Iskerlik baılanysty óristetemiz desek

О́rkenıetti elderdiń álemdik tájirıbelerin ıgerip, ozyq tehno­logııalaryn óndiriske engizý esh artyqtyq etpeıdi. Osy arqyly údemeli ınnovasııalyq-ındýstrııalyq baǵdarlamasyn tabysty jal­ǵastyrýǵa bolatynyn Soltústik Qazaqstan oblysy delega­sııa­sy­nyń jumys sapary aıqyn ańǵartty. Jyl ótken saıyn Soltústik Qazaqstan oblysynyń alys-jaqyn sheteldermen eko­nomıkalyq, saýda-sattyq qarym-qatynasy keńeıip keledi. Ásirese, astyq jáne un eks­portynda áleýettiń arta túskeni baı­qalady. 5 jylda Reseı, Egıpet, Iran, Týnıs, Aý­ǵan­stan elderine 7,5 mıllıon tonna astyq satyldy. Sońǵy 2 jyl ishinde syrtqy saýda baılanysy 2,6 mıllıard dollarǵa jetti. Soltústikqazaqstandyqtardyń Izraıl memleketimen belsendi únqatysýy da ózara dostyq senimge, izgi nıetke qurylyp, berik jalǵasyn taba tústi. 2008-2010 jyldar­da­ǵy oblystyń syrtqy saýda aınalymynyń 28 paıyzy osy eldiń úlesinde. Olardan ónerkásip buıymdary men mıneraldyq ónimder jetkizilse, bizden oblystyń brendi sanalatyn sapaly bıdaı, un jónel­tiledi. «M.A.D. Korporeıshn» fırmasy birqatar jobalardy iske asyrdy. Túıindeı aıtqan­da, Qazaqstannyń ekonomıkalyq zor múm­kin­dikteri, turaqty bıznestik ahýal, berekeli birlik, ystyq yqylas ızraıl­dik­terdiń úl­ken qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, Qyzyl­jar óńirimen de senimdi seriktestik, áleý­met­tik áriptestik bolýǵa úlken múd­de­lilik tanytyp otyr. Jýyrda Izraıl elshili­giniń arnaıy shaqyrýymen oblys ákimi Serik Bilálov bastaǵan delegasııa toby osy elde úsh kúndik jumys saparmen boldy. «Qazaqstan-Izraıl» bıznes forý­myn Qa­zaq­stannyń osyndaǵy elshisi Ǵa­lym Oraz­baqov pen Izraıl eksport jáne halyq­aralyq áriptestik ınstıtýty agrotehnologııalar departamentiniń dırektory Kıraıtı myrza ashyp, júrgizip otyrdy. Serik Sul­tanǵazyuly óz sózinde Elba­synyń 2020 Strategııalyq jospary sheń­berinde údemeli ınnovasııalyq-ındýstrııa­lyq damý baǵdar­la­masyn júzege asyrý, eńbek ónimdiligin arttyrý, azyq-túlik qaý­ip­sizdigin qamtama­syz etý, jańa rynok­tarǵa shyǵý, ınvestısııa­lar tartý sekildi keleli talaptardyń qoı­ylǵanyn aıta kelip, óńirdiń ekonomıkalyq damý baǵyt­tarymen, strategııalyq maqsat­ty josparlarmen, iske asyrylyp jatqan ınvestı­sııalyq jobalarmen tanystyrdy. Basqosý aıasynda túrli iskerlik kezdesýler uıym­dastyrylyp, eki jaqtyń aýylsharýa­shy­lyq qurylym basshylary, iri kásip­oryn, bıznes jetekshileri kásipkerlikti ja­ńa arnada óristetý, jańa tehnologııa­lar­dy qol­daný jóninde paıdaly pikirler alma­syp, kelisimderge qol jetkizdi. Ár tarap óz jobalaryn usynyp, tıimdi jumys isteýdiń joldaryn qarastyrdy. Biz osy oraıda delegasııa músheleriniń issapardan alǵan áser­leri men túıgen oılary jaıly bilgen edik. Serik BILÁLOV, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi: – Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaev «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz!» Joldaýynda birtutas ekono­mıkalyq keńistik qurý isi qazaqstandyq óndirýshiler úshin ónim ótkizýdiń baıtaq bazaryn ashýmen qatar básekege shydas beretin taýarlar shyǵarý