Astanada ShYU-nyń jańa tarıhy bastaldy

Uıymnyń irgesi  keńeıip, qýaty arta tústi EKSPO-2017 halyqaralyq kórme­si­niń ashylý kúnimen oraılastyry­la ótkizilgen bul alqaly jıynda ShYU-nyń álemdik qoǵamdastyq al­dyn­daǵy bedeli óse tústi. О́ıtkeni, jıyn barysynda alǵashqyda Qazaq­stan, Qyrǵyzstan, Qytaı, Reseı jáne Tájikstan memleketteriniń qaty­sýymen «Shanhaı bestigi» retinde qu­ry­lyp (1996 j.), keıinnen, ıaǵnı 2001 jy­ly atalǵan birlestik qataryna О́z­bekstan qosylǵannan keıin Shanhaı yntymaqtastyq uıymy dep atalǵan bul qurylymnyń irgesi odan ári keńeıip, aýqymy ulǵaıyp, qýaty arta túskenine búkil álem kýá boldy. ShYU-nyń qalyptasý tarıhynda Qazaqstan basshysy Nursultan Nazarbaevtyń belsendi róli, halyq­ara­lyq bedeli anyq kórinedi. Sondyqtan, Uıymnyń búgingideı abyroıynyń artýyna Elbasynyń qosqan úlesi aıryqsha ekenin atap ótýimiz qajet... ShYU-nyń bul kezekti basqosýyna QHR Tóraǵasy Sı Szınpın, Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın,  О́zbek­stan Prezıdenti Shavkat Mırzıeev, Qyr­ǵyzstan Prezıdenti Almazbek Atambaev, Tájikstan Prezıdenti Emo­malı Rahmon, ShYU baıqaýshy mem­lek­et­teriniń basshylary: Aýǵanstan Prezıdenti Ashraf Ǵanı Ahmadzaı, Mońǵolııa Prezıdenti Sahıagıın Elbegdorj, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko men Iran Islam Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Ibragım Rahımpýr, sondaı-aq, Úndistan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Narendra Modı men Pákistan Islam Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Mýhamad Navaz Sharıf, ShYU Bas hatshysy Rashıd Alımov, ShYU-nyń Terrorızmge qarsy óńirlik qurylymy atqarýshy komıtetiniń dırektory Evgenıı Sysoev, BUU Bas hatshysy Antonıý Gýtterısh, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń Atqarýshy dırektory Gýn Szıanveı, TMD atqarýshy komıtetiniń tóraǵasy, atqarýshy hatshysy Sergeı Lebedev, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy Bas hatshysynyń orynbasary Amanjol Janqulıev, Ońtústik-Shyǵys Azııa memleketteri qaýymdastyǵynyń Bas hatshysy Le Lyong Mın qatysty.  Shanhaı yntymaqtastyq uıy­my­na múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysy aldymen sha­ǵyn quramda ótti. Otyrysty ashqan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev birinshi kezekte qaty­sýshylar atynan О́zbekstan Prezıdenti bolyp saılanǵannan keıin ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńe­sine alǵash ret qatysyp otyrǵan Shav­kat Mırzıeevtiń qyzmetine tabys tiledi. Odan ári Elbasy Shanhaı ynty­maqtastyq uıymy óziniń 16 jyl­dyq damý tarıhynda halyqaralyq turǵydan moıyndalyp, kóp salaly ózara is-qımyldyń tıimdi qurylymyna aınalǵanyn atap ótti.

– Aımaqtyq qaýipsizdikti ny­ǵaıtý, elderimiz arasyndaǵy eko­no­­mıkalyq ózara is-qımyldy ilge­­­ri­letý jáne mádenı-gýmanı­tar­­lyq yntymaqtastyqty keńeı­tý jolynda aýqymdy jumys atqa­ryl­dy. Sharttyq-quqyqtyq baza qa­lyptasty. Uıymnyń berik ınstı­týt­­tyq negizi jasalyp, aımaq­tyq já­ne jahandyq yqpaly artyp ke­ledi, – dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti ShYU-nyń Astana sammıti uıymnyń ja­ńa tarıhyna bastaý bolyp otyr­ǵanyna toqtaldy.  – Bul otyrys alty tarapty formatta sońǵy ret ótip otyr. Búgin biz Úndistan Respýblıkasy men Pákistan Islam Respýblıkasyn qa­byldaý rásimin aıaqtap, olarǵa ShUY-nyń múshe memleketi márte­besin berý jónindegi sheshimge qol qoıamyz. Jańa múshelerdi qa­byl­daý uıymnyń damýyna zor serpin berip, onyń halyqaralyq bedeliniń artýyna septigin tıgizedi, – dedi Qazaqstan basshysy. Nursultan Nazarbaev búgin­de Shanhaı yntymaqtastyq uıy­mynyń jumysynda geosaıasattaǵy keıingi úrdister men álemdik eko­nomıkadaǵy negizgi trendter es­ke­rilip otyratynyn sóz etti.  – Basty maqsattarǵa birtindep qol jetkizý jáne barlyq birlesken sheshimderdi tıimdi iske asyrý úshin júıeli jumys júrgizilýde. Tu­raqtylyq pen qaýipsizdikke tóngen jańa qaýip-qaterlerdi eńserý máselelerine erekshe nazar aýdarylady. Atap aıtqanda, osy sammıt aıasynda Halyqaralyq terrorızmge qarsy birlesken is-qımyl týraly málimdeme qabyldap, Ekstremızmge qarsy is-qımyl jónindegi konvensııaǵa qol qoıý josparlanyp otyr. Bul Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń osy jahandyq zulmatpen kúresýge qosqan eleýli úlesi bolmaq, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.  Budan keıin otyrys keńeı­tilgen quramda jalǵasty. Oty­rys­tyń kún tártibine sáıkes, tarap­tar Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń qazirgi jaǵdaıyna jáne ony damytý perspektıvasyna qatysty máselelerdi talqylap, uıym aıasynda yntymaqtastyqty ilgeriletý jónindegi birlesken qa­dam jasaý jaıy, sondaı-aq, ha­lyqaralyq jáne óńirlik ózekti máseleler jóninde pikir almasty. Otyrysty ashqan Elbasy Nursultan Nazarbaev Úndistan men Pá­kistandy Shanhaı yntymaq­tas­tyq uıymynyń tolyq quqyly mú­shesi etip qabyldaý rásiminiń aıaq­talǵanyna nazar aýdaryp, sam­mıttiń tarıhı mańyzyn atap ótti. – Uıymnyń quramy alǵash ret keńeıip otyrǵandyqtan, bizdiń osy kezdesýimiz tarıhı sharaǵa aınalady desem, artyq aıtqandyq emes. Búginnen bastap Úndistan Res­pýb­lıkasy men Pákistan Is­lam Respýblıkasy Shanhaı ynty­maqtastyq uıymynyń to­lyq quqyly múshesi boldy. Endi uıymnyń jaýapkershilik aıasy 3 mıllıardtan astam halqy bar aý­­maqty qamtıdy. Sonymen, ol «Shanhaı segizdigi» sııaqty ıns­­tıtýttyq damýdyń jańa kezeńi­ne qadam basty. Búginde biz ShYU keńistigine irgeles keıbir aımaq­tarda jaǵdaı ýshyǵyp, geosaıası shıe­lenistiń órshı túskenine kýá bo­lyp otyrmyz. Osy oraıda ShYU-ǵa múshe memleketter bas­shy­larynyń Halyqaralyq ter­ro­rızm­ge qarsy birlesken is-qı­myl tý­raly málimdemesin qabyl­daýy­myz der kezinde jasalǵan qa­dam boldy, – dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan basshysy qol qoıý­ǵa usynylǵan Ekstremızmge qar­sy is-qı­myl jónindegi ShYU kon­ven­­sııasynyń ózektiligine de toq­taldy.  Sonymen qatar, Qazaqstan Pre­zıdenti «Beıbit mıssııa» ataýy­men ótkizilgen birlesken antı­ter­rorlyq jattyǵýlardyń uıym­ǵa múshe memleketterdiń táji­­rıbe júzindegi yntymaq­tas­tyǵyn nyǵaıtýǵa úles qosqa­nyn atap ótip, bıylǵy sáýir aıyn­da Astana qalasynda uıymdas­ty­ryl­ǵan «Esirtkisiz álem úshin» atty ha­lyqaralyq aksııaǵa qatys­qany úshin barlyq tarapqa rızashy­lyǵyn bildirdi. Nursultan Nazarbaev óz sózin­de ShYU-nyń halyqaralyq uıym­darmen jáne birlestiktermen yn­ty­maq­tastyqty nyǵaıtý jónin­degi jumysyna jeke toqtaldy. – 2016 jylǵy qarashada BUU Bas Assambleıasy ShYU-men yn­­tymaqtastyq jónindegi qa­rar qa­byldady. Transulttyq esir­tki qyl­mysyna qarsy kúres máse­le­leri jónindegi ShYU-BUU joǵa­ry deńgeıdegi birlesken is-shara­synyń qorytyndylaryn baǵalaı­myz. Shanhaı uıymynyń Halyq­aralyq Qyzyl Krest komıte­timen qarym-qatynastaryn rásimdeýdiń bo­lashaǵy zor. ShYU-nyń Eýra­zııa­­lyq ekonomıkalyq odaqpen jáne Islam Yntymaqtastyǵy Uıy­­­my­men ózara is-qımyl ornatýyn da qol­daımyz, – dedi Qazaqstan basshysy. Qazaqstan Prezıdenti Uıym aıasynda ekonomıkalyq kooperasııany ilgeriletý máselesine nazar aýdaryp, osy saladaǵy jańa ıns­tıtýttyq múmkindikterdi atap ótti.  – Shanhaı yntymaqtastyq uıy­myna múshe memleketterdiń úkimetteri arasyndaǵy halyq­aralyq avtomobıl tasymaly úshin qolaıly jaǵdaı jasaý jó­nindegi kelisim kúshine endi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jobalarynyń «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamasymen ushtasýyn eskerer bolsaq, óńirlik saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń bolashaǵy jarqyn ekeni baıqalady. Ke­le­shekte ShYU erkin saýda aıma­ǵyn qurý ózara saýdanyń artýyna septigin tıgizedi. Mádenı-gýma­nıtarlyq yntymaqtastyq ta qyz­metimizdiń mańyzdy baǵyty bolyp tabylady. Osyǵan oraı Shanhaı yntymaqtastyq uıymy ýnıversıtetin qurý jáne onyń qyzmeti týraly kelisimge qol qoıylǵanymen quttyqtaımyz, – dedi Nursultan Nazarbaev.  Sondaı-aq, Qazaqstan basshysy ShYU-ǵa múshe memleketterdiń 2017-2018 jyldardaǵy týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyǵy baǵdarlamasyn iske asyrý jó­nin­degi birlesken jumys jospary aıasyndaǵy ózara is-qımyldyń belsendi bolatynyna nazar aýdardy. Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde óńirlik jáne jahandyq qaqtyǵystardy sheshýge bar kúsh-jigerin salýǵa umtylatynyn málimdedi. – Aýǵanstan basshylyǵynyń el ishindegi saıası únqatysýdy nyǵaıtý men ony turaqty ári ornyqty damýshy memleketke aınaldyrýdy kózdeıtin sharalar jónindegi qadamdaryn qoldaımyz. Qazaqstan «Astana prosesi» basqosýynda sırııaaralyq daǵdarysty retteý jónindegi kelissózder úderisine óz úlesin qosýyn jalǵastyra bermek. Osy kelissózderge múddeli barlyq taraptardyń qatysýyn qamtamasyz etý mańyzdy, – dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan basshysy elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný men taratpaý ıdeıasyn berik qoldaıtynyn atap ótip, elimiz Soltústik Koreıadaǵy ıadrolyq qarýǵa qatysty prob­lemany retteý jónindegi kelis­sózderdi tezirek qaıta bastaýdy quptaıtynyn aıtty. Qazaqstan Prezıdenti «jasyl energetıkany» damytý baǵytynda elimizde atqarylyp jatqan jumystarǵa da toqtaldy. – Búgin barlyǵymyz «Bo­la­shaqtyń energııasy» uranymen dúnıejúzilik EKSPO-2017 