi óz eliniń bilim berý salasynda bolyp jatqan jańalyqtar, hımııalyq bilim berý salasynda baıqalǵan jańa baǵyttar týraly aıtyp, olardyń artyqshylyqtary men kemshilikteri erkin talqylanady.
Halyqaralyq Mendeleev olımpıadasy Qazaqstanda úshinshi ret ótkizileıin dep otyr. Nazarbaev ýnıversıtette ótkiziletin olımpıadaǵa álemniń 17 elinen 120 oqýshy qatyspaq.
Qurmanǵalı BEKIShEV,
pedagogıka ǵalymdarynyń doktory, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory