Mashına jasaý – áleýetti ekonomıka tuǵyry

Aqıqatyn aıtar bolsaq, jyldar boıy bul salada bizdiń elimiz aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jetistikke jetip kórgen emes. Sonaý keńestik dáýirde respýblıka­myz Odaqtyń biryńǵaı shıkizat qoı­ma­syna aınalyp, joǵary tehnologııalar­ǵa negizdelgen mashına jasaý salasy sana­ly túrde qolǵa alynbady. О́kpeni qys­qan ótpeli kezeńniń tym sozylyp ketýine baılanysty táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda da ekonomıkamyzdyń bul mańyzdy salasyn damytý kenjelep qaldy. О́rkenıetti ekonomıkanyń tuǵyry bolyp tabylatyn mashına jasaý salasyn damytýǵa tek Memleket basshysynyń tikeleı bastamasymen 2010 jyly qabyldanǵan elimizdiń 2020 jylǵa deıingi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń nátıjesinde ǵana betburys bastaldy.

Búginde elimizde mashına jasaý sala­synyń keshendi óndirisi qalyptasyp qana qoıǵan joq, sonymen birge ındýs­t­rııa­lyq damýdyń jańa qyrlary ashylyp, el ekonomıkasynyń munaı shıkiza­tyna táýeldilikten qutylýynyń alǵash­qy nyshandary qalyptasa bastady. Indýs­t­rııalandyrý baǵdarlamasynyń bes­jyldyqtary belesinde elimizdiń mashı­na jasaý óndirisi eseleı artty. In­dýst­rııalandyrý kartasynyń sheń­berinde bul salada júzden astam iri jobalar iske qosyldy. Memlekettiń maqsatty kómeginiń nátıjesinde buryn-sońdy Qazaqstanda shyǵarylyp kórmegen ónimderdi shyǵarý jolǵa qoıyldy. Atap aıtqanda, qazir elimizde mobıldi burǵy­laý keshenderin, elektrovozdar, lokomotıv­ter, júk jáne jolaýshylar vagondaryn, býldozerler, jeńil jáne júk av­tom­obılderin shyǵaratyn óndiris oryn­dary qurylyp, jumys isteı bastady. Tikushaq­tar shyǵaratyn keshendi zaýyt iske qosyldy. 

Tarıh qoınaýyna kirgen keshegi 2017 jyly qaıta óńdeý salasy ónerkásibi ónimderiniń ishinde mashına jasaý óndirisi ónimderiniń jalpy kólemi 10 paıyzǵa jetti. Burynǵy jyldarmen salystyrǵanda ótken jyly jeńil avtomobılder shyǵarý 4,7 ese, temir jol vagondaryn shyǵarý 9 ese, transformatorlar shyǵarý 2 ese artty. Jeltoqsan aıynda ótken «Jańa ındýstrııalandyrý: qazaqstandyq barystyń qadamy» atty dástúrli ulttyq telekópirde sóılegen sózinde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Búginde Qazaqstan álemge belgili on segiz brend boıynsha avtokólik quraldarynyń ártúrli modelderin qurastyrady. Olardy biz Qytaı, Reseı, Tájikstan, О́zbekstan jáne basqa elderge eksporttaı bastadyq», dep atap kórsetti. 

ÚIID memlekettik baǵdarlamasynyń ekinshi besjyldyǵynda ekonomıkanyń 14 sektoryna basymdyq berildi. Onyń ishinde altaýy mashına jasaý salasyna qatysty sektorlar bolyp tabylady. «Indýstrııalandyrý aýqymynda mashına jasaý salasynyń áleýeti asa zor. Bul salany qarqyndy damytý arqyly biz joǵary suranysqa ıe tehnologııalyq taýarlarmen ishki rynogymyzdy qamtamasyz etip qana qoımaı, sonymen birge elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa múmkindik jasaımyz. Mashına jasaý – bizdiń ekonomıkamyzdy jedel tehnologııalyq jańǵyrtýdyń draıveri bolyp tabylady. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta ekonomıkamyzdyń osy mańyzdy salasyn damytý arqyly biz jahandyq ekojúıedegi 4.0 trendine laıyq bolý maqsatyn basty baǵdarǵa aldyq. Mashına jasaý óndirisi salasynda tájirıbeli sheteldik áriptesterimizben belsendi ju­mys atqaryp jatyrmyz. Qazirdiń ózinde qazaqstandyq mashına jasaý ón­di­risiniń ónimderi Reseı, Qytaı jáne bir­qatar TMD memleketteriniń rynogynda joǵary suranysqa ıe bolyp otyr», deıdi «Qazaqstan mashına jasaýshylary odaǵy­nyń» basshysy Meıram Pishembaev. 

Uzaq jyldar boıy kenjelep qalǵan mashına jasaý óndirisiniń damýy qansha­lyq­ty qarqyn alǵandyǵyn 2015-2019 jyl­dary júzege asyrylatyn ekinshi bes­jyldyqtyń Indýstrııalandyrý kar­tasyna engizilgen myna keshendi kásiporyndar kestesi arqyly-aq kóz jetkizýge bolady. Iаǵnı osy merzimde tolyq ónim shyǵaratyn О́skemen qala­syndaǵy avtomobıl zaýyty, shaǵyn katerlerdi keńeıtý jáne jańǵyrtý jónindegi Oral qalasyndaǵy óndiristik ortalyq, kótergish krandar shyǵaratyn Qaraǵandy zaýyty, elektr júktıegishter shyǵa­ratyn Qyzylorda óndiristik orta­lyǵy, temir jol vagondarynyń jup dońǵa­laqtaryn shyǵaratyn Ekibastuz zaýyty jáne basqa birqatar iri jobalar júzege asyrylmaq. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda elimizdiń barlyq óńirlerinde jappaı júzege asyrylyp jatqan bul jobalar mashına jasaý salasynyń bolashaqta el ekonomıkasynyń berik tuǵyryna aınalatynyna senim uıalatady. Iske sát!

Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan»