О́z qalpyn saqtaǵan el jaıly kitap

El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańynda Máskeýdegi «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynan «Qazaqstan. Táýelsizdikke – 20 jyl: tosynsyılar jáne stereotıpter» atty lord Djonatan Aıtkenniń kitaby jaryq kórdi. Onyń tusaýkeseri ITAR-TASS agenttiginde ótip, rásimge qatysýshylar elimizge aıtarlyqtaı joǵary baǵa berdi. Tusaýkeserge moderatorlyq etýshi ITAR-TASS-tyń bas dırek­tory Vıtalıı Ignatenko alǵashqy sózdi elimizdiń Syrtqy ister mı­nıs­tri Erjan Qazyhanovqa berdi. – Bizdiń búgingi kezdesýimiz Qa­zaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyl­dy­ǵy qarsańynda ótip otyr. Tarıhı turǵydan osy qas-qaǵym sátte elimiz Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń basshylyǵymen saıası jáne ekonomıkalyq reforma­lar­dy, syrtqy kópvektorly saıasatty júrgizýde mol tabystarǵa qol jetkizdi. Elimizdiń joǵary bedelin birqatar bedeldi halyqaralyq uı­ym­dar – TMD, ShYU, EýrAzEQ, EQYU jáne IYU-ǵa tóraǵa­lyq etý­leri aıshyqtaı tústi. Qazaq­stan­nyń halyqaralyq bastamalary álemdik qoǵamdastyq tarapynan keń qoldaý tabýda, – dep sózin bas­taǵan qazaq­standyq mınıstr ári qaraı búgingi kúni elimizdiń Orta­lyq Azııadaǵy turaqtylyq pen damýdyń genera­tory retinde qaras­tyrylatynyn, al táýelsiz Qazaq­stan­nyń ishki jáne syrtqy saıasa­tyndaǵy basty basym­dyǵy beıbitshilik, toleranttylyq jáne tıimdi yntymaqtastyq bolyp qala beretinin aıtty. Al Qazaqstannyń álemdik rýhanı áleýetti bir-birine jaqyn­das­ty­rýdaǵy, halyqaralyq kıkiljińder men dúrdiarazdyqtardy sheshýge ba­rar joldaǵy bastamasy – Álem­dik jáne dástúrli dinder kóshbas­shy­larynyń sezderin shaqyrýy oǵan qosylǵan naqty úles bolyp taby­la­dy. Aldaǵy jyldyń mamyr aıynda Astanada IV-shi sezd ótkiziledi. Osy jyldar ishinde elimizdiń syrtqy saıasattaǵy basymdyqtary esh aýytqyǵan joq, degen sheshen Reseımen eki aradaǵy yqpaldastyq pen yntymaqtastyqqa da toqtaldy. Bizderdiń aramyzdaǵy syndarly únqatysý negizinde eki eldiń de múd­desi esepke alynatyndyqtan, she­shilmegen qıyn túıinder joq. Halyqaralyq kóptegen máselel­er­de Qazaqstan men Reseıdiń kóz­qa­rastary uqsas bolyp keledi. Qaı salada da – saýda-ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq salalar bolsyn – qatynastardyń tereńdeýi men ekonomıkalyq ıntegrasııa óz jemisin berýde. Esterińizde bolsa, 1994 jyly Prezıdent Nursultan Nazarbaev Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde Eýrazııalyq ınte­gra­sııalyq birlestik qurý ıdeıasyn kóter­gen bolatyn. Keshegi kúni memleket basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııa jónin­de­gi deklarasııaǵa jáne Eýrazııa­lyq ekonomıkalyq komıssııa jó­nin­degi kelisimsharttyń reglamentine qol qoıdy, dedi E.Qazyhanov. 