2011 jylǵy qazanda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen Áskerı doktrınasy bekitildi. Onyń jekelegen erejelerinde Qarýly kúshter, basqa áskerler men jaýyngerlik qurylymdar damýynyń sharttary men negizgi baǵyttary naqtylanǵan.
Sonymen qatar, qarýly kúshterdiń keshendi damýy úshin, joǵary deńgeıdegi qarýly qorǵanysqa qabilettiligi jáne áskerler parametrleriniń sapasyn kóterýge múmkindik beretin birqatar sharalardy júzege asyrý qarastyrylǵan edi.
Áskerı doktrınada belgilengen sharalardyń biri – áskerı bilim berý men kadrlardy daıarlaý júıesin jańartý, ozyq halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp áskerı ǵylymdy damytý. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginde bastaýysh áskerı bilimnen bastap, joǵarǵy arnaıy kásibı bilimge deıingi bilim berý uıymdarynyń júıesi jumys isteıdi. Qorǵanys mınıstrligi dáıekti jáne josparly túrde áskerı bilim berý men kadrlardy daıarlaý júıesin jetildirý boıynsha jumys júrgizýde. Degenmen, áskerı bilim sapasyn kóterýge qatysty birqatar máseleler bar. Olar ýaqtyly sheshýdi qajet etedi dep esepteımiz. Birinshiden, áskerı bilim berý júıesi eskirgen oqytý ádisterine negizdelgen, oqý baǵdarlamalary men materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý zamanaýı talaptarǵa saı kelmeıdi. Ekinshiden, bilim berý deńgeıin arttyrý mansaptyq kóterilýge yntalandyrmaıdy, áskerı bilim berý júıesindegi oqý oryndary oqshaýlanǵan jáne jumystarynda bir júıelilik joq. Osy problemalarmen qatar áskerı ǵylym damýynyń máseleleri sheshilmegen. Kásibı zamanaýı ásker damyǵan ǵylym men ǵylymı zerttemelersiz múmkin emestigi málim. Atalǵan máselelerdi sheshý úshin jalpy alǵanda áskerı ınstıtýttardyń kýrsanttaryn daıarlaý deńgeıin, áskerı oqý oryndarynyń bedeli men básekege qabilettiligin kóterý qajet dep sanaımyz.
Qazirgi zamanǵy jaǵdaıda áskerdiń barlyq túrleri men tekteriniń jumysyn úılestirý qajet. Bul, sáıkesinshe, joǵary jáne arnaıy ortasha bilikti kadrlardy daıarlaýdyń joǵary deńgeıin talap etedi. Osyǵan oraı Qorǵanys mınıstrligi áskerı ǵylymdy damytý, áskerı baǵdarlamalardy Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy ǵylym damýynyń basym baǵyttarynyń tizimine engizý, maqsatty ǵylymı baǵdarlamalar men olardy qarjylandyrý esepteri boıynsha qandaı sharalar ótkizip jatqanyn surap biz Qorǵanys mınıstri, general-polkovnık Sáken Jasuzaqovqa depýtattyq saýal joldadyq. Sonymen qatar, onda bakalavrıat – magıstratýra – doktorantýrany qosa alǵandaǵy joǵarǵy áskerı bilim berýdiń biryńǵaı júıesin qalyptastyrý, áskerı oqytýdyń barlyq baǵdarlamalaryn birizdendirý úshin ne istelip jatqany da suraldy. Áskerı mektepterdi, kolledjder, ınstıtýttar, azamattyq oqý oryndaryndaǵy áskerı kafedralardy, orta bilim beretin oqý oryndary men tehnıkalyq jáne kásipqoı oqý oryndarynda bastaýysh áskerı daıarlyq boıynsha pánderdi odan ári damytý men reformalaý boıynsha qandaı sharalar qarastyrylyp jatqanyn da bilgimiz keldi. Saýalda bizdi tolǵandyrǵan taǵy bir másele, ıaǵnı Qorǵanys mınıstrliginiń qurylymynda áskerdiń barlyq túrleri men tekteri basshylarynyń qatysýymen ǵylym jáne áskerı bilim berý júıesin basqarý, damytý men qadaǵalaýdyń biryńǵaı ortalyǵyn qurý qarastyrylǵan ba degen suraq ta qoıyldy.
Ikram ADYRBEKOV,
senator