Mamandyqtyń barlyǵy adamgershilikke qurylady. Ásirese, jýrnalıstıka.
Aıtqandaı, qaıbir jyldary shilińgir shildede jumysqa erte kelip elektrondyq poshtany ashsam «Perzenthanadan hat» degen ataýmen bir habar kelipti. Qalǵandaryn qaramastan, dereý sony oqydym. Sóıtsek Almaty perzenthanalarynyń birinde úshem dúnıege kelipti.
Shildeniń aptap kúnderi, redaksııada da «bar da jaz» dep tyqaqtap otyrǵan adam joq. Biraq baıaǵyda bir jınalysta basshymyz Saýytbek Abdrahmanov: «Jýrnalıstiń adamgershiligi nede?», dep suraq qoıdy. Nede? Nede? dep oılanyp otyrǵanymyzda: «Jýrnalıstiń adamgershiligi – jazbaı-aq qoıýǵa bolatyn nárseni de jazý» dep baryp: «Jaqsy jýrnalıst erteń munan da jaqsy jazamyn, búgin qoıa turaıyn degen ıllıýzııadan arylý qajet», dedi. Sol sóz bes jyl jýrfakta alǵan bilimnen de jaqsy áser etti, sanaǵa shegedeı qadaldy. Jalqaýlana bastasam osy sóz eske túsedi.
Sodan perzenthanaǵa fototilshimiz Bersinbek Sársenovpen arnaıy baryp, sol oqıǵa týraly maqala jazdyq. Sol kezdegi qala ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov úshem týǵan anaǵa úsh bólmeli páterdiń kiltin tabys etken bolatyn. Mundaı oqıǵalar osydan keıin birneshe ret qaıtalandy. Sondaı adamdardyń júzin kórý, batasyn alý, saýapqa bólený men úshin qalaı mańyzsyz bolady?!
Birde Reseıdiń áıgili sportshysy Evgenıı Plıýshenkonyń suhbatyn tyńdap otyryp, bizdiń áriptester arasynda jıi oryn alatyn jaıttardy eske aldym. Telejúrgizýshi sportshynyń alǵashqy jeńisterin, Eýropa chempıonattaryndaǵy jasóspirim shaǵyndaǵy tabystaryn aıta kele, sol kezde ataǵy endi shyǵyp kele jatqan mánerlep syrǵanaýshynyń alǵashqy jarnamalyq rolıkterge qalaı túskenin surady.
Reseıdiń qazirgi tanymal tulǵalary qataryndaǵy Jenıa esh qysylmastan, sol jarnamaǵa bir tabaq sorpaǵa álde, bir ret toıyp jeıtin salat úshin kelisim bergenin aıtyp saldy. О́kinishke qaraı, mundaı jaıt bizdiń de basymyzdan talaı ótti. Biz de Táýelsizdiktiń alǵashqy kezeńderinde, keńes úkimetiniń temir shilteri sypyrylyp, neshe túrli kompanııalar qaptaǵanda, meıramhanalarǵa shaqyrǵanǵa máz bolyp, maqtaý maqalalar jazdyq.
Fýrshetterde ýaqytymyzdy zaıa ketirdik. Osy dastarqan, yrdý-dyrdý talantynyń túbine jetken áriptesterdi de kórdik... Materıaldardyń jarnamalyq sıpaty men áleýmettik mánin ajyratyp alýǵa da tájirıbe kerek boldy. Al ózin-ózi syılaıtyn, óz ýaqytyn syılaıtyn jýrnalıst bir toıyp ishetin tamaq úshin sózin satpaıtynyn túsingendeı boldyq.
Gazet tabaldyryǵynda ótken jyldar ishinde elimizdiń barlyq aımaqtaryn ǵana emes, ózim ómir boıy kórýdi kóksegen AQSh, Ulybrıtanııa, Germanııa, Túrkııa, Qytaı, Úndistan, Gonkong, Gollandııa, Reseı, Chehııa syndy kóptegen elderge sapar shegippiz.
«Egemendegi» eń alǵashqy «alys» saparym – Bishkek edi. Aıyrqalpaqty baýyrlar eline san ret jolym tústi. Elbasynyń eki el arasyndaǵy shekarany delımıtasııalaýǵa arnalǵan sapary – meniń alǵashqy saıahattarymnyń basy boldy. Araǵa kóp jyldar salyp Elbasy osy elge memlekettik saparmen bardy. Bul oqıǵaǵa da ortaqtastyq.
Alys sheteldik saparlardyń aıta-aıta júrerlikteı áserin aıtpaǵanda, kıeli Túrkistanǵa, Jezqazǵan, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy mys, kómir óndiretin eń tereń shahtalarǵa, Baıqońyrda kezekti zymyrannyń ushyrylýyna, Oraldaǵy munaı óndirip jatqan alyp óndiris oryndaryna, Jambyl oblysyndaǵy áıgili fosfor zaýytyna, Taldyqorǵan mańyndaǵy áskerı garnızondarǵa, keshegi qańsyǵan Aral teńiziniń qaıta oralýyna, Ońtústiktegi ýran kenishine, Qyzylordada jatqan Qorqyt Ataǵa, kıeli Mańǵystaýdyń mań dalasyna Beket ata basyna barýdyń sáti tústi.
Tize berseń talaı maqalaǵa ózek bolǵan oqıǵalar kóp-aq. Gazettiń jumysymen tańerteńgilik asty Bishkekte, túski mázirdi Astanada, keshki tamaqty Almatyda ishken qyzyqty kúnder de bolypty. Osynyń bárine kýá etken, sol jol saparlarǵa jetektegen de – qalamnyń kıesi. Jýrnalıstik jolsaparmen qaı qıyrda júrsek te adamgershilik prınsıpinen aýytqyǵan sátimiz joq. Jýrnalıstiń basty paryzy da osy emes pe?
Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»