EXPO-2017 aıaqtalýyna 20 kún qaldy

Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń bekitken tártibi boıynsha «Astana EKSPO-2017» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizýge belgilengen 

93 kúnniń 73 kúni óte shyqty. Osy ýaqyt ishinde «Ulttyq jobaǵa» degen egemen eldiń úkilegen úmiti aqtaldy ma, búkilálemdik jetistikter kórmesiniń qos ǵasyrǵa taqaý shejiresinde ótken kórmeler kerýeninde «Astana EKSPO-2017»-niń alar orny qandaı degen suraqtarǵa aldyn-ala jaýap izdeýimiz de zańdy.   

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaq­stannyń jańa dáýiriniń alǵashqy kúni» atty maqalasynda «EKSPO-2017 halyqaralyq kórme­sin Astanada ótkizý týraly qabyl­dan­ǵan sheshim bul sammıtten de asa zor iri oqıǵaǵa aınaldy. Biz áli osy jeńi­simizdiń asa zor mańyzyn sezinip bolǵan joqpyz. Kórme ótetin eldi shyn máninde búkil álem tańdady. Qazaqstan aıqyn basymdyq­pen jeńiske jetti. Bul – búkil plane­tanyń tanýy men senimi», dep atap kórsetti. «Bul – búkil planetanyń tanýy men senimi», qandaı kóregendikpen aıtylǵan dál tujyrym. Kórme jumysynyń ótken eki aıynyń qorytyndysy boıynsha, munda álemniń 106 memleketiniń joǵary laýazymdy qonaqtary kelipti. Onyń ishinde 19 memleket basshysy, 16 premer-mınıstr men olardyń orynbasarlary, 11 parlament jetekshileri men olardyń orynbasarlary, 60 mınıstr men olardyń orynbasarlary bar. EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótkiziletin úsh aı merzimde kórmege 2 mıllıon adam keledi dep josparlansa, qazirdiń ózinde kórme kórer­menderiniń sany 2,5 mıllıon adamnan asyp jyǵyldy. 

EKSPO búkilálemdik jetis­tik­ter kórmesi óziniń 166 jyl­dyq tarıhynda órkenıet shejiresine altyn áriptermen jazyl­ǵan sáýlet óneriniń nebir jaý­harlaryn qaldyrdy. Olar­dyń ishindegi Londondaǵy Hrýs­tal saraıy, Parıjdegi Eı­fel munarasy, Aleksandr III kópi­ri, Lıon vokzaly, Venadaǵy Roton­da − álemdegi eń úlken kúmbez astyndaǵy pavılon, Melbýrn­degi patshalyq kórme pavılony naq osyndaı máńgilik óner es­kertkishteri bolyp tabylady. 

Arý Astananyń ásem arhı­­­te­k­­týralyq saltanatyna sán bolyp qo­sylǵan kórme qalashy­ǵyndaǵy – shar tárizdes Qazaq­stannyń ulttyq pavı­lony­nyń ǵımaraty (sfera) osy álem ǵajaıyptarynyń sanatyna qosylatyn EKSPO-2017 kór­me­siniń murasy bolyp tabylady. Búginde segiz qabattan tura­tyn bul sáýlet óneriniń ozyq ny­sanynda jańǵyrmaly qýat kóz­deriniń ja­handyq tehnolo­gııa­larynyń nebir ozyq úlgileri kórinis tabýda. Jer-jerden kelgen týrısterdi de Qa­zaqstannyń osy ulttyq pavılony erek­she qyzyqtyrýda. Kúni búginge deıin «Nur Álemdi» 900 myńǵa tarta tý­rıst tamashalaǵan eken. Kór­me jumy­sy aıaqtalǵanǵa deıin bul pavı­lonǵa keletin týrıs­ter sany 1 mıllıonnan asyp jy­ǵy­lady dep mejelengen.  Jaqynda Memleket basshysy «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Ahmetjan Esimovti qabyldap, 15 tamyzǵa deıin atqarylǵan jumys qorytyndylarymen tanysty. Elbasy halyqaralyq kórmeni ótkizý elordany jáne jalpy el ekonomıkasyn damytýǵa mýltıplıkatıvtik joǵary áser bergenin erekshe atap ótti. «EKSPO kórmesi ekonomıkanyń barlyq sektorynyń damýyna serpin berdi. Qonaqúıler men kópshilik tamaqtanatyn oryndarda týrıster sany artty. Sol sebepti elorda bıýdjetine qosymsha qarajat túsip otyr. Jańa jumys oryndary ashyldy. Qazaqstannyń 196 kompanııasy kórme kesheniniń qurylysyna qatysty. Bul 200 myńǵa jýyq adamdy qamtydy. Qazir kórme qyzmetin qamtamasyz etetin 21 myńdaı adam jumys isteýde», dep atap kórsetti Memleket basshysy. Iá, bul ulttyq joba álemdik ekonomıkalyq daǵdarys beleń alǵan kúrdeli kezeńde júzege asyryldy. Elbasynyń bastamasymen bul joba shyn mánindegi daǵdarysqa qarsy baǵdarlamaǵa aınaldy. Kórmege daıyndyqqa jáne onyń qurylysyn júrgizýge elimizdiń barlyq óńirlerinen 200-den astam otandyq kásiporyn jumyldyryldy. EKSPO-2017 ult­tyq jobasy aıasynda 50 myń jumys orynyn ashýǵa jáne saq­­taýǵa múmkindik jasaldy. EKS­PO qurylysyn júrgizý kezin­de otandyq kompanııalar jalpy somasy 500 mıllıard teń­geden astam jumys jáne qyzmet kórsetý kólemin atqarǵan eken. 

Elordada joǵary uıymshyl­dyq­pen ótip jatqan kórme shara­lary aıasynda keletin qonaqtarǵa joǵary dárejede qaltqysyz qyz­met kórsetý máseleleri de jan-jaqty oılastyryldy. Astana halyq­aralyq áýejaıyndaǵy jańa termınaldyń qurylysy aıaq­ta­lyp, áýejaıdyń jolaýshy­lardy ótkizý múmkindigi qazir 7,6 mıllıon adamǵa artty. So­nymen birge, jylyna 9 mıllıon jolaýshyǵa joǵary sapaly qyzmet kórsetetin jańa temir jol vokzaly da el ıgi­ligine berildi. Búginde elordada 180-nen astam qonaqúı men 40-qa tarta hostel jumys isteıdi. 2017 jylǵy birinshi jarty­jyl­dyqtyń qorytyndysy boıynsha halyqqa turmystyq qyzmet kórsetetin shaǵyn jáne orta ká­sip­oryndardyń tabysy eseleı artty. Bıylǵy jyldyń birinshi toq­sanynda tek qonaqúıler men qo­ǵamdyq tamaqtandyrý oryn­darynyń ǵana tabysy rekord­tyq 17,5 mıllıard teńgege jetti. Bul 2016 jylǵy sáıkes merzim­niń kórsetkishinen 2 eseden as­tam joǵary. Osy merzim ishinde iri meıramhanalar men qonaqúı­lerdiń túsirgen tabysy 14,9 mıllıard teńgeni qurap, 29,3 paıyzǵa ósti. О́z kezeginde bul tabystar el bıýdjetine qomaqty paıda ákeldi. 

Týrızm salasy ekonomıkany damytýdyń tabysty kózderiniń biri bolyp tabylady. Álemdik tájirıbede ekonomıkasyn tek týrızmmen ǵana gúldendirip otyr­ǵan elder barshylyq. EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi Qa­zaqstandy týrıstik álemge jańa qyrynan tanytatyn jahan­dyq shara bolǵandyǵy daý­syz. Qazaqstandaǵy 9 myńnan asa arheologııalyq jáne tarıhı muralar, 118 aıryqsha qor­ǵa­latyn tabıǵı aýmaqtar, olar­dyń ishindegi ulttyq tabıǵı park­ter osy kórme arqasynda álem týrısterin qyzyqtyratyn orta­lyqtarǵa aınaldy. Elordada ótetin kórmege keletin týrıster­ge Qazaqstandy barynsha keńi­nen tanystyrý maqsatynda elimizdiń ártúrli aımaq­taryna 73 týrıstik baǵyt ashyl­dy. Osy týrıstik baǵyttar sheń­berinde 12 ulttyq tabıǵı park­terge týrıster aparylýda. EKSPO-2017 kórmesine kel­gen qonaqtar elimizdiń Sha­ryn, Býrabaı, Qarqaraly, Baıa­n­aýyl sııaqty ǵajaıyp óńir­lerin­de bolyp, IýNESKO-nyń búkil­álemdik murasynyń tizimine engen Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesin, «Tańbaly tastaǵy» jartasqa salynǵan sýretterdi, «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn tamashalaýda.  

Iá, elimizde EKSPO-2017 kór­me­sin ótkizý ekonomıkamyzdy damytýǵa oń serpin berdi. Eń bas­tysy, elordadaǵy EKSPO-2017 kórmesiniń qazirdiń ózinde ja­han­dyq energetıkalyq tóńkeristiń ozyq tehnologııalary pash etil­gen tarıhı alańǵa aınalǵany aqı­qat. Adamzat úshin ári mol, ári ar­zan energetıka kózin ashatyn bul tóńkeris EKSPO-2017 kórme­siniń pavılondaryndaǵy ozyq jobalar men jańa tehnologııalar túrinde Astanadan bastaý aldy. Endigi maqsat elimizge óz aıaǵymen kelgen jahandyq jańǵyrmaly energetıka salasynyń tyń tehnologııalaryn el ıgiligine, erteńgi urpaq yryzdyǵyna jarata bilý.   

Jylqybaı JAǴYPARULY,

«Egemen Qazaqstan»