jáne qyzmet kórsetý úshin bıznesti yntalandyratynyn da aıryqsha atap kórsetken bolatyn. «Qa­zaqstan-Izraıl» bıznes forýmy sheń­berindegi iskerlik baılanystar osyndaı bıik maqsattardan týdy. Búgingi kún – báseke zamany. Ol talaptardy qaıyspas qara nardaı kótere bilý úshin sheteldik zamanaýı tehnologııalarǵa, ozyq ádisterge súıenbeı bolmaıdy. Izraıl – qaı salada bolsyn jaqsy damyǵan memleketterdiń biri. Onyń halqy, bıznes ókilderi Qazaq­standy turaqty órkendep kele jatqan, múmkindigi orasan el retinde biledi. Munda da Ult Kóshbasshysy Nursultan Nazar­ba­evtyń bedeli zor, syndarly syrtqy saıasa­tyn joǵary baǵalaıdy. Bul eldiń tynys-tirshiligi bizge tanys. Kóptegen salalarda ızraıldik kompanııalarmen qoıan-qoltyq jumys istep kelemiz. Osy jolǵy sapa­rymyz ekijaqty qarym-qatynasymyzdy odan ári tereńdetip, baıandy ete túskenin basa aıtqym keledi. Izraılde ozyq tehnologııalar keńinen óris alǵan. Máselen, aımaqtyń 60 paıyzdaıy shóldi dalaǵa jatatynyna qaramastan sý tapshylyǵy sezilmeıdi. Tamshylatyp sýarý aýyl sharýa­shylyǵy salasynda qanat jaıǵan. Ár fer­merdiń az shyǵyn jumsap, kóp ónim alýy ómirlik ustanymǵa aınalǵan ba dersiń. Áriptesterimiz oblystyń ónerkásip, taý-ken salalaryna úlken qyzyǵýshylyq tanytty. Bul baǵyttar boıynsha ınvestısııa tartý oıymyzda bar. Al, aýyl sharýa­shylyǵy jóninde áńgime bólek. Bul salada uqsastyqtarymyz kóp. Tabıǵı-klımattyq jaǵdaıdyń birkelkiliginiń ózi ekijaqqa da qolaıly ekonomıkalyq múmkindikter tý­dyrary sózsiz. Byltyr ızraıldik mamandar mıneraldyq jáne hımııalyq tyńaıt­qyshtarmen qamtamasyz etken bolatyn. Bıyl bul baǵyttaǵy kelisim-sharttar saq­ta­lady. Bizdi ónerkásiptegi, aýyl sharýa­shylyǵyndaǵy qaldyqsyz óńdeý tehno­lo­gııasy qatty qyzyqtyrdy. Bul úderis bar­lyq salany qamtyǵan deýge bolady. Ob­lys­ta 232 kásiporyn aýylsharýashylyq ónim­derin óńdeýmen aınalysady. Olardyń jyl­dyq qýaty 263 myń tonna sút, 12 myń tonna et, 472 myń tonna un óndirýge mól­sherlengenmen, jalpy ónimniń 20 paıyzy ǵana uqsatylatyny oılandyrýy tıis. Osy jaǵynan kásipkerlerimiz ben fermerlerimiz ozyq ádisterdi ıgeretin bo­lady. Al­daǵy ýaqytta azyq-túlik qaýipsizdigin qamtama­syz etý maqsatymen ızraıldik úlgidegi jylyjaılardyń, qus fabrıka­larynyń, kókónis, jemis-jıdekpen aına­ly­satyn sha­rýa­shylyqtardyń sanyn art­ty­rýdy kózdep otyrmyz. Etti, sútti baǵyt­taǵy mal sharýa­shylyǵyn damytýǵa múm­kin­dikterimiz mol. Sharýashylyq jetekshileri «Qazagro» jáne áleýmettik-kásip­kerlik korporasııalarmen birlese otyryp kóp is tyndyra alary anyq. Medısına salasy boıynsha da bir­qatar kelisimderge qol jetkizdik. Sergeı ZVOLSKII, Taıynsha aýdany «Astyq-STEM» JShS dırektory: – Men byltyr ızraıldikterdiń tam­shylatyp sýarý ádisin qoldanyp, 20 gektar jerge sábiz, kartop, basqa da kókónis ekken edim. Jazdyń qýańshylyǵyna qaramastan gektar basy mol ónim jınadym. Sóıtip, ómirsheń jobanyń tıimdiligine kóz jetkizdim. Bıyl egistik alqapty 83 gektarǵa deıin ulǵaıttym. Osy jolǵy sapardan kóp tájirıbe jınaqtap qaıttym. Tamshylatyp sýarý júıesin engizýmen áıgili «Naan Dan Djeın» fırmasynyń jetekshilerimen