2012 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap, ıntegrasııanyń kelesi sa­ty­sy – Birtutas ekonomıkalyq keńistik qalyptastyrý jolyndaǵy is-sharalardy oryndaýǵa kúshimizdi jumyldyramyz, degen Erjan Hoze­uly, osy oraıda, Qazaqstan men Reseıdiń tabysty tandemine toqta­lyp ótip, tusaýy kesilip jatqan ki­tap­qa qatysty bylaı dedi: «Más­keý sapary aldynda men atynyń ózi adamnyń qyzyǵýshylyǵyn tý­dy­ratyn jańa kitapty oqyp shyq­tym. Avtor ózine tán mánermen jańa dáýirdegi Qazaqstan tarıhy­nyń mańyzdy oqıǵalary – saıasat, dıplomatııa, bıznes, bilim berý, mádenıet, ıadrolyq qarýsyzdaný jaı­yn baıandaıdy. Aıtken myrza syrtqy saıasatty da nazarynan syrt qaldyrmaǵan. Onyń ishinde, árıne, jaqyn kórshilermen qaty­nas­qa da mán berse, Qazaqstan-Reseı, qazaq-qytaı qatynastary jaıyndaǵy avtor paıymdary sa­rap­shylar men jýrnalısterge biraz azyq bolardaı. Kitaptyń basty keıipkeri – ol, árıne, Nursultan Nazarbaev. Avtor Qazaqstan Kóshbas­shy­sy boıyndaǵy harızmany ál­de­neshe ret atap kórsetedi. Onyń basty máseleni kóre alýy, kóbine ýaqyttan ozyp alǵa ketip, jańyl­maı­tyn qadamdar jasaýy aıty­la­dy. Sondyqtan, kitaptyń bir ta­raýy «Prezıdent Nazarbaev: to­syn­syı­lar sheberi jáne alǵa oz­dy­rar qa­dam­dar jasaýshy» dep ata­la­dy. Kitap­tyń endigi bir keıipkerleri – jastar, «Bolashaq» baǵdar­la­ma­symen bilim alǵan, avtor atap kór­setkendeı, «eldiń bolashaq bas­shylary». Sózimniń sońynda el Táýelsiz­diginiń mereıli merekesi qarsa­ńynda osyndaı syı jasaǵan Aıtken myrzaǵa alǵysymdy bildiremin, degen soń moderator endigi kezekti avtorǵa bergen. – Alǵashqy kitabym AQSh-tyń burynǵy prezıdenti Nıksonǵa arnalsa, odan keıingi eńbegimdi «Temir hanym» Tetcherge arnadym. Al budan buryn Prezıdent Nazarbaev týraly kitabym shyqqan bolatyn. Bul – Qazaqstan jaıyndaǵy ekinshi dúnıem, – dep sózin bastaǵan Aıtken eldegi jaqsy ózgeristerge toq­ta­lyp, onyń ishinde jastarǵa mán bere sóılep, olardyń jigeri men shamshyldyǵyn, murattaryn kól­de­neń tartty. Avtor nazarynan Qa­zaqstan-Reseı qatynastary da tys qalǵan joq. «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynyń dırektory jáne bas redaktory Georgıı Prıahın: «Bizdi Qazaqstanmen baılanystyratyn kóp nárse bar. Máselen, meniń ózim «Komsomolskaıa pravdanyń» tilshisi retinde eńbek jolymdy qazaq jerinen bastap edim. Bul kitap arqyly bizge burynnan jaqyn Qa­zaqstan tanylyp qana qoımaıdy, ol óziniń adamdyq qalyptaǵy memleket ekenin taǵy da uqtyra túsedi. Kitaptan ıntegrasııa ıdeıasyn ta­ra­tý­shy Nazarbaevtyń beınesin taǵy da tanı túsemiz. Áıteýir, shúkir­shi­ligi – bizdiń qazirgi basshylyǵymyz Nazarbaev ıdeıasyn uǵynyp, qadam­dar jasaýda. Al kitaptyń jaryq kórýi tek Qazaqstan úshin ǵana emes, úlken keńistiktegi barlyq orys tildi oqyrman úshin óte ma­ńyz­dy. О́ıtkeni, kitap eýra­zııa­lyqtar úshin qajet dúnıe», – dedi. Munan keıin sóz alǵan sheshender de kitaptyń mazmuny men mánine úńilip, ony berer sabaǵy mol qundy dúnıe dep baǵalady. Anar TО́LEÝHANQYZY. Astana – Máskeý – Astana.