Sharanyń shaqyrýynan bas tartqan boıjetken

«Án salǵanǵa, bı bılegenge bala kez­den qumar boldym, – dep bastady áńgi­­mesin keıipkerimiz. – Áli kúnge deıin esimde, bir jyly aýylymyzǵa Roza Baǵlanova keldi. Ol kezde 6-7 jas shama­syndaǵy balamyn. Aýyldaǵy shaǵyn klýbta ıne shanshar oryn joq. Ákem jaryqtyq meni konsert bitkenshe moınyna mingizip kóterip turdy. Ol kisi de ónerdi sondaı jaqsy kóretin. Sodan ne kerek, boı jetip, mektep bitirdik. Keıin Zaısandaǵy mektepte eki jyl muǵa­lim bolyp jumys istedim. Osyndaǵy «Aıdyn» ansambline qatysyp, bıshi bolyp júrdim. Bir kúni Kúrshim aýdandyq mádenıet bóliminiń bastyǵy Qabdolla Turarov: «Sháken, seniń ornyń mádenıet úıi. Bizge kelseń qaıtedi», dep meni Kúrshimge shaqyrdy. Sóıtip, sondaǵy má­denıet úıine bıshi bolyp jumysqa ornalastym. Sodan bir kúni Muhamedjan degen kúıshi bala, Qanııa degen ánshi qyz jáne men úsheýimizdi Almatyǵa jiberdi.

Muhamedjan dombyrada ǵajap oınaıtyn, birden ótip ketti. Qazir Kók­shetaýda jumys isteıdi dep estımin. Qanııa «Gaýhartasty» shyrqady. Biraq óte almady. Meniń kezegim keldi. Sah­naǵa shyqsam, komıssııada qazaqtyń áıgi­li bıshisi Shara Jıenqulova otyr. Erttelgen attaı úlken, tolyqsha kelgen kisi eken. Shashyn tóbesine túıip alǵan. Qarapaıym. О́zbek jáne qazaq bıin bılep berdim. Kóńilinen shyqqan bolýym kerek: «Alamyz, qabyldaımyz», dedi. Jópeldemede ne aıtarymdy bilmeı sasyp qaldym. Úıde jalǵyz balamyn. Kári áke-sheshem bar. Ekinshi jaǵynan, mádenıet úıi meni jibere qoıa ma? Barǵym da keletin sekildi. Shara apamyz kópti kórgen suńǵyla adam ǵoı. Meniń bir sheshimge kele almaı ári-sári kúı keship turǵanymdy sezdi-aý deımin, aýylǵa óz qolymen «Osyndaı oqýǵa tústi. Bıden ózim sabaq beremin. Bosatýlaryńyzdy suraı­myn» dep qatynas qaǵaz jazyp ber­di. Sóıtip aýylǵa qaıttyq. Alyp-ushyp jumysyma keldim. Bári qýanyp «jo­lyń bolsyn, bar, bar, shaqyrǵan jerden qalma» dep tilektestigin bildirdi. Úıge kelip, jańalyǵymdy aıtyp edim, «biz endi qaıttik», «Kóp-kórim jumysyń bar. Ámbe eki jyl oqıdy ekensiń. Bizdi tas­tap qaıda ketpeksiń?», dep áke-sheshem shal­qa­synan tústi. Bul – estrada-sırk stý­dııa­synyń eń alǵash ashylǵan jyly bolat­yn. Búgingi J.Elebekov atyndaǵy estra­da jáne sırk kolledji. Bıshi múl­de joq eken. Men konkýrssyz-aq ótip turǵan edim. Al ánshi men dombyrashy kóp boldy. Sodan ne kerek, Almatyǵa bara almaı qaldym».

Qazaqy ádepten aspaı ata-anasynyń kóńiline qaraılaǵan bıshi boıjetken osylaısha aýylda qala beredi. Biraz jyldan keıin áıgili akter, ánshi Oraz Kákeevtiń shaqyrýymen Marqakóldegi mádenıet úıinde Marat Saqatov, Rah­metolda Turabaev, Shaıqýalı Esetov, Qaragóz Bolatova syndy óner maıtalmandarymen birge eńbek etedi. Bıin de bıleıdi, ánin de aıtady, tipti aktrısa retinde sahnaǵa da shyǵady. Marqakólden soń otbasy jaǵdaıymen Tarbaǵataıdyń Tuǵyl aýylyna kóship keledi. Sodan kól jaǵasyndaǵy kórkem aýyldyń Mádenıet úıinde taban aýdarmaı 40 jylǵa jýyq jumys istep, zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin osyndaǵy «Aıdyn» estradalyq ansamblinde án salady. О́nerdegi eńbegi eskerilip, 1970 jyly Kúrshimdegi bıshiler saıysynda birinshi oryndy ıelenip, bıshiler tobynyń solısi, 1988 jyly Búkilodaqtyq ekinshi halyqtar festıvaliniń laýreaty atanady.

 «Aıdyn» ansambliniń quramynda talaı jerdi araladyq. О́skemende jyl saıyn ótetin «Vostok» atty oblystyq baıqaýda san márte júlde aldyq. Osy rette meniń ánshi bolyp qalyp­tasýy­ma erekshe eńbek sińirgen, mar­qum Múr­­sálim zamandasymdy aıryq­sha iltı­­pat­­pen eske alamyn. Qazir endi bı bı­leýge jasymyz kelmeıdi. Al án shyr­­qamasam otyra almaımyn, basym aýyra­dy. О́leń aıtsam jeńildep, sergip qalamyn. Sezimge toly, sózi maǵynaly lırıkalyq ánder­di oryndaǵandy jaqsy kóremin. Aýyl­da­ǵy aǵaıynnyń bári meni «ánshi Sháken» dep áspettep jatady. Tuǵyl­daǵy birde-bir konsert, birde-bir toı meniń qatysýymsyz ótpeıdi. Keıde ártúr­li jaǵdaılarmen konsertke bara almaı qalsam: «Áke-aý, Sháken qaıda? О́leń aıtqan joq qoı búgin. Daýysyn saǵyn­dyq» dep halyq izdep jatady eken. Eldiń yqylas-peıiline rahmet! Odan artyq qurmet, odan artyq baqyt bar ma?», deıdi Shara Jıenqulovadan bata alǵan bıshi. 

Shara Jıenqulova demekshi, áıgili bıshiniń aldynda bı bılegen Sháken Qabdoldına búgingi qazaq bıine qatysty da oıyn aıtyp, ulttyq bıimizdiń túriktiń bılerine uqsap ketkenine qyn­jylysyn bildirdi. «Qazaq bıin bók­semen bıleıtinder kóbeıdi. Qazaqta jala­­ńash­tanyp, bókseni kórsetip bıleý degen dúnıe bolmaǵan. Shara apamyz qalaı bıleıdi? Túsken kınolary­nan kóremiz ǵoı. Kıgeni qazaqtyń besh­penti, qazaqtyń búrmeli kóılegi. Aıaǵy da kórinbeıdi, júrgen júrisi de bilinbeıdi. Ult­tyq bıimizdi ulyqtap júrgen jandar osyny eskerse ıgi», deıdi ónerpaz. 

Azamat QASYM, 

«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Tarbaǵataı aýdany