mamandandyrylǵan kórmesiniń ashy­lý rásimine qatysamyz. Birne­she aı boıy bul jerde ekologııalyq taza energetıka salasyndaǵy eń ozyq tehnologııalar kórsetiletin bo­lady. Astanadaǵy EKSPO kór­mesi nátıjeleriniń ShYU-nyń barlyq elderi jáne jalpy ha­lyqaralyq qoǵamdastyq úshin paıdasy zor bolady dep úmittenemin, – dedi Nursultan Nazarbaev. Sońynda Memleket basshysy uıymdy damytýdyń barlyq basty baǵyttary boıynsha ózara is-qımyldyń joǵary deńgeıine memleketter ortaq kúsh-jiger jumsaǵanda ǵana qol jetkizýge bolatynyn atap ótti. Budan keıin sóz kezegin ShYU-ǵa aldaǵy ýaqytta tóraǵalyq etýshi el – Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpın aldy. О́z kezeginde QHR Tóraǵasy ShYU jumysyn joǵary qarqynmen jan-jaqty damytýdaǵy Qazaqstannyń sińirgen eńbegin joǵary baǵalaı kelip, uıym qyzmetine qatysty óz usynystaryn ortaǵa saldy. – Búgin ShYU-ǵa múshe memleketter qataryna Úndistan men Pákistan qosyldy. Qytaı uıym aıasyndaǵy barlyq áriptesterimen tyǵyz qarym-qatynas ornatýǵa daıyn, – degen Sı Szınpın elderdi biriktiretin «Shanhaı rý­hynyń» kúshi eń aldymen uıym­nyń damýyna kepildik beretinine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, uıymǵa burynnan múshe jáne jańadan qosylǵan memleketter kúsh biriktirip, saıası baılanys pen senimdi nyǵaıtyp, ózara yntymaqtastyqty kúsheıtýi kerek. – Biz uzaq merzimdi tatý kór­shilik jáne dostyq pen ynty­maqtastyq týraly sharttyń ere­jelerin júzege asyrý boıynsha 5 jyldyq kezeńge arnalǵan is-qımyl josparyn ázirleýdi usynamyz. Biz ShYU-nyń saýdany jeńildetý resimderi týraly kelisimge qol qoıýdy bastaı alar edik. Halyqaralyq avto­mobıl tasymaly úshin qolaı­ly jaǵdaılar jasaý týraly ShYU-ǵa múshe memleketterdiń úki­metteri arasyndaǵy kelisimde qarastyrylǵan transshekaralyq baǵyttardyń belgilengen ýaqytta ashylýyn jaqtaımyz. Bizdiń Uıym qaýip-qaterlerge tótep beredi. Qytaı ekstremızmge qarsy is-qımyl konvensııasyn oryndaýǵa qoldaý bildiredi. Osy oraıda biz qaýipsizdik pen qorǵanys salalaryna arnalǵan forým ótkizýdi usynamyz. Bul maqsatta sizdermen birigip, aldaǵy 3 jylǵa baǵdarlama quramyz. Sondaı-aq, Aýǵanstan máselelerine qatysty barlyq tarapty beıbitshilik pen ortaq kelisimge kelýge shaqyramyz, – dedi QHR Tóraǵasy. Sondaı-aq, ol Qytaıdyń uıym­ǵa tóraǵalyq etetin kezeńde atqa­ratyn jumysyna toqtala kelip, BAQ-pen tıimdi qarym-qatynas ornatý qajettigin jáne Qytaı tarapy ShYU hatshylyǵynyń jumysyn odan ári jandandyrý úshin qosymsha 10 mln ıýan bóletinin jetkizdi. – BAQ-pen qarym-qatynas ornatýdyń jańa mehanızmderin engizýdi usynamyz. Sondaı-aq, ShYU-nyń birinshi medıa-sammıtin uıymdastyramyz. Qytaı uıymǵa tolyqqandy múshelikke nemese baıqaýshy ári seriktes retinde ótkisi keletin memleketterdiń ótinishin qarastyrýǵa daıyn. Qytaı tarapy ShYU hatshylyǵyna qosymsha 10 mln ıýan bóledi, – dedi Qytaı basshysy. Sóziniń sońynda Sı Szınpın Qazaqstannyń ShYU-daǵy at­qar­ǵan jumysyna joǵary baǵa bere otyryp, aldaǵy ýaqytta Qy­taı Uıymnyń tóraǵalyǵyn qabyl­daıtynyn, ShYU-nyń kelesi sammıti 2018 jyldyń maýsymynda ótetinin málim etti. Qyrǵyzstan Prezıdenti Almazbek Atambaev óz kezeginde ShYU-nyń bul sammıti uıymnyń damý tarıhynda aıryqsha oryn alatynyn jetkizdi. Ol Úndistan men Pákistannyń ShYU-ǵa tolyq quqyly múshe bolyp qabyldanýy úlken oqıǵa ekenin, atalǵan qos memlekettiń uıym qataryna ótýin Qyrǵyzstan tarapy qol­daı­tynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, ShYU aýqymynyń keńeıýi uıymnyń álemdik qoǵamdastyq aldyndaǵy bedelin kóteredi ári jaýapkershiligin arttyra túsedi. Odan ári A.Atambaev qazir­gi tańda álemniń birqatar núkte­le­rinde álemdik qaýipsizdikke qater tóndiretin jaǵdaılar oryn alyp otyrǵanyn, sondyqtan beıbitshilik pen tynyshtyqty saqtaý máselesi aıryqsha nazarda bolýy mańyzdy ekenin atap kórsetti. Sondaı-aq, ol ShYU-ǵa múshe elder arasyndaǵy shekaralardy beıbitshilik pen dostyqtyń beldeýine aınaldyrý qajettigine toqtaldy.  – Turaqsyzdyq faktorlarynyń aldyn alý aıasynda shekaralyq aýdandardaǵy senimdi nyǵaıtý boıynsha yntymaqtastyqty tereńdetýdiń ózektiligi artyp kele jatqandyǵyn atap ótim keledi. Biz elderimiz arasyndaǵy shekarany beıbitshilik pen dostyqtyń beldeýine aınaldyrýymyz kerek. Sondyqtan «Shanhaı rýhyna» berik bolyp qala berýge jáne ShYU-ǵa múshe memleketterdiń She­kara máseleleri jónindegi ynty­maqtastyǵy jáne ózara is-qı­myly týraly kelisimge sáıkes naqty is-qımyl jasaýǵa tıispiz. Bul kelisim 2015 jyly qabyl­dan­ǵan edi, – dedi Qyrǵyzstan bas­shy­sy.  Sonymen qatar, ol ShYU Damý bankin qurý týraly máseleni sheshetin ýaqyttyń jetkenin aıtty. «Qyrǵyzstannyń «Shanhaı bestigin» qurýshylardyń biri bolǵandyǵyn, sodan beri ShYU Damý bankin qurýǵa basymdyq berip kele jatqanyn taǵy da bir márte eske salǵym keledi. Qyr­ǵyzstan ShYU banki qurylyp, onyń Bishkek qalasynda ornalasýyn qalaıdy», dedi Almazbek Atambaev. Reseı Federasııasynyń Pre­­zıd­enti Vladımır Pýtın oty­rys­ta ShYU-ǵa Úndistan men Pákis­tannyń múshe bolýy mańyz­dy oqıǵa ekenin, bul qadam uıym­­nyń ekonomıkalyq jáne gýma­nıtarlyq salalardaǵy qýaty men yqpalynyń arta túsýine múm­kin­dik beretinin jetkizdi. – Búgin ShYU jańa tolyq qu­qy­ly múshelermen tolyqty. Bul memleketterdi qabyldaý pro­sesin iske qosý týraly sheshim Reseı tóraǵalyǵy kezinde, 2015 jy­ly Ýfada ótken sammıtte qabyl­danǵan bolatyn. Eki jylǵa jet­peıtin ýaqyttyń ishinde Úndistan men Pákistan barlyq sharttardy oryndap, qajetti resimderdi aıaq­tady. Endigi ýaqyttaǵy bizdiń maq­­satymyz jańa seriktesterdiń ShYU aıasyna beıimdelýine kómek kór­­setý bolmaq, – dedi Vladımır Pýtın. Reseı Prezıdenti álemdik ter­rorızm men ekstremızm máse­lesiniń talqylanýy búgingi jıyn­nyń mán-mańyzyn arttyra tús­kenin sóz etti ári Sırııa daǵda­rysyn retteýdegi «Astana pro­sesine» joǵary baǵa berdi. – Biz Taıaý Shyǵystaǵy, onyń ishinde Sırııadaǵy janjaldardy retteýdegi kúsh-jigerimizdi birlese otyryp jandandyratynymyzǵa senimdimin. Sońǵy ýaqytta Sırııa daǵdarysyn retteýde kóńilge senim uıalatatyn múmkindiktiń paıda bolǵanyn atap ótkim keledi. Bul Reseı, Túrkııa jáne Irannyń kómegimen osy jerde, Astanada Sırııa boıynsha halyqaralyq kezdesýdiń bastalýymen tikeleı baılanysty. Endi sonyń negizinde áskerı is-qımyldy toqtatýǵa jáne Jenevadaǵy kelissózder prosesine serpin berýge shynaıy múmkindik paıda bolyp otyr, – dedi V.Pýtın. Sonymen qatar, Reseı Pre­zı­denti terrorızmmen kúresti kú­sheıtý qajettigine basa nazar aýdardy. V.Pýtınniń sózine qara­ǵanda, bul keleńsiz jaǵdaımen bar­lyq eldiń halyqaralyq quqyqty qorǵaý júıesin shynaıy jáne kons­trýktıvti biriktirý arqyly kúre­sýge bolady. Terrorıstermen kúres keshendi ári qatal bolýy ke­rek. Osy oraıda, ShYU óńir­lik terrorızmge qarsy quryly­my­nyń róli kúsheıe túsedi. Quqyq­tyq negizdi kúsheıtýdegi mańyz­dy qyzmet – ekstremızmge qar­sy tujyrymdama. Atalǵan tujy­rym­damaǵa osy jolǵy jıynda qol qoıylǵan bolatyn. Buǵan qosa, V.Pýtın 2009 jy­­ly qolǵa alynǵan ShYU-Aý­ǵan­stan baılanys tobynyń qyz­me­tin qaıta jandandyrýdy usyn­dy. Aýǵanstanda esirtki ón­dirý kólemi ulǵaıyp otyrǵan­dyqtan, ShYU-nyń tıisti halyq­aralyq uıymdardyń beıindi qury­lymdarymen ózara is-qımylyn arttyrý qajet. – О́ńirde esirtkige qarsy qaýip­sizdik beldeýin qalyptastyrýǵa bar­lyǵymyz múddelimiz. Ekono­mıkalyq aspektilerge keletin bol­saq, ShYU-nyń barlyq keńis­tiginde ulttyq strategııalar men kópjaqty jobalardy úılestirýde kúsh biriktirý kerek degen oıdamyn, – dedi Reseı Prezıdenti. Tájikstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmon óz sózinde ShYU-ǵa tolyq quqyly múshe bolyp qabyldanǵan Ún­dis­tan men Pákistan elderiniń basshylary men delegasııalaryna tabys tileı otyryp, uıymnyń búgingi tańdaǵy qyzmetiniń mańyz­dylyǵyn atap ótti. – О́tken kezeńderde ShYU sheń­berinde aımaqtyq qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýde, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqty art­ty­rýda kóptegen jumystar jú­zege asyryldy. Bıylǵy jyl bizdiń uıym úshin erekshe jyl bo­lyp tur. Osydan úsh jyl buryn Dýshanbede ótken ShYU sammı­tinde qabyldanǵan qujattar uıy­my­myzdyń keńeıýine jol ashyp berdi. Bıylǵy jyly Úndistan men Pákistandy ShYU qataryna qa­byldaýǵa qatysty úderister aıaq­taldy. Sondyqtan, Úndistan men Pákistannyń ShYU-ǵa qabyl­da­nýyna baılanysty osy elder delegasııalarynyń basshylary Na­rendra Modı men Muhamad Navaz Sharıfti quttyqtaımyn, – dedi E.Rahmon. Tájikstan Prezıdenti sońǵy kezeńderde álemde zorlyq-zom­by­lyqtyń, terrorlyq oqıǵalar men túrli qaqtyǵystardyń beleń alyp bara jatqanyna alańdaýshylyǵyn bildire kelip, bul baǵytta ha­lyq­aralyq deńgeıde kóptegen sharalar qolǵa alynǵanymen, oń nátıje bermeı turǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, ShYU-nyń Aımaqtyq antıterrorlyq qurylymynyń qyzmetin jandandyrý qajet.  E.Rahmon terrorızmmen já­ne zańsyz esirtki tasymalymen kúreste ShYU aıasynda kúsh birik­tirýdiń asa qajet ekenin, Tájik­stan bul máselede BUU jáne ózge de halyqaralyq uıymdarmen nátı­jeli yntymaqtastyq ornatýda mol tájirıbe jınaqtaǵanyn atap ótti. Osy oraıda E.Rahmon óz árip­testerin buǵan deıin aıtylǵan, Tájik­standa ShYU-nyń Esirtkige qarsy ortalyǵyn qurý bastamasyn qoldaýǵa shaqyrdy. 

Qaýipsizdiktiń kilti –  aımaqaralyq tynyshtyqta Alqaly jıynda Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń osy jolǵy otyrysyna О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıeevtiń alǵash ret qatysyp otyrǵanyn Memleket basshysy N.Nazarbaev aıryqsha atap ótti. Al óz kezeginde sóz alǵan О́zbekstan Prezıdenti halyqaralyq deńgeıdegi bedeli jo­ǵary osy uıymǵa resmı túrde múshe memleket retinde qabyldanyp otyrǵan tarıhı sátimen Pákistan Islam Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Muhamad Navaz Sharıf pen Úndistan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Narendra Modıdi quttyqtady. Sondaı-aq, ol atalǵan eki elmen birlese otyryp, kóp salaly naqty josparlardy júzege asyryp, qaryshty damýǵa úmit artatyndyǵyn bildirdi.  «Sheti men shegi kórinbeıtin áskerı qaqtyǵystar men shıe­lenisken dúrdarazdyqtar jer dúnıege orasan zor qaýip-qater tóndirip otyrǵan qazirgideı shaqta biz bir ǵana eldiń emes, birneshe memlekettiń ýaıymyna aınalǵan Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdyń turaqtalýynan úmittimiz jáne sol úshin bar kúsh-jigerimizdi jumsap árekettenemiz. О́zbekstan bul elde turaqtylyq pen tynyshtyqtyń ornap, halyq beıbitshilik zamanda mamyrajaı tirshilik keshedi degen senimde jáne osy baǵyttaǵy bar­lyq jumys, josparlardy to­lyqtaı qoldaıdy», degen Sh.Mır­zıeev osy sátti paıdalana otyryp, ShYU-nyń keleshektegi kemeldi damýy úshin ózekti dep tanylǵan birqatar basymdyqtardy atady.  – Onyń biri – halyqaralyq sheńberdegi terrorıstik uıymdar men kereǵar jat aǵymdarǵa qarsy kúreste jastardy jat aǵymnyń ıdeologııasynyń qurbany bolýdan olardy qorǵaýda ShYU aıasynda keń kólemdi qarsy áreketter jasaý qajettigi dep eseptelse, endi biri – jastardyń rýhanı dúnıelermen sýsyndap, dinı kóz­qarasyn qalyptastyratyn mate­rıaldardyń barlyǵyn da mu­qııat súzgiden ótkizip, saraptaýǵa kóńil bólý kerekpiz. Osylaısha, adamzatty izgilikke úndeıtin, ba­ýyr­maldyqqa baýlıtyn Islam dinin udaıy zerttep, jat aǵymdardyń qoqysynan qorǵaýdy qajet dep sanaımyn, – dedi О́zbekstan Pre­zıdenti. О́z kezeginde bul kezdesýdiń tarıhı turǵydaǵy bir ereksheligi – Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna eki jańa múshe memlekettiń qo­sylýy ekendigin atap ótken N.Nazarbaev mundaı sheshim arqyly ShYU álemdik saıasat pen jahandyq ekonomıkada óziniń Jer shary turǵyndarynyń basym bóliginiń basyn qosqan búgingideı quramymen uıymnyń bedeli artyp, planetamyzdyń damýyna zor úles qosatyndyǵyna senim bildirdi. Osyndaı aıshyqty oılarymen otyrys tizginin ustaǵan Memleket basshysy ShYU-nyń bul jolǵy keńesine Úndistan Respýblıkasy dárejesi ózgergen el retinde qatysyp otyrǵandyǵyn eskertip, sóz kezegin Úndistan Premer-mınıstri Narendra Modıge berdi.  – Shanhaı yntymaqtastyq uıymy aımaqtyq jáne jahandyq deńgeıdegi qaýipsizdikke ba­sym­dyq beretindigimen álemdik qoǵam­dastyq aldynda bedeli artyp otyr. Úndistan múshe memleket atan­ǵanǵa deıin de mundaǵy árbir memleketpen qarym-qatynasyn ártaraptandyrǵan bolatyn. Budan keıingi baılanysymyz da jalǵasyn taýyp, áriptestigimiz tereńdeı túsedi degen úmittemin, – dedi N.Modı.  Terrorızm men ekstremızmge qarsy kúres júrgizý ShYU basym baǵytqa ıe baǵdar bolǵandyqtan Úndistan atalǵan halyqaralyq uıymmen yntymaqtasý, birlese áreket etý qadamyn quptaıdy. Sonymen qatar, qazir álemde adamzat balasynyń adamgershilikke úndeıtin qundylyqtardy saqtap qalýǵa umtylýy tirshiliktiń basty talaptaryna aınala bastaǵanyn jáne sol úshin ShYU-ǵa múshe memlekettermen birlese otyryp, osy maqsattaǵy jumystardy jandandyrýǵa kúsh salatynyn málimdegen N.Modıdiń izgi oıyn onyń áriptesi, Pákistan Islam Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Mýhamad Navaz Sharıf te quptaı tústi. – Pákistan Islam Respýb­lı­ka­synyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleket atanyp otyrǵanyna bizder zor qýa­nyshtymyz. Osy baǵytta atqa­rylǵan jumystarǵa qoldaý bildirip, nıettestik tanytqandaryńyz úshin rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Al endi álemdegi tynyshtyq pen turaqtylyqty saqtaýdyń alǵashqy áreketi – aımaqtyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti saqtaýdan bas­ta­latyndyǵyn eskersek, ShYU-ǵa múshe memleketterdiń maq­sat-mindetiniń aıqyndyǵyna qarap, onyń mańyzdylyǵy arta túsetindigin