Kókshetaýda qýat kózine qatysty másele ózekti

Sońǵy kezderi Kókshetaý turǵyn­dary osydan 20 jyl burynǵy oqıǵany esterine jıi alyp otyratyn bolypty. 1997 jylǵy qaqaǵan qysta qazandyq jarylyp, qalanyń tutas aýdandary birneshe apta boıy jylýsyz qalǵan. Qaýiptiń aldyn almasa sol apat qaıta­lanyp qalýy da múmkin. 

Sol jyldan bergi jyldarda aýys­qan birneshe ákim Kókshetaýǵa JEO salýǵa qudireti jetpedi, tek 2012 jyly az ǵana ýaqyt Aqmola oblysynyń ákimi bolǵan Q.Qojamjarov qana qalaǵa JEO salý týraly saıası she­shim qabyldaǵanyn bilemiz. Bul jo­baǵa Prezıdent N.Nazarbaev ta qol­­daý bildirgen.

Jobanyń  aldyn ala quny 750 mln AQSh dollaryn quraǵan. Alaıda 2013 jyly Q.Qo­jamjarov aýysyp ketken soń, Ener­getıka mınıstrliginiń burynǵy basshysynyń nusqaýy bo­ıynsha joba toqtatyldy. Olar vedomstvolyq múd­deni kózdep, eldiń soltústik aıma­ǵyn­daǵy elektr qýatynyń moldyǵy tý­raly dálelder keltirgen. Alaıda otyn-energetıkalyq keshendi da­my­týdyń 2030 jylǵa deıingi tujy­rymdamasyna sáıkes, osy  2030 jyl­dan bastap  eldiń ońtústigindegi júk­teme soltústik aımaqtyń qýatyn tasy­maldaý múmkindiginen asady, óz kezeginde bul 470 MVt qýattyń tap­shylyǵyna soqtyrýy múmkin. Onyń ústine Kókshetaý qalasy eń al­dymen jylýǵa muqtaj ekenin esten shyǵarmaý kerek, al JEO qury­lysynyń belsendi fazasy 3-4 jyldy qam­tıdy. 

JEO qurylysynyń jobasyn iske asy­rý boıynsha Kókshetaýǵa Reseı, Germanııa, Ulybrıtanııa, Izraıl, Lıvan, Qytaı jáne t.b. memleketterden 20-dan astam delegasııa kelip ketkeni týraly BAQ pen qalalyq ákim­dikten belgili boldy. 

Investorlar máseleni sheshýdiń ártúrli joldaryn usynǵan, alaıda jo­bany qarjylandyrý boıynsha esh­qandaı usynystar jasalmaǵan, al bul – JEO qurylysy máselesindegi eń basty suraq. Qazirgi tańda Qytaı­dyń «CITIC CONSTRUCTION Co. Ltd» kompanııasynan tıimdi já­ne ońtaıly usynys túsip otyr. Bul kompanııa 2013 jyldan beri Qazaq­stan Respýblıkasynda qyzmet jasaıdy. Aqtaý qalasynda bıtým óndirisin iske asyratyn zaýytty paıdalanýǵa bergen. Qazirgi tańda kompanııa respýblıkalyq mańyzy bar Taldyqorǵan – Qalbataý – О́skemen avtokólik jolyn qaıta jóndeýden ótkizý jobasyn iske asyryp jatyr. Ol QHR  Ońtústik-batys elektr qýaty jobalyq ınstıtýtynyń qoldaýymen Kókshetaýda barlaý jumystaryn júrgi­zip, JEO qurylysyna tehnıka­lyq tapsyrma daıyndady. 

Osy jobanyń JEO tehnıkalyq sıpat­tamasy aldyńǵy qatarly ekolo­gııalyq qaýipsizdik standarttaryna da saı bolady. Kompanııanyń ber­­gen baǵasy boıynsha, jobanyń bastapqy quny 390-410 mln AQSh dol­laryn quraıdy, bul basqalar usyn­ǵan somalarǵa qaraǵanda edáýir tómen. Sonymen qatar Kókshetaý qalasy ákimdigi JEO-nyń tehnıkalyq kór­setkishterin 180 MVt-dan 70 MVt-ǵa ózgertýge usynys túsirse, joba quny azaıa­tyn bolady. 

Bul jobany iske asyrýda jergilikti kommýnaldyq kásiporyn nemese «Samuryq-Energo» AQ provaıder nemese operator retinde bolýy múmkin. Sondaı-aq  Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń shaqyrýymen aldaǵy jazda Qazaqstanǵa QHR Tóraǵasy Sı  Szınpın kelgende qol qoıylatyn iskerlik kelisimsharttardyń arasyn­da osy joba da bar. Mine, osy máse­le­niń bári Kókshetaýdy jylýǵa qa­tys­­ty tyǵyryqtan shyǵarar degen úmittemiz. Úkimet basshysy B.Sa­ǵyn­taevtyń atyna da osy jobany qol­daýdy surap, jýyrda depýtattyq saýal joldandy. 

Aıqyn QOŃYROV,  Májilis depýtaty