2011 jylǵy 29 maýsym, Astana qalasy
«Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń normatıvtik qaýlysyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksimen sáıkes keltirý jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamanyń keıbir normalaryn sot tájirıbesinde birkelki qoldaný maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń jalpy otyrysy qaýly etedi:
1. «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna (2006 jylǵy 16 qańtardaǵy, 2007 jylǵy 16 shildedegi jáne 2008 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy ózgeristermen birge) mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin:
1) 1-tarmaqtaǵy ózgeristiń qazaq tilindegi mátinge qatysy joq;
2) 2-tarmaqtyń ekinshi abzasynda «jeke notarıýstar» degen sózderden keıin «, jeke sot oryndaýshylar,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;
3) 4-tarmaq mynadaı mazmundaǵy úshinshi abzaspen tolyqtyrylsyn:
«ÁQBtK-niń 46-babynyń ekinshi bóligine sáıkes, shetel azamattaryn nemese azamattyǵy joq adamdardy Qazaqstan Respýblıkasynan tys jerlerge ákimshilik jolmen ketirýdi tek ákimshilik qamaý túrinde negizgi ákimshilik jazamen qatar ÁQBtK-niń 391-1-babynyń úshinshi bóligi, 394-babynyń ekinshi bóligi boıynsha qosymsha ákimshilik jaza retinde qoldanýǵa jol beriledi.»;
4) 9-bap mynadaı mazmundaǵy altynshy, jetinshi, segizinshi, toǵyzynshy, onynshy jáne on birinshi abzastarmen tolyqtyrylsyn:
«ÁQBtK-niń 636-babynda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasaýǵa ýákiletti laýazymdy adamdar toby aıqyndalǵan. ÁQBtK-niń 32-taraýynda ákimshilik isterdiń qaıda qaraýǵa jatatyndyǵy jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraýǵa ýákiletti memlekettik organdardyń, laýazymdy adamdardyń tizbesi belgilengen.
ÁQBtK-niń 640-babynyń birinshi bóliginiń mazmuny boıynsha ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasalǵan kezden bastap úsh táýliktiń ishinde ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa ýákiletti memlekettik organǵa, laýazymdy adamǵa jiberiledi. Zańnyń osy talaby ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasaǵan laýazymdy adamnyń ózi isti qaraýǵa jáne ákimshilik jaza qoldanýǵa quqyǵy bolmaǵan jaǵdaılarda, sondaı-aq ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasaǵan adamnyń isterdi qaraýyn boldyrmaıtyn, ÁQBtK-de kózdelgen ózge de jaǵdaılarda qoldanylady.
О́zge jaǵdaılarǵa, mysaly, ÁQBtK-niń 539-babynyń besinshi bóliginiń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha ózine qatysty is júrgiziletin adamnyń aryzy boıynsha ÁQBtK-niń 2-taraýynyń Erekshe bóliginde kózdelgen kez kelgen quqyq buzýshylyq týraly isti sýdıa qaraıtyndyǵy týraly talaptaryn oryndaý jatady.
Quqyq buzýshynyń istiń sheshilýi úshin eleýli mańyzy bar ótinishin ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan jerde qanaǵattandyrý múmkin bolmasa, laýazymdy adamdy sol jerde ákimshilik jaza qoldaný quqyǵynan aıyrady.
ÁQBtK-niń 27-babynyń úshinshi bóliginde, 539-babynyń úshinshi jáne besinshi bólikterinde, 541-babynda kózdelgen jaǵdaılarda, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is ÁQBtK-niń 642-babynda belgilengen erejelerdi saqtaı otyryp, mamandandyrylǵan ákimshilik sotqa nemese aýdandyq sotqa qaraý úshin jiberilýge tıis.
Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jasaǵan laýazymdy adam ÁQBtK-de tikeleı kózdelgen ári isti qaraýdy jáne sol jerde jazalaý sharasyn qoldanýdy boldyrmaıtyn jaǵdaılardy qospaǵanda, ákimshilik isti ózi qaraýǵa quqyly.»;
5) 11-tarmaqtyń besinshi abzasy mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Kámeletke tolmaǵannyń aıyppul tólenýi múmkin derbes tabysynyń nemese múlkiniń bolýy nemese joqtyǵy týraly málimetti ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jasaǵan laýazymdy adam ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ispen birge usynady. Mundaı málimetterdiń berilmeýi materıaldardy hattama jasaǵan laýazymdy adamǵa ÁQBtK-niń 646-baby 1-bóliginiń 4) tarmaqshasyna sáıkes qaıtarýǵa negiz bolyp tabylady.»;
6) 12-tarmaq mynadaı mazmundaǵy tórtinshi jáne besinshi abzastarmen tolyqtyrylsyn:
«Eger ÁQBtK-niń babynyń dıspozısııasynda jábirlenýshiniń densaýlyǵyna zııan keltirýge ákep soqtyrǵan quqyq buzýshylyq úshin jaýapkershilik kózdelse jáne osy zııannyń aýyrlyǵy kórsetilmese, jábirlenýshi sot-medısınalyq saraptamadan ótýden bas tartqan jaǵdaıda, medısınalyq kýálandyrý aktisi densaýlyqqa keltirilgen zııannyń aýyrlyq dárejesi týraly derekter bolmasa da osyndaı quqyq buzýshylyq saldarynyń týyndaýyna dálel bola alady. Bul rette ÁQBtK-niń 605-babynyń 5) tarmaqshasynda kózdelgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha dáleldeýge jatatyn mán-jaılar ózge de rastaıtyn qujattardyń (kórsetilgen medısınalyq kómek týraly, ýaqytsha eńbekke jaramsyz bolý kezeńi týraly anyqtamalar, jábirlenýshiniń emdelýden ótkendigi týraly derekter jáne t.b.) negizinde belgilenýi múmkin.
Medısınalyq kýálandyrý aktileri, sonyń ishinde alkogolden nemese esirtkiden mastaný jaǵdaıyn anyqtaý týraly kýálandyrý aktisi ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha dáleldeme bolyp tabylatyndyqtan, ol is boıynsha jınalǵan basqa da dáleldemelermen birge zerttelýge ári baǵalanýǵa tıis jáne azamattyq sot isin júrgizý tártibimen daýlaýǵa jatpaıdy.»;
7) 13-tarmaq mynadaı mazmundaǵy tórtinshi abzaspen tolyqtyrylsyn:
«Hattamany jasaǵan laýazymdy adam ÁQBtK-niń 607, 618-baptaryn buzyp, ÁQBtK-niń 584-babynyń úshinshi bóligine sáıkes qatysýy mindetti adamdardyń sotqa kelýin qamtamasyz etpegen jáne sottyń isti ÁQBtK-niń 584-babynyń úshinshi bóliginiń jáne 647-babynyń úshinshi bóliginiń talaptaryn saqtaı otyryp qaraýyna múmkindigi bolmasa, sýdıa ÁQBtK-niń 646-baby birinshi bóliginiń 4) tarmaqshasynyń negizinde isti qaraýǵa daıyndaý kezinde atalǵan adamdardy ákelý týraly uıǵarymdy dereý oryndaýǵa múmkindik bolmaǵan jaǵdaıda, tolyq emes degen sebeppen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jáne isti qaraý kezinde tolyqtyrylmaıtyn basqa da is materıaldaryn hattama jasaǵan laýazymdy adamǵa qaıtarý týraly sheshim qabyldaýǵa quqyly.»;
8) 15-tarmaqta «, jaýaptylyqqa tartylǵan adamnyń áreketinde naqty ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń quramy bolmasa,» degen sózder alyp tastalsyn;
9) 16-tarmaqta:
birinshi abzasta «kýágerdiń» degen sóz alyp tastalsyn;
úshinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Sot azamattyq nemese qylmystyq is boıynsha sot talqylaýy barysynda (tıisinshe Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq is júrgizý kodeksiniń 121-baby jáne Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 327-babynyń altynshy bóligi) ÁQBtK-niń 578-babynyń ekinshi bóligine sáıkes tikeleı sol sot otyrysynda ÁQBtK-niń 648-babynyń 1-1-bóliginde jáne ekinshi bóliginde belgilengen erejelerdi saqtaı otyryp, ÁQBtK-niń 513-babynda kózdelgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa quqyly.»;
10) 18-tarmaq mynadaı mazmundaǵy jetinshi abzaspen tolyqtyrylsyn:
«Ishki ister organdarynyń laýazymdy adamdary olardyń ókilettikterine kirmeıtindikten, aıyppul salý týraly qaýlyny májbúrlep oryndatýdy júzege asyrýǵa quqyly emes.»;
11) 19-tarmaqta:
altynshy abzas mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha ýákiletti memlekettik organnyń laýazymdy adamynyń qaýlysyna shaǵym berý, narazylyq keltirý jáne olardy qaraý tártibi azamattyq is júrgizý zańnamasymen anyqtalady (Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq is júrgizý kodeksiniń 26-taraýy).
mynadaı mazmundaǵy jetinshi abzaspen tolyqtyrylsyn:
«ÁQBtK-niń 658-babynyń talaptaryna sáıkes kelmeıtin shaǵymdar, narazylyqtar olardy qaraýǵa quqyǵy bar sottyń qaraýynsyz qaıtarylýy múmkin. Sot mundaı sheshimdi sot aktisine shaǵym berý nemese narazylyq keltirý úshin ÁQBtK-niń 657-babynda belgilengen merzim ótip ketken jaǵdaıda jáne shaǵymdanǵan qaýly shyǵarylǵan adamnyń ótip ketken merzimdi qalpyna keltirý týraly ótinishi bolmaǵan ne osy merzimdi qalpyna keltirý úshin negiz bolmaǵan kezde qabyldaı alady.»;
12) 21-tarmaqta:
birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Ýákiletti organnyń laýazymdy adamynyń qaýlysyna shaǵymdy, narazylyqty qaraý nátıjeleri jónindegi mamandandyrylǵan ákimshilik nemese aýdandyq sottyń uıǵarymy, sondaı-aq ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha mamandandyrylǵan ákimshilik nemese aýdandyq sottyń qaýlysyna shaǵym, narazylyq jónindegi oblystyq jáne oǵan teńestirilgen sottyń uıǵarymy qabyldanǵan sátten bastap zańdy kúshine enedi. Mundaı uıǵarymdy, sol sııaqty mamandandyrylǵan ákimshilik nemese aýdandyq sottyń ne kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi mamandandyrylǵan sottyń zańdy kúshine engen qaýlysyn tek ÁQBtK-niń 665-babynda kózdelgen negizder boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Bas Prokýrorynyń nemese onyń orynbasarlarynyń narazylyǵy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty qadaǵalaý tártibimen qaıta qaraýy múmkin.»;
ekinshi jáne úshinshi abzastar alyp tastalsyn;
13) 25-2-tarmaq mynadaı mazmundaǵy ekinshi, úshinshi, tórtinshi, besinshi abzastarmen tolyqtyrylsyn:
«Mehanıkalyq kólik quralyn júrgizýshi jol qozǵalysy nemese kólik quraldaryn paıdalaný erejelerin buzýǵa jol berip, abaısyzda ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan kezde, jábirlenýshiniń densaýlyǵyna aýyrlyǵy ortasha zııan keltirgende ÁQBtK-niń 468-1-babynda kózdelgen jaýapkershilik týyndaıdy.
Eger mehanıkalyq kólik quralyn júrgizýshi joǵaryda atalǵan zańǵa qaıshy áreketterdiń nátıjesinde jábirlenýshiniń densaýlyǵyna aýyrlyǵy ortasha zııan keltirýmen qatar kólik quralyn, júkterdi, joldardy, jol men basqa da qurylystardy nemese ózge de múlikti zaqymdaý túrinde materıaldyq zalal keltirse, ne úshinshi tulǵanyń densaýlyǵyna jeńil zııan keltirse, onda onyń áreketi ÁQBtK-niń 468-babynyń tıisti bólikterinde jáne 468-1-bapta kózdelgen quqyq buzýshylyqtardyń jıyntyǵy boıynsha ÁQBtK-niń 63-babyna sáıkes saralaýǵa jatady.
ÁQBtK-niń 468-babynyń ekinshi bóligimen kózdelgen jaýapkershilik boıynsha jábirlenýshiniń densaýlyǵyna keltirilgen zııan dep, onyń densaýlyǵynyń shamaly buzylýyna ákep soqtyrǵan nemese soqtyrmaǵan jeńil zııandy túsiný kerek.