uǵamyz. Sondyqtan da, biz uıymnyń tolyq quqyly múshesi atana otyryp, josparly jumystarymyzdy júıeli túrde birge júrgizemiz dep senemin, – degen N.Sharıf ShYU álemdegi qaýip­sizdiktiń qamtamasyz etilýine eleý­li úles qosyp, tabysty eko­no­mı­kalyq qatynas ornatýdyń tetigi bola alatyndyǵyna senim bildirdi. Uıymnyń tolyqqandy múshe memleketi atanyp otyrǵan eki el premer-mınıstrleriniń mańyzy zor málimdemelerinen keıin olarǵa aıryqsha qoshemet bil­dir­gen Prezıdent N.Nazarbaev ke­lesi sózdi ShYU-ǵa baıqaýshy-memle­ketterdiń biri – Aýǵanstan Islam Res­pýblıkasynyń Prezıdenti Mu­hammad Ashraf Ǵanıge berdi. – Eger Eýrazııa qurlyǵyndaǵy sońǵy 15-20 jyldyq jaǵdaıdy baǵamdap qaraıtyn bolsaq, bizdiń baǵytymyz naqtylanyp, aı­maq­tardaǵy ahýalymyz jaqsarǵan dep aıta alamyz, – dedi ol. Osylaısha, jalpylama túrde alǵanda sońǵy jyldary álemdik áleýettiń ósip-órkendeýi men qaýipsizdikke kóńil bólýi qatty seziletindigin sóz etken ol órkenıetke bet buryp, qaryshty damyp jatqan álem elderiniń kóshinen Aýǵanstan da qalys qalmaıtynyn alǵa tartty.  – Ásirese, bizdegi ınfra­qu­ry­lymdyq nysandardaǵy jumys­tardyń ilgerileýi Aý­ǵan­standy alys-jaqyn eldermen jaqyndastyra tústi. Aıta­­lyq, kórshi memlekettermen av­to­mobıl men temir jol jáne áýe qatynasyn qalypqa keltirý­demiz. Osy baǵyttaǵy maqsaty­myz naqtylanyp, baǵyt-baǵdarymyz aı­qyndalatyn bolsa, bola­shaǵy­myz jarqyn bolady degen oıdamyn. Bul rette biz ShYU sekildi be­deldi uıymmen birlese eńbek etip, áriptestigimizdi tereńdetýge múd­delimiz. Sebebi, Azııanyń qaq orta­synda ornalasqan Aýǵanstan azamat­tary óz ómirlerin qaýip-qa­terge tigip, aımaqtaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqtyń ornaýyna múd­delilik tanytýda, – dedi Ashraf Ǵanı.  Sonymen qatar, ol keler jy­ly uıymǵa tóraǵalyq etetin Qy­taı eliniń Tóraǵasyna quttyqtaý le­bi­zin bildirip, joǵary deńgeıde uıym­dastyrylǵan osy jıyn úshin Qazaq­stan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa da zor alǵysyn aıtty. Oraıy kelgende sóz alǵan ShYU-nyń baıqaýshy-memleketi – Be­­larýs Respýblıkasynyń Pre­­zı­denti Aleksandr Lýkashenko ShYU eń yqpaldy halyqaralyq qu­ry­lym­dardyń birine jyldam aınalyp kele jatqandyǵyn basa aıtty. – О́ńirlik janjaldardyń qanat jaıyp kele jatqan jaǵdaıynda ǵalamshardaǵy jarty álemniń turǵyndary atynan ókildik etetin elderdiń bir-birine jaqyndaı túsý prosesi aıryqsha qundylyqqa ıe bolýda. Osyndaıda aýyzbirshilik pen birlik – terrorızm, ekstremızm, uıymdasqan qylmysty qosa al­ǵandaǵy qazirgi syn-qaterlerge qar­sy turýdyń mańyzdy faktory, – dedi Belarýs Prezıdenti. Sondaı-aq, ol buǵan ShYU bede­li­niń nyǵaıýy men oǵan múshe elder sanynyń arta túsýi dálel bola alatyndyǵyn alǵa tartty. – Qýatty eki memleket – Ún­dis­tan men Pákistan onyń tolyq quqyly múshesine aınalady. Mu­nyń mańyzdy nátıje ekendigi sózsiz. Bul – uıymnyń batyl ári jaýapty qadamy. Endeshe, osyn­daı qýatty memleketterdiń ara­syndaǵy qarym-qatynastyń bel­gili bir túıtkildi problemalary da bar ekendigin jasyrmaıyq jáne bú­gin olardy ShYU quramyna qabyldaýlaryńyz jaýapty qadam bolyp tabylady. Jáne osylaısha sizder bul problemanyń sheshimin ózderińizge alyp otyrsyzdar, – dedi A.Lýkashenko. Belarýs Prezıdentinen keıin oıyn ortaǵa salǵan ShYU-nyń baı­qaýshy-memleket mártebesin ıelengen Mońǵolııa Prezıdenti Sa­hıa­gıın Elbegdorj Uıym jumysyn ár kez joǵary baǵalaı­tyn­dyǵyn bildirdi.  – ShYU baıqaýshy-memleketi mártebesin alǵannan keıin Moń­ǵolııa árqashanda osy uıymnyń túrli deńgeıli jıyn, sharalary­na belsendi qatysyp keledi. Bizdiń memleketimiz uıymnyń osy kezge deıingi jumystaryn joǵary ba­ǵalaıdy jáne onyń bolashaǵyna zor senimmen qaraıdy. Qytaı bas­tamasymen júzege asyrylyp jatqan «Bir beldeý, bir jol» jobasyna Mońǵolııa da qaty­sýǵa yqylasty. Sol maqsatta halyq­aralyq talaptarǵa saı ózimizdiń maqsat-mindetterimizdi oryndaýǵa ázirmiz, – degen S.Elbegdorj ýaqyt ótken saıyn abyroı-bedeli asqaqtap kele jatqan ShYU-ǵa baıqaýshy-memleket mártebesin alǵannan keıin óz elindegi ǵylym-bilim men mádenıet, ónerkásiptik óndiris salalaryndaǵy baılanystar nyǵaıyp kele jatqanyn atap ótti. Sonymen qatar, Mońǵolııa uıym aıasyndaǵy eldermen qa­rym-qatynasyn tereńdete oty­ryp, ınfraqurylymdyq damýǵa ın­vestısııalyq áleýetti qatys­tyrýǵa nıetti ekenin jetkizdi.

Bedeldi halyqaralyq uıymǵa aınaldy Shanhaı yntymaqtastyq uıy­myna múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysyna birqatar iri halyqaralyq uıymdardyń je­tekshileri de arnaıy kelip qatys­qan edi. Solardyń arasynan al­ǵashqy bolyp sóz BUU Bas hatshysy Antonıý Gýtterıshke berildi.  Saıasatker óziniń sózinde qazirgi kezdegi ótkir máselelerdi sheshýde halyqaralyq uıymdardyń róli erekshe mańyzdy ekenine toq­taldy. Bas hatshynyń atap ótý­in­she, búginde álemdi alań­datyp otyrǵan problemalar az emes. Zańsyz esirtki aınalymy, bos­qyndar máselesi, kedeıshilik pen azyq-túlik tapshylyǵy kezek kút­tirmeıtin jaǵdaılar bolyp otyr. Sonymen qatar, túrli janjal­dar men qarýly qaqtyǵystar jıi­rek kórinis bere bastady. Al olar­dyń aldyn alý, kúrdeli máse­lelerdi ornyqty únqatysý arqy­ly qalpyna keltirý jekelegen memleketterdiń ǵana emes, halyq­aralyq uıymdardyń da belsendi is-qımyl kórsetýlerin qajet etedi. Bas hatshy jahandyq prob­le­manyń taǵy biri klımat aýyt­qý­shylyǵyna qatysty pikirin or­taǵa saldy. A.Gýtterıshtiń nazar aýdartqanyndaı, jahandyq osy máselege baılanysty BUU kóp jyldardan beri óz usynystaryn bildirip keledi. Tıisti qujattar da qabyldaǵan. О́kinishtisi, keıbir elder olardyń oryndalýyna onsha kóńil bólmeıdi. Bas hatshy, sondaı-aq, halyqaralyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, terrorızm men ekstremızm sııaqty qaterlermen kúresý máselelerin de qozǵady.  Onyń aıtýynsha, osy baǵytta Shanhaı yntymaqtastyq uıymy kóptegen jumystar júrgizip keledi. Buǵan qosa, ol jastardy jumyspen qamtý, olardyń oqyp – bilim alýyna qoldaý kórsetý máselelerin atap ótti.  ShYU-nyń Bas hatshysy Ra­shıd Alımov aldymen uıymǵa tóra­ǵa­lyǵyn joǵary deńgeıde jáne asa jaýapkershilikpen atqar­ǵan Qazaqstan basshylyǵyna zor alǵy­syn bildirdi. Onyń sózine qara­ǵanda, Qazaqstan ShYU-ǵa tóra­ǵalyq etken bir jyl ishinde halyq­aralyq qoǵamdastyqtyń erek­she nazaryn aýdarǵan aýqymdy is-sha­ralardy júzege asyrǵan. Uıym­nyń Bas hatshylyǵy Qazaq­stan Prezıdentine ShYU-ǵa tór­a­ǵa­lyq etken merzim aralyǵyn­daǵy qyzmetine baılanysty to­lyq­qandy baıandama usyndy. Ol qujatta atqarylǵan jumystar men júzege asyrylǵan is-sharalardyń barlyǵy kórinis taýyp otyr. – Shanhaı yntymaqtastyq uıymy ýaqyt synynan oıdaǵydaı ótti, – dep jalǵastyrdy sózin ol. – Búginde uıym óńirlik jáne jahandyq saıasatty ornyqtyryp, saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtý baǵytynda kóptegen ná­tıjelerge qol jetkizdi. Qaýip­sizdik pen beıbitshilikti qamta­masyz etýde de tabystary az emes. Terrorızm jáne ekstremızmmen, zań­syz esirtki aınalymymen, trans­shekaralyq uıymdasqan qyl­mys túrlerimen kúres uıymnyń nazarynan eshqashan tys qalmaıdy».  Bas hatshy ári qaraı ShYU-nyń ózge halyqaralyq uıymdarmen yntymaqtastyǵyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, uıym Amerıkada, Eýropada jáne basqa da óńirlerde ótken iri halyqaralyq konferensııalar men jıyndardyń belsendi qatysýyna aınaldy. EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń Astanada ótkizilýi ShYU úshin úlken abyroı bolmaq. Osy kórme arqyly uıym elderi ózge memlekettermen saýda-eko­no­mı­kalyq yntymaqtastyǵyn da­myta túsedi.  Al ShYU О́ńirlik antı­ter­ror­lyq qurylymy atqarýshy ko­mıtetiniń dırektory Evgenıı Sysoevtyń atap ótýinshe, uıymǵa múshe memleketter basshylary óz sózderine óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, qa­ýip-qaterlermen kúres, taǵy basqa da ózekti máselelerge jan-jaqty toqtalyp ótti.  – О́tken 2016 jyly birlese is-qımyl kórsetýdiń nátıjesinde 40-tan astam terrorlyq árekettiń joly kesildi, 100-ge jýyq ha­lyq­aralyq terrorıstik toptyń múshesi ustaldy. Terrorızm men ekstremızmge qarsy kúres bary­syndaǵy is-áreketterdiń arqa­synda aldy alynǵan osy jáne bas­qa da málimetter ShYU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń keńe­sine usynylǵan baıandamada kór­setilgen», – dedi E.Sysoev ózi je­tekshilik etetin qurylym jumy­syna qatysty.  Osylaı degen ol ári qaraı An­tı­terrorlyq qurylymnyń ekstre­mızmmen kúres jónindegi kon­vensııa jobasyna nazar aýdart­ty. Qurylym basshysynyń habar­dar etýinshe, qujatta ekstremızmmen, terrorızmmen birlesip kúres júrgizýdiń joldary kór­setilgen. Asa saqtyqty qajet etetin qatermen jalǵyz-jarym kúresý nátıje bermeıtinin ótken ýaqyt dáleldep otyr. Sonymen qatar, ol qurylymnyń ShYU aıa­synda halyqaralyq bedeldi uıym­darmen tájirıbe almasýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Buǵan mysal retinde Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezinde qurylym BUU-nyń únqatysý alańyndaǵy jıyndarǵa qatysyp, ózderiniń pikirlerimen bóliskenin jáne birqatar antıterrorlyq konfe­ren­sııalarǵa qatysqandaryn keltirdi. Úndistan men Pákistannyń uıym­ǵa múshe bolyp qabyldanýy qu­ry­lym jumysyna jańasha serpin beretinine senim bildirdi.  