sóı­leskenimde qatań klımattyq jaǵdaı jo­ǵary tehnologııalardy engizýge májbúrle­di degendeı ázil aıtty. Shyn máninde olardyń naryq zańdaryn tereń meńgerip alǵandaryn, ozyq tehnologııalardy únemi jetildirý ústinde ekenin ańǵarý qıyn emes. Kez kelgen jylyjaı tabysqa, kiris alýǵa baǵyttalǵan. Qajetti temperatýrany qalyptastyrý úshin arnaıy kondısıonerler ornatylǵan. Aýylsharýashylyq máse­leleri boıynsha keńesshi Borıs Moldavskıı iri jobalar Atyraý, Qyzylorda oblystarynda júzege asqanyn jetkizdi. Endi Shymkent, Almaty, Astana qalala­ry­men jumys isteýge kóshken. Maǵan sol­tústik aımaqtarǵa da mamandar jiberýge ýáde etti. Osy jobany iske asyrsam ba deımin. Kárizdik sý tazalaıtyn kásiporyn­dar­dyń jumysy da adam súısintedi. Qal­dyq sý arnaıy qurylǵy kómegimen 5 saty­ly tazalaý súzgisinen ótkennen keıin ǵana óndiristik paıdalanýǵa jiberiledi eken. Muhamedjan LUQPANOV, Aqjar aýdany «Luqpanov»  JShS basshysy: – Izraılde alǵash bolýym. Shynynda da, shól dalanyń ortasynda ornalasqan alaqandaı el munsha damyp ketedi dep esh oılamappyn. «Bıodızel» zaýyty dızel otynyn alý úshin mal jáne ósimdik maıyn negizgi shıkizat kózi retinde paıdalanady eken. Tańyrqamaı kór! Bir tonnasy 3 myń teńge ǵana! Oblystyń áleýmettik salala­ryn jylytýǵa nege paıdalanbasqa degen usynystar aıtylyp jatty. Biz sútti baǵyttaǵy iri qara mal ósi­retin fermalarda boldyq. Ár saýyn sı­yr­dan jylyna 12 myń lıtrge deıin sút sa­ýylatyny qaıran qaldyrdy. Bári avto­mattandyrylǵan. Sapaly azyqtandyrýǵa óte-móte kóńil bóledi eken. Quramajem óndiretin zaýyttyń jumysy jaqsy jolǵa qoıylǵan. Atamyz qazaq «sıyrdyń súti – tilinde» dep beker aıtpasa kerek. Men óz sharýashylyǵymda 1400 jáne 400 basqa arnalǵan et, sút fermalaryn ashýmen aına­lysyp jatyrmyn. Myna joǵary tehno­logııalyq úlgi qatty qyzyqtyrdy. Osyny qoldanýdy jón kórdim. Qoı sharýa­shy­lyǵy da osy júıemen jumys isteıtinin baıqadym. Qoıdyń eti men júni úlken suranysqa ıe. Ár saýlyqtan jylyna bir myń lıtrge deıin sút alynady. BET QATTALYP JATQANDA: Izraıldik «M.A.D. Korporeıshn» fırmasy 3 mıllıon dollar ınvestısııa quıyp, ıesiz qalǵan Petropavl broılerlik qus fabrıkasyn iske qosqan bolatyn. Qazir munda jylyna 8 myń tonna qus eti óndiriledi. Endi kúrketaýyq fermasyn salý jóninde birlesken baǵdarlamanyń júzege asyrylatyny málim boldy. Osylaısha qus sharýashylyǵyn damytý odan ári jalǵastyrylyp, túrli dárýmenderge baı qus azyǵyn óndirýge erekshe mán berilmek. Sóz arasynda Izraılde kúrketaýyq eti emdik taǵam retinde paıda­la­ny­latynyn aıta ketken jón. Ár kúrketaýyqtyń salmaǵy 40 kıloǵa deıin tartady. Eldiń ishki qajetin qamtamasyz etkennen keıin 2015 jylǵa qaraı álemdik naryqqa shyǵý josparlanǵan. Al oblysqa issaparǵa qamdanyp jatqan «LR Group» jáne «AgroVektor» kompanııalary aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty ınves­tısııalyq jobalaryn ala keletin bolyp otyr. Sonymen «Qazaqstan-Izraıl» bıznes forýmy aıasynda soltústik­qa­zaq­stan­dyq isker top ekonomıka, aýyl sharýashylyǵy, medısına salalary boıynsha naq­ty máselelerdi sheship qaıtty. О́mir ESQALI, Soltústik Qazaqstan oblysy.