Maqalada atap ótilgendeı, shynynda da, el tarıhynda osynaý kórkem, rýhanı, qasterli jerlerimizdiń birtutas jelisi buryn-sońdy jasalǵan emes. Bul ıdeıanyń túpki tórkini Altaıdan Arqaǵa deıin sozylyp jatqan ulan-asyr jerimizdegi kıeli mekenderdi, qasıetti oryndardy ózara sabaqtastyra otyryp, ult jadynda birtutas keshen retinde qalyptastyrýdy kózdeıtini anyq.
Jýyrda halqymyzdyń ulttyq biregeıliginiń myzǵymas negizin quraýdy maqsat etken osyndaı biregeı sharalar aıasynda «Soltústik Qazaqstan oblysynyń kıeli jerleri» ınteraktıvtik kartasynyń tusaýy kesildi. Muraǵat dırektory Sáýle Málikova osydan tórt aı buryn tarıhı qujattar negizinde materıaldar jınaqtaý, keń kólemde júrgizilgen zertteýler negizinde 14 nysan kıeli jerler kartasyna engizilgenin jetkizdi.
– Aýqymdy jobalar ǵalymdardan, ólketanýshylardan, arnaıy qurylǵan komıssııadan mol bilimdilikti, jan-jaqty zerdeleýdi qajet etedi. О́ıtkeni, ólkeniń kıeli jerlerin júıeleý bir kúnniń enshisi emes. Qoldaǵy baı derekterge qaraǵanda, kartanyń kólemi ulǵaıa túseri sózsiz, – dedi Sáýle Zeınollaqyzy.
О́ńirdiń kıeli kartasyna Botaı qonysy, Abylaıhannyń rezıdensııasy, Syrymbet ýsadbasy, Qarasaı men Aǵyntaı batyrlardyń eskertkish kesheni, áýlıe Petr men Paveldiń shirkeýi sekildi tarıhymen de, sáýletimen de týrısterdi qyzyqtyratyn qasterli muralar ekshelip alynǵan. Máselen, ashyq aspan astyndaǵy murajaı ispettes Botaı qonysy kóp jyldan beri shetel ǵalymdarynyń da zertteý obektisine aınalyp keledi. Bul aýmaqta osydan 50 ǵasyr buryn tarpań minezdi jylqy túligi qolǵa úıretilip, arbaǵa jegilgeni, qymyz ashytylǵany áldeqashan moıyndalǵan. Sol sııaqty belgili ǵalym K.Aqyshev jetekshilik etken ekspedısııa Shal aqyn aýdanynda ornalasqan Baıqara qorǵanynan arǵy babalarymyz skıf, saq taıpalary ómir súrgen dáýirdi dáleldeıtin baǵa jetpes arheologııalyq qazbalar taýyp, bizdiń zamanamyzǵa deıingi V ǵasyr jádigerlerine jatqyzylǵan bolatyn. El jadynda «Abylaıhannyń aq úıi» retinde jattalyp qalǵan keshendi murajaı da úlken mańyzǵa ıe. Onyń irgetasy XVIII ǵasyrda qalanyp, keıin jermen jeksen bolýdyń az-aq aldynda turǵanda Elbasynyń qoldaýy arqasynda qalpyna keltirilgen.
Tusaýkeser rásimge jınalǵandar 1800 jáne 1900 jyldary arab, orys tilderinde jazylyp, jergilikti meshitter men shirkeýlerde qaz-qalpynda saqtaýly turǵan tarıhı metrkelik qujattarmen de tanysty.
Iá, halqymyzdyń barshaǵa ortaq qasıetti jerleriniń birtutas jelisin jasaý arqyly óskeleń urpaq boıyna ulttyq maqtanysh sezimderin uıalata bilý – barshamyzdyń mindetimiz.
О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy