Jumysshy mamandyǵynyń mártebesi joǵary

ÚIID baǵdarlamasy boıynsha elimizde ozyq tehnologııalarǵa negizdel­gen birqatar jańa óndiris oryndary ashyldy. Mine, osyǵan baılanysty sol zamanaýı óndiris oryndarynda jumys isteıtin ózimizdiń bilikti jumysshy kadrlarynyń joqtyǵy anyq kórindi. 

Jergilikti jastardyń osy zaýyt-fabrıkalarǵa kelip jumysqa ornalasýy úshin qajetti múmkindikter jasalmaǵan. Olar biliktiligi joǵary kásibı jumys­shy mamandyǵyn ıgergennen góri qara bazarlardaǵy júk tasıtyn aýyr jumys­qa jegilgendi ońaı kóredi. Elimiz­degi kásiptik-tehnıkalyq bilim salasynyń ekono­mıkalyq ómirden syrt qalýy, eńbek rynogy men kásiptik oqý júıesi arasyn­daǵy baılanystyń úzilýi, jumysshy mamandaryn daıarlaýshylar men jumys berýshiler arasynda bir maqsat jolyndaǵy ortaq kelisimniń bolmaýy osyndaı keleńsizdikterge jol berip, ýaqyt talabyna saı tehnıkalyq beıimi joǵary kásibı jumysshylar daıarlaýdy tyǵyryqqa tiredi.

Osyǵan baılanysty Elbasy Nursultan Nazarbaev 2015 jylǵy jeltoqsan aıyn­da Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Áleý­mettik saıasattaǵy memlekettiń ba­sym­dyǵy adam kapıtalyn damytýǵa keń aýqym­dy ınvestısııalar bolýy tıis. Men 2017 jyldan bastap jańa joba – «Barsha­ǵa arnalǵan tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim» baǵdarlamasy bastalatynyn jarııa­laımyn», dep atap kórsetti. Sóıtip elimiz­de tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesin engizý aıasynda eńbek ry­no­gyn­a qajetti jumysshy kadrlardy daıar­laý­dyń úlesin arttyrýda betburys bastaldy. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynyń basty maqsaty eńbek naryǵyna qajetti mamandardy daıarlaý, olardyń biliktiligin shyńdaýǵa baǵyttalǵan sharalardy is-júzine asyrý bolyp tabylady.

Memleket basshysynyń bastamasymen bıylǵy jyly is júzine asyryla bastaǵan joba eki baǵyt boıynsha qolǵa alyndy. Birinshi – jumysshy mamandyǵyn ıgerýge nıet bildirgenderdiń barlyǵynyń ótini­shin qanaǵattandyrý úshin jergilikti bıýd­jetter esebinen oqytý. Buǵan qyzmet kórsetý salasynyń, aýyl sharýashylyǵyna tehnıkalyq jáne tehnologııalyq qyzmet kórsetý salalarynyń mamandaryn daıar­laý kiredi. Bıylǵy jyly osy baǵytta mem­le­kettik tapsyrys boıynsha 79,5 myń adam kásiptik bilim berý oryndaryna qabyldandy. Ekinshi baǵyt boıynsha respýblıkalyq bıýdjet esebinen 2017-2021 jyldar aralyǵynda jumyspen qam­tý­dy jáne buqaralyq kásipkerlikti da­my­tý baǵdarlamasy sheńberinde kásiptik oqy­tý júıesi jumys isteı bastady. Bul oraı­da, tehnıkalyq jáne bilikti kásibı ju­mys­shylar daıarlaýǵa basymdyq beriledi.

Osy ýaqytqa deıin bizdiń kásiptik-tehnıkalyq bilim berý kolledjderi 80 paıyz orta dárejedegi maman kadrlar jáne 20 paıyz kásibı jumysshy mamandaryn daıarlaýmen aınalysyp kelgen. Bıylǵy jyly baǵdarlama aıasynda bul máseleni túbegeıli ózgertýge múmkindik týdy. Eger buryn stýdentter kolledjderde 2 jyl 10 aı oqyp, bir ǵana mamandyq alyp shyǵa­tyn bolsa, endi osy merzimde úsh maman­dyq boıynsha kásibı jumysshy dáre­je­sin meńgerip shyǵady. Endi elimizdiń eńbek rynogy birneshe mamandyqty ıge­re alatyn kásibı jumysshylarmen toly­ǵa­tyn bolady. Bul kásibı tehnıkalyq bilim berý salasynda modýldik oqytý baǵ­dar­lamasyn engizýdiń arqasynda múmkin boldy. Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetovtiń aıtýynsha, endi elimizdegi kásiptik-tehnıkalyq bilim bere­tin oqý oryndarynyń baǵdarlamalary ju­mys berýshilerdiń kelisimimen jáne olar­dyń talaptaryn eskere otyryp jasa­latyn bolady. Baǵdarlamanyń taǵy bir ar­tyq­shylyǵy, ol elimizdiń barlyq óńir­leri­niń shalǵaı eldi mekenderindegi jas­tar­dy molynan qamtýǵa baǵyttalǵan. Osy­ǵan baılanysty respýblıka boıynsha 1855 mobıldik top quryldy.

Onyń qura­my­na kolledjderdiń oqytýshylary, aýyl­dyq ákimdikterdiń ókilderi, ýchaskelik ıns­pek­torlar jáne jastar uıymy­nyń ókil­deri kiredi. Olar shalǵaı eldi meken­der­­di aralap, mamandyǵy joq jumyssyz ja­s­tar­dy oqýǵa tartady. Osy sharanyń arqasynda ústimizdegi jyly 24,8 myń adam kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesine tartyldy.

Baǵdarlama boıynsha suranysy jo­ǵary bolashaqtyń mamandyqtaryna da basymdyq berilýde. Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń kásiptik-tehnıkalyq bilim beretin oqý oryndarynda 7 jańa mamandyqty oqytý bastaldy. Aldaǵy ýaqytta Qaraǵandy oblysynda buryn eńbek rynogynda belgisiz bolyp kelgen 15 jańa mamandyq boıynsha kadrlar daıarlaý qolǵa alynbaq. Qazirgi tańda joǵary suranysqa ıe bolyp otyrǵan mamandyqtyń biri mehatronıka bolyp tabylady. Ozyq tehnologııalar kóptep qoldanysqa engizile bastaǵan ekonomıkamyz ıntellektýaldy mamandardy kóptep qajet ete bastady. Erteńgi ıntellektýaldy bolashaq maman­dyǵy­nyń negizi tuǵyry – jan-jaqty sapa­ly bilim. Elimizde bıylǵy jyldan bas­tap keńinen qolǵa alynǵan barshaǵa arnal­ǵan tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim baǵdar­lamasynyń da basty ustanymy bilimdi de bilikti jumysshy mamandaryn daıarlaý bolyp tabylady.