Táýelsizdik tehnoparki

«Egemen Qazaqstannyń» arnaıy jobasy: Jasampazdyq jemisteri Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady. Tómende Shyǵys Qazaqstan  oblysynyń Kýrchatov qalasyndaǵy «Iаdrolyq tehnologııalyq parki» aksıonerlik qoǵamynan fotoreportaj berilip otyr.  El táýelsizdiginiń 20 jyldyq merekesi qar­sańynda elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń alǵashqy Jarlyqtarynyń birimen Semeı atom polıgonynyń jabylǵanyna 20 jyl tolýy keńinen atalyp ótildi. Shyndyǵynda bul búginde búkil álem jurtshylyǵy moıyndap otyr­ǵan teńdesi joq oqıǵa edi. Al odan keıingi jerde keshegi atom polıgonynyń astanasy atanǵan Kýrchatov qalasynyń endi beıbit maqsatta jumys isteı bastaǵanyn barshamyz jaqsy bilemiz. Atom ajdahasynyń aýzyna qum quıylǵanyna jyl ótpeı jatyp Elbasy Jarlyǵymen sol Semeı atom polıgony kesheni bazasynda Ulttyq ıadrolyq ortalyq quryldy. Sonymen birge, qazir Kýrchatovta ıadrolyq tehnologııalar parki jumys istep tur. Munyń alǵashqysy ǵylymmen aınalyssa, ekinshisi sol ǵylym jańalyqtaryn is júzine asyrýda. Kýrchatovta tehnopark salý máselesi alǵash ret Elbasynyń 2003 jylǵy Qazaqstan halqyna arna­ǵan Joldaýynda kóterilgen edi. Keler jyly-aq ma­mandar onyń jobasyn tehnıkalyq-ekono­mı­ka­lyq jaǵynan sarapqa salyp, iske kirisip ketedi. Arada eki jyldan soń Úkimettiń «Iаdrolyq tehnologııalar parki» aksıonerlik qoǵamyn qurý týra­ly sheshimi shyǵady. Sodan beri ony tehnıka ǵy­ly­mdarynyń kan­dıdaty Abzal Qusaıynov basqaryp keledi. Aksıo­nerlik qoǵam prezıdenti eń aldymen tehnopark qurylysynyń ýaqytynda iske qo­sylýy­na kúsh sal­dy. Tehnopark ǵımaratymen birge qyzmetkerlerge arnalǵan turǵyn úı qurylysy qosa júrgizildi. Teginde tehnoparktiń aldyna tıimdi ınnova­sııa­lyq ınfraqurylym men joǵary tehnologııalyq kom­panııalardy qalyptastyra otyryp, elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýy­na septesý mindeti júktelgen bolatyn. So­ǵan oraı qoǵam óz aldyna 2020 jylǵa deıin 20 joǵary tehnologııalyq kompanııa qurýdy maqsat etip qoıǵan edi. Sonyń bári ıadrolyq, radıa­sııalyq jáne nanotehnologııalardy iske qosý arqyly atqarylýda. Búgingi kúni tehnoparkte konsaltıng qyzmeti ju­mys jasap tur. Onyń mindeti bıznes-jospar jasaý, marketıng zertteýlerin júrgizý, ınvestı­sııa­lyq jobalardyń tıimdiligin baǵalaý, kásip­ker­lik sýbek­ti­lerge zańdylyq jáne ekonomıkalyq jaǵy­nan jár­demdesý, jarnamamen aınalysý bolyp tabylady. Aıtalyq, ákimshilik-óndiristik, ELV-4 elektron­­­dy jedeldetkish bazasyndaǵy radıasııalyq tehnologııalar keshenderi, basqa da korpýstar men júıe­lerdiń usynatyn qyzmetteri san alýan. Sonyń biri – ákimshilik-óndiristik keshen ótken jyly iske qosyl­ǵan bolatyn. Munda bıznes-ortalyq, bıznes-ınkýbator, laboratorııalyq óndiristik jáne ofıstik keń­se­ler, kórme jáne konferens-zal orna­las­qan. Bız­nes-ortalyqta tehnopark klıentterine qosym­sha qyz­met kórsetetin servıstik kompanııalar jaı­ǵas­qan. Al bıznes-ınkýbatardyń mindeti tehnolo­gııa­­lar­dy damytý qyzmetin usy­ný, klıentterge qajetti alań taýyp berý, olarǵa sondaı-aq qarjy jáne teh­nı­kalyq sheshimder izdestirýge járdem­desý. О́tken jyly keshen baza­synda «Inno­vasııalyq tehnologııalar. Naqtylyq jáne aldaǵy mindetter» degen ta­qy­rypta alǵashqy halyqara­lyq konferensııa ótkizildi. Radıasııalyq tehnologııalar keshenindegi jaǵ­daı da osyndaı. Bul keshen burnaǵy jyly paı­dalanýǵa berilgen bolatyn. Onda birneshe óndi­ristik júıeler ornalastyrylǵan. Elektrondy jedeldetkish túrli salada, atap aıtqanda, polımerlerdi tigý, medısınalyq buıymdardy súzgiden ótkizý isinde keńinen paıdalanýda. Qazirgi óndiristi ozyq tehnologııalarsyz kózge elestetý múmkin emes. Radıasııalyq tehnologııalar sonyń basty biri bolyp tabylady. Bizdiń elimizde óndiriske radıasııalyq tehnologııalardy engizý ELV-4 elektrondy jedeldetkishin iske qosý arqa­synda júzege asyrylýda. Al munyń tehno­logııa­lyq múmkinshilikteri orasan zor. Tehnoparkte «Tabys» dep atalatyn venchýrlyq qordyń qurylǵanyna tórt jyl boldy. Onyń ıevestısııa tartýda, ozyq ınnovasııalyq tehnolo­gııa­lar almastyrýda mańyzy erekshe. Tehnoparktegi mundaı jarqyn isterdi jalǵastyra berýge bolady. Bolashaq jobalar týraly da áńgime óz aldyna. Sonymen birge munda túrli sheteldik kompanııalar jemisti eńbek etýde. Al keshegi keńes zamanynda ol múmkin be edi? Qazirde tehnoparkte eki júzge jýyq adam eńbek etedi. Olardyń ortasha aılyq jalaqysy júz myń teńge mólsherinde. Al erteńgi kórsetkish budan da joǵary bolatyndyǵyna esh kúmán joq.   Arnaıy betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazeti­niń Semeı óńirindegi menshikti tilshisi Dáýlet SEISENULY.