Mindet aıqyn bolsa, jol ashyq

Oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaev  oblys aktıvin jınap,  keńes ótkizdi. Jıyn Elbasynyń 17 sáýir kúngi keńeste Úkimettiń aldyna qoıǵan mindetterin óńir boıynsha júzege asyrý barysyna arnaldy. Soǵan oraı, oblys basshysy  óńirdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵytynda qol jetken tabystary men aldaǵy mindetter týraly baıandap, óńir turǵyndarynyń ál-aýqatyn jaqsartý maqsatynda alda atqarylýǵa tıis  máselelerdi atady, ony oryndaýda jergilikti bılik ókilderine arnaıy tapsyrmalar berdi. О́ńirde údemeli ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasy oıdaǵydaı júzege asýda. Ishki ónim óndirý kólemi 7 paıyzǵa ósse, syrtqy saýda aı­nalymynyń 2 esege jýyq ul­ǵaıǵany baıqalýda.  Jyl basy­nan beri  óńirge 25 mlrd. teńge kóleminde ınvestısııa tarty­ly­pty. Bul kúnderi oblystaǵy barlyq aýdandar naýqanǵa saı kóktemgi egis jumystaryn da bastap ketti. Sharýalarǵa 15 myń tonna arzandatylǵan dızel otyny bólindi. Bıyl ag­rar­lyq salany qoldaýǵa 6,5 mlrd. teńge jumsalmaqshy. Jelezınka aýdanynyń sharýalary 260 mıllıon teńgeniń tehnı­kalaryna qol jetkizdi. Qazirde 29 arnaıy keshendi tehnıka tu­qym sebýge saqadaı saı tur. Osylaısha, bul jyly astyqty alqapty ótken jylǵyǵa qara­ǵanda 16 myń gektarǵa ulǵaıtý múmkin bolyp otyr. Aýdannyń mal sharýashy­lyqtary et ón­dirisin damytýǵa mán berýde. Mysaly, «Pahar» seriktestigi 7 myń gektar jerdi sýarmaly júıemen ıgerýge kirisken, son­daı-aq alda mal bor­daqylaý or­ta­lyǵy men kókónis qoımasyn salýdy josparlap qoıǵan. Azyq-túlik baǵasyna tártip naryq jolymen iske asyry­la­dy. Al, oblys ózin-ózi qajetti azyq-túlik ónimderimen tolyq qamtamasyz ete alady. Pavlodar aýdanyna qarasty Chernoıar aýyldyq aýmaǵynda sýarmaly alqaptyq júıe qaıta qalpyna keltirildi. Buryn onda 2,5 myń gektar jer sýarylsa, bıyldan bastap  taǵy da 5 gektar alqap­qa sý jiberiledi. Bul kókónis ónimi kólemin 63 myń tonnadan 100 myń tonnaǵa deıin art­tyrý­­ǵa múmkindik beredi.  Olaı bolsa, endi barlyq basqa aýdandar osy júıe boıynsha sýarmaly alqaptardy kóbeıtýge kirisýleri qajet. Azyq-túlik qaýipsiz­digi degendegi taǵy bir másele, jalpy oblys boıynsha kókónis qoımalarynyń azdyǵy. Byltyr jalpy syıymdylyǵy 3700 ton­na bolatyn úsh qoıma ashyldy. О́z aýdandarynda kókónis qoı­malaryn  jasaý týraly aýdan ákimderi naqty usynystar bildire almaı otyrǵandary óki­nishti.  Bıyl oblysqa 3 mlrd. teńge kóleminde sýbsıdııa beriledi. Qaıtarymsyz qarjyny al­ǵan ónim óndirýshiler óz kezeginde baǵa turaqtylyǵyn saq­taý­ǵa da kómektesedi degen úmit bar. Elbasy tapsyrmasyna sáı­kes, óńirdegi aýyl sharýa­shy­ly­ǵynyń jer qoryn tekserý ju­mysy júrgiziledi. Áli 380 myń gektar jer memleketke qaıta­ryl­ǵan joq. Bul «maqsatqa saı paıdalanylmaıdy», «múldem qol­danylmaıdy» degen jeleýmen turǵyndardan jerin dóreki túrde tartyp alý degen sóz emes. Barlyq zań talaptary saq­talýǵa tıis. Sonymen qatar, sońǵy jyl­dary shaǵyn jáne orta kásip­kerliktiń, sonyń ishin­de aýylda­ǵy kásipkerliktiń damı túskeni kó­ńil qýantady. Oblys ákimi osy