Jýyrda jeńil atletıkadan alty dúrkin KSRO chempıony, óz zamanynda 100 jáne 200 metr qashyqtyqqa júgirýden KSRO-nyń birneshe rekordtaryn jańartqan Ámın Tuıaqov aǵamyzben jolyǵýdyń sáti tústi.
– Ámın aǵa, jyl basynda 80 jyldyq mereıtoıyńyzdy atap óttińiz. Qarap tursaq júrisińiz áli tyń. Muny sporttyń arqasy desek qatelespeıtin shyǵarmyz. О́zińiz sportshy bolǵan soń, izbasarlaryńyzdyń da ónerin baqylap turatyn bolarsyz?
– Men osy sport degen bir sıqyrdyń arqasynda elge tanyldym ǵoı. Sondyqtan sport meniń – ómirim. Sportta bolyp jatqan oqıǵalarǵa kóńil bólip, únemi baqylap otyramyn. Táýelsizdik alǵaly elimizdiń sportshylary dúnıejúzilik birinshilikterge, Olımpııa oıyndaryna, Azııa oıyndary men chempıonattaryna kóptep qatysyp júr. Qazirgi tańda atletterimizdiń álemdegi alar orny erekshe. Sondaı-aq Úkimet sportqa kóp kóńil bólip jatyr. Sońymnan ergen talantty qarakóz qazaq baýyrlarym kóptep ósip kele jatqany meni qýantady.
– Olımpııa oıyndary dep qaldyńyz ǵoı. Siz tórt jyldyqtyń basty oıynyna qatysyp, chempıon atana almadyńyz. Buǵan ókinbeısiz be?
– Olımpıadada chempıon bolý ekiniń biriniń mańdaıyna buıyra bermeıdi. Oǵan jyldar boıy jınaǵan tájirıbeń, daıyndyǵyńnyń arqasynda jetesiń. Men óz zamanymda KSRO chempıonatyna qatysyp, birneshe dúrkin chempıony boldym. Odan bólek taǵy basqa birneshe halyqaralyq iri-iri týrnırlerge de qatystym. Bul qarapaıym aýyldan shyqqan men úshin – úlken nátıje. Árıne, ár sportshynyń armany – Olımp shyńyn baǵyndyrý ǵoı. Degenmen chempıon atanbaǵanym úshin esh ókinbeımin. Bálkim Olımpıada chempıony degen ataq maǵan buıyrmaǵan shyǵar.
– Qazaq sportshylary arasynan Olımpıada chempıony qashan shyǵady dep oılaısyz? Ol úshin ne isteý kerek?
– Bul ońaı nárse emes, aınalaıyn. Búgin-erteń shyǵady dep, dóp basyp aıta almaımyn. Eger de dál qazir jasy 10-nan asqan balalardy sport zalǵa ákelip, ár qaısysyna kóńil bólip, bapkerler yqylaspen tárbıelese, aldaǵy 10-15 jyldyń ishinde olar Olımpıadada jemisin beredi. Az ýaqytta Olımpıada chempıonyn daıyndap shyǵý óte qıyn. Jeńil atletıkada Olımpıada chempıonynyń shyqpaýynyń bir sebebi – bapkerler kadryna kelip tireledi. Qazir kóptegen joǵary oqý oryndarynda bapkerlerdi oqytyp shyǵarady. Biraq olardyń deńgeıi óte nashar. Sóıtip amalsyz shet elden bapker aldyrtýymyzǵa týra keledi. Men osy máseleni únemi aıtyp, úlken kezdesýlerde kóterip júremin. Biz birinshi kezekte óz mamandarymyzdy daıyndap shyǵarýymyz qajet, sonan soń Olımpıada chempıony máselesine kóshý kerek. Sondaı-aq óńirde júrgen, tasada qalyp qoıǵan sportshylarǵa kóńil bólýimiz qajet. Áli de kesh emes. О́zim de ómir baqı qazaqtan Olımpıada chempıony qashan shyǵady eken dep armandap kelemin.
– Jeńil atletıkada qazaq sportshylary nege az dep oılaısyz?
– Bul sporttyń ataýy jeńil atletıka bolǵanymen, zaty óte aýyr. Jeńil atletıkamen aınalysamyn degen balalar 10-11 jastan bastap shynyǵý kerek. Joǵaryda aıtqanymdaı, osy balalar 10-15 jyldan soń nátıje beredi. Osy másele taǵy da bapkerlerge kelip tireledi. Bapkerimizdi túzemeı, qazaqtan chempıon shyǵarý óte qıyn. О́zim jeńil atletıka quramasynyń bapkeri bolǵan kezde qaramaǵymdaǵy bapkerlerdiń kóbi basqa ult ókilderi edi. Men olarǵa «Sender Qazaqstanda týdyńdar, osy jerde qyzmet istep, nan taýyp júrsińder. Qazaqtyń qaradomalaq balalaryna kóńil bólińder» dep aıtyp júretinmin. Men bapker bolǵan tusta úsh-tórt jas bala bolatyn. Búgingi tańda solar sport sheberleri, Qazaqstan chempıony atanyp júr. Sol balalardan kóp úmit kútemin. Qazaqtyń atyn tek qazaq shyǵarady ǵoı. Sondyqtan men de qazaq balalarynyń sportqa kelip, chempıon atanǵanyn qalaımyn.
– О́mirińizdegi eń jarqyn jeńisińizdi eske alyńyzshy?
– Jýrnalıster maǵan osy suraqty únemi qoıyp jatady. Osyndaıda qalaı jaýap bererimdi bilmeı, tosylyp qalamyn. Sportty endi bastap jatqan kezdegi aýyldyq, aýdandyq jarystardaǵy jeńisim eń erekshesi shyǵar. Bolmasa sport sheberligin oryndaǵan kezim... KSRO chempıony atanyp, óz elimniń ánuranyn shyrqatqanym – ómirimdegi eń jarqyn jeńisim bolýy múmkin. Bul dál myna kez dep anyq aıta almaımyn. Bapker bolyp júrgende shákirtterim chempıon atanyp, ánuran oryndaǵanda kózime jas kelgen. О́ıtkeni bul jerde meniń eńbegim aqtaldy ǵoı. Múmkin osy shyǵar ómirimdegi eń jarqyn jeńisim.
– Shákirtterińizdiń aıaq alysy qalaı?
– Shákirtterimmen únemi baılanys ornatyp, jarystaryn da qadaǵalap júremin. Nátıjeleri jaman emes. Bir ǵana mysal, jýyrda Azııa chempıony atanǵan Vıktorııa Zıabkınany aıta alamyn. Onyń ákesi de jeńil atlet bolǵan. Tamasha sprınter bolatyn. Jalpy, shákirtterim kóp qoı, bárinen zor úmit kútemin.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Álı BITО́RE, «Egemen Qazaqstan»