Jol polısııasy organynyń laýazymdy adamy jol qozǵalysynyń qaýipsizdigi jáne kólik quraldaryn paıdalaný erejelerin buzǵany úshin ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jasaý kezinde ÁQBtK-niń 577, 615-baptarynyń, 618-babynyń birinshi bóligi 5) tarmaqshasynyń erejelerine sáıkes tek ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýdi qamtamasyz etý sharalaryn qoldaný tártibimen ǵana kólik júrgizý quqyǵyn beretin kýálikti alyp qoıýǵa quqyly.»;
14) 25-3-tarmaq 25-4-tarmaq dep eseptelsin;
15) mynadaı mazmundaǵy 25-3-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-3. Kólik quralyn, ózdiginen júretin mashınany nemese ózge de mehanıkalyq kólik quralyn, kemeni, áýe kemesin júrgizýge baılanysty arnaýly quqyqtan aıyrý túrinde ákimshilik jaza qoldanylatyn quqyq buzýshylyqtyń anyqtalǵan mán-jaılaryna qaraı, qaýlynyń qarar bóliginde atalǵan qozǵalys (tehnıka) quraldarynyń belgili bir túrin júrgizý quqyǵynan aıyrý týraly naqty kórsetiledi.
Qaýlydaǵy kólik quraldaryn júrgizý quqyǵynan aıyrý týraly nusqaý ÁQBtK-niń 461 jáne 567-baptaryna eskertýde kórsetilgen avtomobılderdiń barlyq túrlerin, traktorlardy jáne ózdiginen júretin ózge de mashınany, ózdiginen júretin aýyl sharýashylyǵy, melıorasııalyq jáne jol-qurylys mashınalaryn, tramvaılardy, trolleıbýstardy, sondaı-aq motosıklder men basqa da mehanıkalyq kólik quraldaryn júrgizýge (paıdalanýǵa) ruqsat etetin arnaýly quqyqtan aıyrýdy bildiredi. Qaýlydaǵy kemeni, sonyń ishinde shaǵyn kemeni júrgizý quqyǵynan aıyrý týraly nusqaý ÁQBtK-niń 450-babyna eskertýde kórsetilgen júzý quraldaryn paıdalanýǵa ruqsat etetin arnaýly quqyqtan aıyrýdy bildiredi. ÁQBtK-niń 445-baby boıynsha arnaýly quqyqtan aıyrý túrindegi jazany qoldaný kezinde áýe kemesin júrgizý quqyǵynan aıyrý týraly naqty kórsetilýge tıis.»;
16) 25-4-tarmaq ekinshi jáne úshinshi abzastar mynadaı redaksııada jazylyp, 25-5-tarmaq dep eseptelsin:
«ÁQBtK-niń 484-babyna qatysty kólik quraldaryn paıdalaný erejelerin jıi buzý dep adamnyń árqaısysy úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan, tıisinshe kórsetilgen baptyń birinshi nemese ekinshi bólikterinde atalǵan kez kelgen úsh áreketti jasaýyn túsiný kerek. ÁQBtK-niń 484-baby boıynsha qozǵalǵan ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is materıaldaryna kólik quraldaryn paıdalaný erejelerin nemese jol qozǵalysy erejelerin jıi buzǵandyǵyn kýálandyratyn, zańdy kúshine engen qaýlylardyń kóshirmeleri tirkelýi tıis.»;
17) 25-5-tarmaq 25-6-tarmaq dep eseptelsin;
18) 25-6-tarmaq 25-9-tarmaq dep eseptelsin;
19) 25-7-tarmaqta «túri men mólsherin» degen sózder «túrin» degen sózben aýystyrylyp, 25-7-tarmaq 25-10-tarmaq dep eseptelsin;
20) mynadaı mazmundaǵy 25-7-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-7. Quqyq buzýshy sýbektiniń ÁQBtK-niń 532-babynda kózdelgen salyq kezeńinde mámilelerdi tıisti nemese ýaqytynda resimdeýsiz ne osyndaı mámileni tıisti memlekettik tirkeýsiz salyq salý obektisi bolyp tabylatyn múlikti ıelikten aıyrýy, osy sýbektiniń qarjy baqylaý sharalaryn buzǵany úshin jaýapkershiligin joqqa shyǵarmaıdy.»;
21) 25-8-tarmaq 25-11-tarmaq dep eseptelsin;
22) mynadaı mazmundaǵy 25-8-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-8. ÁQBtK-niń 354-3-babynda kózdelgen merzimniń bastalýy jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy memlekettik tirkeýge qujattardy tapsyrý úshin qajetti jáne jetkilikti tirkeý obektisin kýálandyratyn qujattardyń (qurylystyń tehnıkalyq tólqujaty, jer ýchaskesine sáıkestendirý qujaty) naqty qolda bolýy men ýákiletti organdardan adamnyń alýyn eskere otyryp, jyljymaıtyn múlikke quqyqtardyń týyndaýyna negiz bolǵan zańdyq faktiniń paıda bolǵan sátinen (atap aıtqanda, sharttyń notarıaldyq kýálandyrylýy, sot sheshiminiń kúshine enýi, ózge quqyq belgileıtin qujat alýynan) bastap sanalady.»;