baǵytta «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn iske asyrý jalǵasyn taýyp jat­qa­nyn atap ótti. Bıyl bul baǵ­dar­lama aıasynda respýblıkalyq bıýd­jetten 2 mlrd. teńge qarjy bó­lindi. Al aldaǵy jyly  «О́nim­dilik-2020» baǵdarlamasy iske qosylady. Bıylǵy jyl basynan beri bir myńnan astam jańa ju­mys orny qurylypty. О́ńirde qol­ǵa alynǵan údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasy da  tabysty oryn­da­lý­da. Bıyl 122 ınvestısııalyq joba  osy baǵdarlamaǵa engizildi. Onyń jalpy quny 1 trıllıon 121 mlrd. teńge turady. О́tken jyly óńirde 30 joba sátti iske qosylǵany belgili, bıyl taǵy da    osyndaı 40 jobanyń tusaýy kesiledi dep kútilýde. Jańa óndi­rister ashylýymen qatar, ónim­dilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan jańa bastamalar usynylyp otyr. О́ndirister qazirden bastap teh­no­logııalyq jańǵyrýǵa batyl kirispese kásiporynnyń ónimderi bá­se­kege qabiletti bola almaıdy, su­ranysqa jaýap bere almaıdy. Jobalardy qarjylandyrý máse­le­sine kelgende, ekinshi deńgeıli bankterdiń de múddelestigi aýadaı qajet.  «О́nimdilik-2020» baǵdar­la­masy aıasynda oblys ishindegi ón­diristi jańǵyrtýǵa jáne ónim­dilikti kóterýge negizdelgen 49 joba usynyp otyr. El Prezı­denti­niń ustanǵan saıasaty boı­yn­sha alǵash ret bıznes salasyna je­ńildetilgen nesıeden bastap, kadr daıarlaýǵa deıingi qoldaýdyń 100 túri kórsetile bastaıdy. El­basy  shaǵyn jáne orta bıznestiń jolynda kezdesetin ákimshilik kedergilerdi joıý úshin barlyq zań­namalarǵa tekserý jasaýdy tap­syr­dy. Bızneske bóget jasaý­shy­lar ortalyq apparattarda ǵana emes, qalalyq keńselerden de tabylady. Sol sebepti bıznes ókilderi aryzdarynyń qaralý ba­rysyn qadaǵalaýǵa múmkindik beretin ınternet-servıs qyzmetin ázirleý tapsyryldy. Onlaın tár­tibindegi bul  jańa qyzmet túri 1 shildege deıin daıyn bolýǵa tıis. Taǵy bir másele, Reseımen kór­shiles ornalasqan oblys úshin Keden odaǵynyń mańyzy zor. Iаǵnı, kásipkerler Reseı jáne Belarýs elderiniń rynogyn zerttep bilip alýlary qajet. Al jergilikti ká­sipkerler sheteldiń teh­no­logııasyn alyp kelýdi ǵana biledi. Oblys ortalyǵyndaǵy eki ýnıversıtet ǵalymdary ınnova­sııa­lyq  jańa­lyq­tar oılap tap­qa­ny­men, ázirge olardy táji­rı­be­ge alyp, tanysyp jatqan eshkim joq. О́ndiristi óńir úshin ká­sibı mamandar daıarlaýdy jańa deńgeıge jetkizý maqsatynda ob­lys ortalyǵyndaǵy №7 kásiptik lıseı endi  metallýrgııa salasy­na mamandar daıyndaıtyn orta­lyqqa aı­na­lady. Sonymen birge, Ekibastuzda da otyn-energetıka salasynyń ju­mysshylaryn daıar­laıtyn oqý or­nynyń ǵımaraty sa­lynýda.  Bıyl  oblys ortaly­ǵyn­da jańa úlgide bilim beretin ıntel­lektýaldy mektep salyna bastaı­dy. Iаǵnı, 2016 jylǵa qaraı úsh til meńgertiledi, sonyń ishinde aǵyl­shyn tili birinshi sy­nyptan bastap engiziledi. О́ki­nish­ke qaraı, bizdiń  oblysta da «Bo­lashaq» baǵdarla­masy boıynsha shetelderden bilim alyp kelgen tú­lek­ter  jumys tappaı júr. Ákim osyn­daı biraz jaılardyń óńirde naqty júzege asýyn bılik oryn­da­ry­na júktedi. Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy.