Tekseristiń sany emes, sapasy mańyzdy

Jıynǵa jetekshilik etken Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın memlekettiń qarajatyn tıimdi ıgerýdiń jaýapkershiligi máselesine jete kóńil bólý qajettigin eskertti. Atalǵan taqyryp boıynsha negizgi baıandamany Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov pen Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jó­nindegi esep komıtetiniń tóraǵasy Nurmuhambet Ábdibekov jasady. Qarjy mınıstriniń málime­tin­she, ótken jyly bıýdjet tapshy­ly­ǵy­nyń kólemi ishki jalpy ónimge shaqqanda 1,7 paıyzdy qurap, kórsetkish jospardaǵydan 18 paıyzǵa tómen bolǵan. Sondaı-aq, ki­risterdi asyra oryndaý já­ne shyǵystar boıynsha únem­deý ese­binen 158 mlrd teńge qazyna­shylyq shotta kassalyq qaldyqtar qalyptasqanyn aıtqan  B.Sultanov esepti qaraý kezinde qozǵalǵan máselelerdi sheshý joldaryna da toqtalyp ótti. «Bıýdjet kiristeriniń Ult­tyq qordan alynatyn transfert­terge táýeldiligi týraly biraz másele kóterildi. Rasynda, osy trans­fertterdiń kólemi ulǵaıdy. Olar daǵdarys kezinde ekonomıkany qoldaýǵa múmkindik berdi. Aldaǵy ýaqytta shyǵys­tar­dy qarjylandyrýdaǵy kepilden­di­rilgen transferttiń úlesi birtindep 2020 jyly 2 trln teńgege deıin azaıa­tyn bolady. Al Ulttyq qordyń aktıvterine keletin bolsaq, olardy ártaraptandyrý arqyly qordyń tabysyn arttyrý kózdelýde. Budan basqa, respýblıkalyq menshikti jekeshelendirýden jáne holdıngterdiń aktıvterin básekeles ortaǵa berýden túsetin qarajattyń barlyǵy Ulttyq qorǵa jiberilip, salyqtyq ákimshilendirýdi jaqsartý barysynda eki mańyzdy másele oń sheshimin tabady. Ol bir jaǵynan bızneske qolaıly jaǵdaı týǵyzý, ekinshi jaǵynan memlekettik bıýdjet kiristerin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr.  Onyń aıtýynsha, jańa Salyq kodeksin ázirleý jumysynda elektrondy shot-faktýra qoldanatyn bıznes ókilderine qosylǵan qun salyǵyn 30 jumys kúni ishinde qaıtarý, qarsy tekserýlerdiń sany men kameraldyq tekserýdiń prosedýralaryn qysqartý kózdelýde. Sonymen qatar, ekonomıka salasynda qylmystyq buzýshylyqtardy boldyrmaý jáne izgilendirý aıasynda Qylmystyq kodekske tıisti ózgerister de daıyndalǵan.  Qarjy mınıstrinen keıin sóılegen Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵasy N.Ábdibekov ózi jetekshilik etetin vedomstvonyń jumysyn egjeı-tegjeıli baıandady. Alaıda, birqatar tıisti mınıstrlikterdiń atyna aıtylǵan sandyq derekterge baılanysty kelispeýshilikten soń, Májilis Tóraǵasy bıýdjet qarjysyna qatysty jaǵymsyz áreketterge jol bermeý qajettigin qadap aıtty. Ásirese, keıbir kvazımemlekettik sektordyń sýbektileri, óz shottarynda qomaqty qarjy bola tura, aldaǵy qarjylyq jylǵa ala­tyn bıýdjettik qarjynyń kóle­min saqtap qalý úshin qosymsha mıl­lıardtaǵan somany suraýdy jal­ǵas­tyratyndyǵy jáne oǵan  mem­lekettik organdar qoldaý jasaı­tyndyǵy qatty synǵa alyndy.  «Búgingi kúni memlekettik qar­jyny aýdarǵany úshin eshqandaı jaýapkershilik bolmaı tur. Osy oraıda bıýdjettik qarjyǵa qatysty aıla-sharǵy jasaýdy doǵarý kerek. Iаǵnı, jyl sońyna qaraı bul qarajattyń ıgerilmeý qaýpi týyn­daǵanda osy jumsalmaǵan qar­jyny kvazımemlekettik sektor­dyń shotyna aýdarý nemese ult­tyq kompanııalardyń enshiles uıym­darynyń jarǵylyq kapıtalyn toltyrýǵa baǵyttaý bastalady. Sondyqtan da qarastyrylǵan qar­jy shyn máninde eldiń ekonomı­kasyna jumys isteýi úshin kva­zımemlekettik sektordy qarjy­landyrý tetigin ózgertýdi jáne bıýd­jettik baǵdarlamalar ákimshileriniń jaýapkershiligin arttyrýdy qam­tıtyn qadamdardy pysyqtaý kerek», dedi N.Nyǵmatýlın.  Sondaı-aq, Májilis Tóraǵasy Esep komıtetiniń basshysyna qa­rata aıtqan sózinde Komıtettiń zań­namalyq turǵyda tikeleı talap-aryzben sotqa júgine alatyn eldegi jalǵyz ókiletti organ ekendigin eskertip, tapsyratyn materıaldardyń sotqa deıin jetpeı jatatynyn da alǵa tartty.  «Kóp jaǵdaılarda sizderdiń tekserýlerińiz boıynsha usynylǵan materıal sapasynyń tómendiginen olardyń sotqa jetpeıtini baıqa­lady. Bul turǵyda tekseris prosesi emes, onyń nátıjesi mańyzdy, ıaǵ­nı keltirilgen shyǵyn kólemin óteý, zań buzýshylyq úshin jaýap­ker­shilikke tartylǵandardyń sany eskerilýi tıis. Tek sonda ǵana jumystyń tıimdiligi bolady. Biz bıýdjettik baǵdarlamalar ákim­shi­leriniń, memlekettik or­gan­dardyń jaýapkershiligi týraly jıi aıtamyz. Alaıda, sońǵy kez­de tekserýshilerge de qatysty suraq­tar týyndaýda. Endeshe, barlyq taraptardyń ózara jaýapkershiligi bolǵan kezde ǵana memlekettik qarjyny paıdalanýda tıisti tártip ornata  alamyz», dedi Májilis Tóraǵasy. Al syn-eskertpege qatysty óz oıyn bildirgen N.Ábdibekov Komı­tet jumysyna qatysty aıtylǵan pikir óte oryndy ekenin jáne kemshilikterdi túzetý jumystaryn iske asyratynyn atap ótti. Osy kúni Májilis Konstı­týsııalyq Keńestiń múshesi A.Nur­maǵambetovtiń ókilettigin toqtatyp, Á.Temirbekovti Konstıtýsııalyq Keńes múshesi etip taǵaıyndaý jónindegi usynysty maquldady. Sonymen qatar, «Qazaqstan men О́zbekstan Úkimetteri arasyndaǵy Qazaqstan-О́zbekstan memlekettik shekarasy arqyly ótkizý pýnktteri týraly kelisimge 2006 jylǵy 4 qyrkúıektegi Hattamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy men «Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi má­selelerine ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly», «Qu­qyq qorǵaý júıesin jetildirý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» jáne «Parlament palatalarynyń Qazaq­stan Respýblıkasy Parlamentiniń Reglamenti boıynsha birlesken komıssııanyń quramyna Parlament Májilisiniń depýtattaryn saılaý týraly» zań jobalaryn talqylady.

Nurlybek Dosybaı, «Egemen Qazaqstan»