Jaıaý joryq baǵyty – keshegi synaq aımaǵy

Bıylǵy jyldyń sońyn­da egemen el atanyp, táýelsiz memleketimizdiń týyn tiktegenimizge 20 jyl tolmaq. Osyn­daı mereıli mereke al­dyn­daǵy basty oqıǵa­lar­dyń biri ǵana emes, biregeıi elimizdiń tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń alǵashqy Jarlyqtarynyń birimen Semeı atom polıgonynyń jabylǵanyna da 20 jyl tolýy bolsa kerek. Ol oqıǵanyń basty sebepteri mynada. Iаǵnı, beıbit zamanda 40 jylǵa sozylyp, osy óńirdegi qalyń eldiń qaı­ǵysyna aınalǵan atom ajdahasyn aýyzdyqtaý máselesine Elbasymyzdyń erligi arqasynda keshegi alyp ımperııa taramaı jatyp núkte qoıyldy. Osy aıtýly oqıǵaǵa oraı keshe Semeıde el gazeti «Ege­menniń» dástúrli jaıaý joryq ekspedısııasy jolǵa shyqty. Kózi qaraqty oqyrman atalǵan basylymnyń bul dástúrli jaıaý joryǵy hakim Abaıdyń 150 jyldyq torqaly toıynda «Ulylyqqa taǵzym» degen atpen bastaý alyp, keıinde jyr dańǵyly Jambyldyń, zama­ny­myzdyń ǵulama jazýshysy Áýezovtiń, aqyldyń kenishi Sátbaevtyń, sýretker jazýshy Músirepovtiń, daýylpaz aqyn Mahambettiń, oıshyl aqyn Shá­kárimniń jáne alash jur­ty­nyń kóne astanasy Túr­kis­tan­nyń mereıtoılarynda óz jalǵasyn tapqan bolatyn. Quramynda osy ıdeıanyń avtory, «Egemen Qazaqstan» ga­zetiniń ardageri Mamadııar Ja­qyp pen osy basylymnyń Semeı óńiri boıynsha tilshisi, jaıaý joryq ekspedısııasynyń tu­raq­ty músheleri Dáýlet Seı­sen­uly, respýblıkalyq Abaı qo­rynyń prezıdenti Baltabek Ersálimuly, sondaı-aq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy «Nevada – Semeı» halyqaralyq qozǵaly­sy­nyń vıse- prezıdenti Sultan Kartoev, «Abyraly – Degeleń» qoǵamdyq qorynyń belsendi múshesi Maqsut Kóshjanov bar bul top óz saparyn keshegi sy­naq aımaǵynyń epısentri bolyp tabylatyn Sarjal aýylynan bastap, Abyraly óńirindegi irgeli Qaınar aýylynda aıaq­ta­maq dep kútilýde. Budan keıin jaıaý joryqqa qatysýshylar bu­rynǵy atom polıgonynyń astanasy ispettes Kýrchatov qalasynda bolmaq. Osy sapar barysynda oǵan qatysýshylar jolaı jergilikti turǵyn­dar­men júzdesýge de ýaqyt ta­ba­myz dep otyr. Sapardyń negizgi basty maqsaty da keshegi sy­naq aımaǵyndaǵy qalyń jurt­shylyqtyń nazaryn Elbasy pármenimen júzege asyrylǵan el ómirindegi basty oqıǵa­lardyń birine aýdarý bolyp tabylady. Jaıaý joryqqa qatysýshy­lar­dy sol kúni tańerteń qala ákimi Aıbek Kárimov qabyl­da­dy. Osy oraıda bas ba­sy­lym­nyń uıytqy bolýymen ótkizilip jatqan ıgilikti sharaǵa oblys ákimi Berdibek Saparbaev­tyń aı­ryq­sha kóńil aýdaryp, qam­qor­lyq tanytyp otyrǵanyn aıta ket­kenimiz jón bolar. Jaıaý jo­ryq­qa qatysýshylar saparǵa attanar aldynda Semeıdegi Abaı eskertkishi men erke Ertis aı­ry­ǵyndaǵy araldaǵy polıgon qur­bandaryna ornatylǵan «Ajal­dan da kúshti» monýmentine gúl shoq­taryn qoıdy. Munan keıin Shákárim atyn­daǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetinde gazetimizdiń Semeı óńiri boıynsha tilshisi Dáýlet Seısenulynyń Elbasy Jarly­ǵy­men Semeı atom polıgonynyń ja­bylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı jaqynda ǵana shyqqan «Iаd­rolyq synaq aımaǵy:keshe jáne búgin» atty derekti kitaby men onyń qurastyrýymen atalǵan ýnıversıtettiń baspasynan shyq­qan hakim Abaıdyń ustazy Baı­kóksheniń «Tábárik» dep atalatyn jyr jınaǵynyń tusaýkeseri ót­kizildi. Ony ýnıversıtet rekto­ry, professor Erlan Sydyqov ashyp júrgizip otyrdy. Eki ki­tap­tyń tusaýkeser jıynynda qala ákimi Aıbek Kárimov, eńbek ardageri Hafız Mataev, Kýrcha­tov­taǵy Ulttyq ıadrolyq orta­lyqtyń bas dırektory, akademık Qaırat Kádirjanov, «Uly­lyqqa taǵzym» ıdeıasynyń av­to­ry Mamadııar Jaqyp, «Aby­raly – Degeleń» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti, polıgon týraly kitaptyń demeýshisi Ma­rat Qurmanbaı jáne bas­qalar sóz sóılep, polıgon qasi­reti men egemen el atanǵannan bergi jerdegi el ómirindegi ońdy ózgerister jóninde keńi­nen oı tolǵady. Jıynnan soń Ánet baba atyndaǵy qos munaraly orta­lyq meshittiń qatymhanasynda bas basylymnyń atynan polıgon qurbandarynyń rýhyna arnap as berildi. Osydan keıin jaıaý joryqqa qatysýshylar keshegi synaq aımaǵyna atta­nyp ketti. Sapar sońynda kó­lem­di esep jarııalanatyn bolady. «Egemen-aqparat».