Kúnde áıelime gúl syılap jatqan joqpyn, Jańa jyldyń qurmetine oǵan este qalarlyqtaı tosynsyı jasaıynshy degen oımen eki kún boıy Astananyń gúl satatyn dúńgirshekterin adaqtap shyqtym. Izdegenim – kádimgi qyrmyzy qyzyl qyzǵaldaq. Shynyn aıtsaq, jalyndaǵan jastyq shaǵyńyzda kóbińiz qyzdarǵa kózdiń jaýyn alatyn, ıisi muryn jaratyn qyzǵaldaq syılaǵan shyǵarsyz-aý. Qyzdarǵa erte kóktemde endi ǵana búr jarǵan báısheshek, al mamyrajaı mamyr aıynda qyzǵaldaq syılaýshy edik ǵoı. Saı-salany, qyr-belesti, taý-tasty kezip, tamyry tereń boılaǵan qyzǵaldaqty óz qolymyzben asyqpaı-saspaı úzgen, tamasha kóńil-kúı men sezimge bólengen kúnderdi qalaısha umytarsyń? Gúl satatyn onshaqty dúńgirshekke bas suqqanymmen, izdegenimdi taba almadym. Tipti, keıbir gúl satýshylar: «Esińiz durys pa, osyndaı qyraýly, qytymyr qys aıynda qyzǵaldaq izdegenińiz qaı sasqanyńyz?» degendeı bajyraıa qarady. Gúl dúńgirshekterin kúnde aralap júrgen kim bar deısiz?!. Sóıtsem, gúl bıznesiniń de kóbimiz bile bermeıtin qyr-syry bar eken. Qyzǵaldaqtar 8 Naýryz – halyqaralyq áıelder merekesine eki-úsh kún qalǵanda ǵana jappaı saýda sórelerine shyǵarylatyn bolyp shyqty. Basqa ýaqytta birli-jarym bolmasa, kóp dúńgirshekterden qyzǵaldaq tabýyńyz ekitalaı. Tek aldyn ala tapsyrys berseńiz ǵana qol jetkizýińiz múmkin. Onda da baǵasyn qaltańyz kóterse jaqsy. Gúl satýshylardyń aıtýyna qaraǵanda, arnaıy tapsyrystyń quny qymbat. Onyń ústine qyzǵaldaqtar basqa gúlder sekildi birneshe kún jaıqalyp turmaýy múmkin, tez solyp qalatyn kórinedi. Sondyqtan da gúl bıznesimen aınalysatyndar nartáýekelge bara bermeıtin bolyp shyqty. Barlyq kiris-shyǵysyn, tıyn-tebenin esepteıtin kásipkerdiń paıda oılaıtyny anyq. О́ıtkeni, aıshylyq alys jerden deste-deste gúlderdi jetkizetin kásipkerler birinshi kezekte shyǵynǵa batpaýdy oılaıtyny sózsiz. Qyzǵaldaqqa ınternet-dúken arqyly da tapsyrys berýińizge bolady. Biraq, shynynda da baǵasy ýdaı. Bir destesi 14 000 teńgeden 50 000 teńgege deıin. Dızaıny men bezendirilýine jáne destedegi qyzǵaldaqtyń danasyna baılanysty baǵa budan da joǵary bolýy múmkin. Baılyǵy asyp-tasyp jatqandar bolmasa, ortasha tabysy bar adamdardyń mundaı tapsyrys berýi ekitalaı. Siz bilesiz be, Qazaqstanǵa gúlder qaı elderden tasymaldanady? Gúl satýshylardan syr sýyrtpaqtap júrip bilgenimiz – Qazaqstannyń qalalarynda satylyp jatqan gúlderdiń 75 paıyzy syrt elderden tasymaldanatyn bolyp shyqty. Gollandııa, Germanııa, Avstrııa, Taıland, Iran, Ekvador... Eń jaqyny – О́zbekstan. Qytaıdan kelip jatqan gúl de kóp. О́ıtkeni, bul elde gúl ósirýmen aınalysatyn 25 myńnan astam iri sharýashylyq bar eken. Bul shaǵyn sharýashylyqtaryn qospaǵanda. «Sonda syrttan tasymaldaǵansha, qazaqstandyq kásipkerler gúl ósirýmen nege ózderi aınalyspaıdy?» degen suraqtyń týyndaıtyny sózsiz. – Aınalysýǵa bolady, – dedi gúl satýshylardyń biri. Izet saqtaı otyryp, sypaıy túrde jónin surap edim, aıtqysy kelmedi. – Qajeti joq, biz bar bolǵany satýshymyz. Daıyn gúlderdi jetkizip beredi, biz tutynýshylarǵa usynamyz. – Basqa memleketterden tasymaldamaı, ózimizde óndirse, gúldiń de baǵasy ýdaı bolmas edi ǵoı... – Joq. Gúldi ósirgennen góri syrttan tasymaldaǵan paıdaly. О́ıtkeni, onyń ózindik quny tómen. Jylyjaı salyp, qymbat baǵaǵa kóshet, tuqym satyp alǵannan góri, daıyn ónimdi syrttan tasymaldaǵan áldeqaıda tıimdi. Áńgimelerinen uqqanym, gúl – qymbat bıznes. Jastar tipti bul bıznesten aýlaq júretin kórinedi. О́ıtkeni, táýekelge barýyna týra keledi. Sonymen, qyrmyzy qyzyl qyzǵaldaq izdeımin dep gúl bıznesiniń buǵan deıin bile qoımaǵan keıbir qyr-syryna qanyqtym. Bir kóz jetkeni – qazirgi qyzǵaldaqtardyń taýar retinde túri jaqsy, kóz tartady, biraq dala qyzǵaldaǵyndaı kóńil hoshyn kóteretindeı tamasha ıisi joq-aý, joq...
Ǵalym Omarhan,
«Egemen Qazaqstan»