TMD Atqarýshy komıtetiniń tór­aǵasy, atqarýshy hatshysy Sergeı Lebedev óz sózinde halyq­aralyq uıymdardyń, onyń ishinde Shanhaı yntymaqtastyq uıy­mynyń qaýipsizdik pen beıbit­shilikti qamtamasyz etýdegi róline basa nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, Dostastyqqa múshe toǵyz memleket óńirlik jáne jahandyq ózekti máselelerdi ShYU-men birlese otyryp talqylap keledi. Eki halyqaralyq uıym bir-birimen tyǵyz baılanysta. Ásirese, eki uıymnyń saýda-ekonomıkalyq salalardaǵy yntymaqtastyǵynyń bolashaǵy zor.  – Sóz joq, Shanhaı ynty­ma­q­- ­tastyq uıymynyń óńirlik jáne halyqaralyq qaýipsizdikti qam­tamasyz etýdegi orny erekshe bólek, – dedi S.Lebedev. – ShYU sııaq­ty TMD da halyqaralyq terrorızmmen jáne ekstremızmmen birlesip kúresýge basymdyq beredi. Dostastyq BUU-men jáne onyń qurylymdyq bólimshelerimen ty­ǵyz baılanysta jumys isteýdi óziniń mindeti sanaıdy. Ońtústik-Shyǵys Azııa mem­le­ketteri qaýymdastyǵynyń Bas hatshysy Le Lyong Mın ózi jetekshilik etetin uıymnyń ju­mysyna baılanysty oı qoryt­ty. Onyń atap ótkenindeı, uıym óńirdegi qaýipsizdik pen tu­raq­tylyq máselesine erekshe nazar aýdarady. О́ńirdegi elderdiń bir-birimen jáne olardyń ózge aı­maqtardaǵy memlekettermen saýda-ekonomıkalyq baılanys­taryn damytýǵa da yqpal etip oty­rady. Aldaǵy ýaqytta ASEAN Shanhaı yntymaqtastyq uıy­my­men yntymaqtastyqty ári qaraı tereńdetetin bolady. Oǵan qajetti qujattar bar, negizi qalanǵan. Otyrysta, sondaı-aq, Azııa­daǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń atqarýshy dırektory Gýn Szıanveı men Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy Bas hatshysynyń orynbasary Amanjol Janqulıev sóz sóıledi.  ShYU-ǵa múshe memleketter bas­­shylary keńesiniń otyrysyn Qa­zaqstan Respýblıkasynyń pre­zı­denti Nursultan Nazarbaev qorytty. – Búgin Qazaqstan astanasynda bizdiń uıym úshin tarıhı oqıǵa boldy. Biz barlyq mindettemelerdi oryndap, uıymǵa Úndistan men Pákistandy qabyldadyq. Osy­laısha, ShYU-nyń álemdik saıasatta jáne ǵalamdyq ekonomıkada bedeli artty. Osy oraıda Naren­dra Modı men Mýhamad Navaz Sha­­rıfti ShYU-ǵa tolyqqandy mem­­leket retinde ótýimen quttyq­taımyn, – dedi Qazaqstan basshysy.  Shanhaı yntymaqtastyq uıy­myna múshe memleketter basshylary otyrysynyń qorytyndysy boıynsha mynadaı qujattar qabyldandy: Shanhaı yntymaqtastyq uıy­myna múshe memleketter basshy­larynyń Astana deklarasııasy; Ekstremızmge qarsy is-qımyl jónindegi ShYU konvensııasy; Úndistan Respýblıkasyn ShYU múshesi retinde qabyldaý rá­si­min aıaqtaý jáne oǵan Shanhaı yn­ty­maqtastyq uıymyna múshe mem­leket mártebesin berý jónin­degi ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; Pákistan Islam Respýblıkasyn ShYU-nyń múshesi retinde qabyldaý rásimin aıaqtaý jáne oǵan Shanhaı yn­tymaqtastyq uıymyna múshe memleket mártebesin berý jónin­degi ShYU múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; Úndistan Respýblıkasy men Pákistan Islam Respýblıkasyna ShYU-nyń múshe memleketi már­te­besiniń berilýine baılanysty ShYU múshe memleketteriniń úles­tik jarnalary týraly ShYU múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; Shanhaı yntymaqtastyq uıy­mynyń ótken jyldaǵy qyz­meti jónindegi uıymnyń Bas hat­shy­synyń baıandamasyn bekitý týraly ShYU múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; О́ńirlik antıterrorlyq qury­lymynyń 2016 jylǵy qyz­meti jónindegi ShYU О́ńirlik antı­ter­rorlyq qurylym keńesiniń baıan­damasyn bekitý týraly ShYU múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; ShYU-ǵa múshe memleketteriniń ShYU О́ńirlik antıterrorlyq qu­rylym janyndaǵy turaqty ókili jónindegi erejeni bekitý týraly ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń sheshimi; ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesi sheshimderiniń kúshin joıý týraly ShYU múshe mem­leketter basshylary keńesiniń sheshimi; ShYU-ǵa múshe memleketter bas­shylarynyń halyqaralyq terrorızmge qarsy birlesken is-qımyly týraly málimdeme (qol qoıýsyz qabyldanady);  ShYU-ǵa múshe memleketter ke­ńesi otyrysynyń qorytyndysy boıynsha aqparattyq habarlama (qol qoıýsyz qabyldanady). Otyrystyń barlyq resmı is-sharalar