23) 25-9-tarmaqtyń úshinshi abzasy mynadaı redaksııada jazylyp, 25-12-tarmaq dep eseptelsin:
«Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraǵanda jáne ákimshilik jaza sharalaryn belgilegende ÁQBtK-ge ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıtin zańdardyń normalaryn durys qoldaný kerek jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan kúnge nazar aýdarý qajet. Qylmystyq sıpattan arylýǵa jáne jasaǵan áreketi ákimshilik quqyq buzýshylyq sanatyna jatqyzylýyna baılanysty qylmystyq isi qysqarǵan adam, eger ÁQBtK-niń 69-babynyń besinshi bóliginde kózdelgen ákimshilik jaýapkershilikke tartýdyń eskirý merzimi ótip ketpese, ÁQBtK-niń 2-taraýynyń Erekshe bóliminiń baby boıynsha ákimshilik jaýapkershilikke tartylýǵa tıis.»;
24) 25-10-tarmaq mynadaı mazmundaǵy tórtinshi, besinshi jáne altynshy abzastarmen tolyqtyrylyp, 25-13-tarmaq dep eseptelsin:
«Quqyq buzýshynyń áreketi (áreketsizdigi) nátıjesinde zańda kózdelgen ákimshilik quqyq buzýshylyq quramynyń belgileri bolǵan sátten bastap ákimshilik quqyq buzýshylyq aıaqtalǵan dep sanalady.
Eger zańnamalyq jáne normatıvtik quqyqtyq aktilerge sáıkes mindet belgili bir merzimde oryndalýǵa tıis bolǵan jaǵdaıda, osy merzim ótken sátten bastap quqyq buzýshylyq quramy boldy dep esepteledi.
Zańdy tulǵanyń jáne onyń laýazymdy adamynyń áreketterinde (áreketsizdiginde) ákimshilik quqyq buzýshylyq quramy bolǵan kezde ákimshilik jaýapkershilikke tartý merzimi týraly ÁQBtK-niń 69-baby besinshi bóliginiń erejeleri qylmystyq isti qozǵaýdan bas tartý týraly ne ony qysqartý týraly sheshim qabyldanǵan adamǵa qatysty ǵana qoldanylady.»;
25) 25-11-tarmaq 25-14-tarmaq dep eseptelsin;
26) 25-12-tarmaq 25-15-tarmaq dep eseptelsin;
27) 25-13-tarmaq mynadaı mazmundaǵy altynshy abzaspen tolyqtyrylyp, 25-16-tarmaq dep eseptelsin:
«Eger adam osyndaı qyzmetke qoıylatyn talaptardy buzyp, lısenzııalanatyn qyzmet túrin júzege asyrǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, onda sot osyndaı qyzmetti toqtata turý nemese toqtatý týraly sheshim qabyldaýǵa quqyly. Eger adam lısenzııalanatyn qyzmet túrin tıisti lısenzııasyz júzege asyrǵany úshin ne ózge de arnaýly ruqsatty talap etetin qyzmetti osyndaı arnaýly ruqsatsyz júzege asyrǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, onda sot zańda kórsetilgen merzimge osyndaı qyzmetke tyıym salý túrinde qosymsha ákimshilik jaza taǵaıyndaýǵa quqyly. Sottyń mundaı sheshimi adamǵa tyıym salý merzimi kezeńinde tıisti lısenzııa nemese ózge de arnaýly ruqsat alýǵa múmkindik bermeıdi.»;
28) mynadaı mazmundaǵy 25-17-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-17. ÁQBtK-niń 320-babynyń birinshi bóliginde zańsyz aınalymǵa qatysqany úshin ákimshilik jaýapkershilik kózdelgen esirtkiniń, psıhotroptyq zattar men prekýrsorlardyń eń tómengi mólsheri belgilenbegen. Sondyqtan esirtkini, psıhotroptyq zattar men prekýrsorlardy zańsyz ázirleý, qaıta óńdeý, satyp alý, saqtaý, tasymaldaý nemese jóneltý, olardyń mólsheri «Esirtki, psıhotroptyq zattar, prekýrsorlar jáne olardyń zańsyz aınalymy men teris paıdalanylýyna qarsy is-qımyl sharalary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda belgilengen mólsherden aspaǵan jaǵdaıda da ákimshilik quqyq buzýshylyq quramyn quraıdy.»;
29) mynadaı mazmundaǵy 25-18-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-18. Oıyn bıznesi týraly zańnamany buzýǵa kináli quqyq buzýshylardyń menshik quqyǵyna tıesili emes oıyn jabdyqtaryn, zańdastyrylǵan belgilerdi tárkileýdi kózdeıtin ÁQBtK-niń 338-1-babynyń bólikteri sanksııalarynyń ımperatıvtik sıpatyn eskere otyryp, sottar osyndaı isterdi qaraǵan kezde oıyn jabdyqtary men zańdastyrylǵan belgilerdi ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaý quraly retinde tárkileýdi qoldanýǵa mindetti.»;
30) mynadaı mazmundaǵy 25-19-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-19. Zańsyz qurylys salǵan kináli adamǵa zańsyz turǵyzylǵan qurylysty ysyryp tastaý túrinde qosymsha ákimshilik jaza qoldanǵan kezde «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» Zańnyń, «Qurylys obektilerin jobalaý úshin bastapqy materıaldardy (derekterdi) resimdeý jáne berý erejesiniń» talaptary buzylǵandyǵyn, zańsyz turǵyzylǵan qurylystyń qurylys jónindegi normatıvtik qujattamanyń talaptaryna sáıkes keletindigin, ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan adamnyń quqyq belgileıtin qujattardy alý maqsatynda, sondaı-aq AK-niń 244-babyndaǵy tártippen óz betimen salynǵan qurylysqa menshik quqyǵyn taný týraly ótinishpen tıisti organdarǵa júginý quqyǵyn joımaǵandyǵyn eskerý kerek. Zańsyz turǵyzylǵan qurylysty ysyryp tastaý bóliginde ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlynyń oryndalýy zańnamalyq aktilerde (atap aıtqanda, ÁQBtK-niń 583-baby 1-tarmaǵynyń 5) tarmaqshasy, 659, 675-baptary, AIJK-niń 159-baby 1-tarmaǵynyń 5) tarmaqshasy, 396-baby, «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Zań) kózdelgen negizder boıynsha jáne jaǵdaılarda toqtatyla turýy múmkin.»;
31) mynadaı mazmundaǵy 25-20-tarmaqpen tolyqtyrylsyn:
«25-20. ÁQBtK-niń 147-babynyń ekinshi bóligi boıynsha adamdy ákimshilik jaýapkershilikke tartý týraly máseleni qaraý kezinde sottar básekelestikti shekteýge baǵyttalǵan naryq sýbektileriniń is-áreketterin kelisilgen dep taný úshin monopolııaǵa qarsy zańnamada kózdelgen sharttardyń bolýy qajet ekendigin nazarǵa alýy kerek (atap aıtqanda, «Básekelestik týraly» Zańnyń 11-babynyń ekinshi bóligi).
Naryq sýbektileriniń qatar jasalǵan áreketteri osyndaı sharttardyń biri bolyp tabylady. Eki nemese birneshe naryq sýbektileriniń úsh aı merzim ishinde jasaǵan jáne nátıjesinde osy sýbektilerdiń árqaısysy kelisilgen is-áreketterdiń bolmaýy saldarynan kózdelmegen paıda alǵan is-áreketterin qatar jasalǵan dep túsiný kerek. Bul rette osy sýbektilerdiń is-áreketteri olardyń árqaısysyna belgili bolýy jáne olar osy sýbektilerge teń dárejede yqpal etetin qandaı da bir mán-jaılardyń saldary bolyp tabylmaýǵa tıis.
Olardy birinshi jasaǵan naryq sýbektileriniń áreketi bastalǵan kúnder men basqa naryq sýbektileri jasaǵan osyndaı áreketter bastalǵanǵa deıingi kúnderdiń arasyndaǵy shekti ýaqyt kezeńin úsh aı merzim dep túsiný kerek. Úsh aı merzim ótken soń ekinshi jáne keıingi naryq sýbektileri qatar jasaǵan áreketter kelisilgen dep saralana almaıdy.».
2. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 4-babyna sáıkes, osy normatıvtik qaýly qoldanystaǵy quqyq quramyna qosylady, sondaı-aq jalpyǵa birdeı mindetti bolyp tabylady ári resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń Tóraǵasy B.BEKNAZAROV.
Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy, jalpy otyrys hatshysy J.BÁIIShEV.