Ázirge júlde alýdyń sáti túspeı tur

Bıylǵy Olımpıadanyń ashy­lý saltanatyna azdaǵan óz­gerister engen. Mysaly, sport­shy­lardyń dástúrli sherýinde de­legasııalar ádettegideı grek álip­bıimen emes, koreı álipbıiniń re­timen shyqty. Sonymen qatar Olımpıada tarıhynda Ońtústik pen Soltústik Koreıa eliniń sport­shylary tuńǵysh ret bir týdyń astyna birigip, ashylý saltanatynda birge sap túzep júrip ótti. Al dopıng daýyna iligip, erejelerin buzǵan Reseı quramasy bıylǵy básekede Ha­­­lyq­aralyq Olımpıada ko­mı­tetiniń týy astynda shyq­ty. En­di Reseıdiń ulttyq Olım­­­­­pıa­da quramasy «Reseılik Olım­pıa­da sportshylary» degen top retinde Olımpıada júl­de­sine talasady.

Olımpıadanyń ashylý jáne jabylý saltanatty sharasynyń shyǵarmashylyq dırektory Son Syn Hvannyń aıtýynsha, Olımpıadanyń ashylý saltanatyna 65 mıllıon AQSh dollary jum­salǵan. Bul týraly ol shara aıa­synda uıymdastyrylǵan bas­pasóz máslıhatynda aıt­qan. Sochıde ótken Qysqy Olım­pı­­­adamen salystyrǵanda bul ájep­­táýir tómen kórsetkish.

Keıde meni qyzyǵy kóp qys­qy sporttyń tóresi – Aq Olımpııa oıyndarynyń nelik­ten aýa raıy sýyq, klımaty qolaısyz aımaqtarda emes, keri­si­nshe jap-jasyl, jyly jerde óte­tini tańǵaldyrady. Máselen, Týrınde de, Sochıde de aýa raıy jıyrma gradýsqa deıingi jy­ly­lyqty kórsetip, jarys­ty uıymdastyrýshylarǵa da, sport­shylarǵa da qolaı­syz­dyq týǵyzǵan edi. Endi, mine dál sol jaǵdaı Phenchhanda da qaıtalandy. Bu­dan eki-úsh kún frıstaıl, shań­ǵy, snoýbord jarystary ótetin bıik taý betkeıinde kún sýytyp, Olım­pıadany uıym­das­ty­rý­shy­­lardy alańdatqany ras. Eki-úsh kúnnen beri kún jylyn­dy. Tabıǵaty tamasha, jasyl aǵash­tary jaıqalyp turǵan Koreıada Jazǵy Olımpııa oıyndary ótip jatyr degen oıda qaldyq. Qar múldem joq. Alaıda frıstaıl ótip jatqan «Fenıks snoý park­te» qar juqa bolsa da bar. Kún jylyp ketken soń taıǵanaqqa aınalǵan.

Phenchhan men Kannyn qa­la­­larynyń arasy alpys sha­qyrymdaı. Astana men Al­ma­tydan, elimizdiń basqa oblys­­­­tarynan kelgen týrıs­ter­diń kóbi eki qaladaǵy qonaqúılerde tu­ryp jatyr. Tipti úsh júz sha­qyrym jerdegi el astanasy Seý­ldegi qonaqúıge ornalasqan short-trek saıysyn tamashalaýǵa kel­­gen shymkenttik jıyrma jas­taǵy stýdent Maqsat Beg­ma­novtyń jankeshtiligine tań­­ǵal­dyq. Ol jarys aıaqtalǵan soń Kannynnan Seýlge oraldy.

Osy eki qalada Olımpıada baǵ­darlamasyna engen jarys­tar ótýde. Týrıster men jan­kúıe­rler baǵanyń sharyqtap tur­ǵanyn elep-eskerip jatqan joq. Árli-berli qatynaǵan avto­býstar men elektr poıyzy, qo­ǵam­dyq kólikter adamdarǵa lyq toly.

Munda baǵa aspandap tur. Phenchhandaǵy Alpensııa taý klasterinde shańǵy, bıatlon, snoýbord, frıstaıl oıyndary ótýde. Al oǵan jetý úshin elektr poıyzyna, sosyn arnaıy qatynaıtyn avtobýstarǵa otyrasyz. Almatydaǵy dúnıejúzilik Qysqy Ýnıversıadada, Sochı Olımpıadasy kezinde júzdegen myń jankúıerlerdi kólikter tegin tasyǵan. Poıyzdyń baǵa­sy bir adamǵa segiz myń von. Biz­dińshe eki jarym, úsh myń teń­ge. Al taksı ákeńniń qunyn suraıdy. Bir shaqyrymǵa bir AQSh dollaryn suraıdy. Dám­hana, meıramhanalarda baǵa aspandap tur. Qazaqstannan kel­gen Serik ekeýmiz Japon te­ńi­ziniń jaǵalaýynda ornalas­qan bir dámhanadan iri qara etinen ázirlengen qýyrdaq pen ashy taǵamdarǵa alpys myń von tóledik. Bul teńgege shaqqanda jıyrma myń teńge shamasynda. Munyń barlyǵyn nege qazbalap tizip jatyrmyz? Sport jarystaryn qazir teleekrannan sol sátte tamashalaı alatyndyqtan, oqyrmandarǵa koreı jerindegi kórgen-bilge­ni­mizdi aıta ketken artyq bolmas, qurmetti oqyrman.

Endi myna qyzyqty qarańyz. Kelgen qonaqtar men týrısterge, sportshylarǵa tegin qyzmet kórsetetin eriktilerdi negizinde saıystar ótetin jerde, keshender men adamdar kóp jınalatyn jerden kezdestiresiz. Alaıda orys tildi eriktilerdi bes kúnde kezdestire almaı dal boldyq. Tipti solardyń deni aǵylshyn tilinen de maqrum ekenin baıqap qaldyq. Hosh, sony­men shalǵaıdan kelgen tý­rıs­terdiń erkin júrip-turýy qı­ynǵa soǵyp tur. Tipti saýda dú­ken­derinde bolǵanymyzda ózi­miz­ge qajetti nan, shujyq, basqa taǵamdardy taba almadyq.

Senbi kúni keshkilik elden kelgen bir top jankúıer Kannyn qa­la­syndaǵy záýlim sport sa­raı­yndaǵy short-trek saıysyn tamashalaýǵa bardyq. On eki myń adam syıatyn Almaty men Astanadaǵy atshaptyrym Arena sııaqty keshen adamdarǵa lyq toldy. О́kinishke qaraı, Mádiǵalı Qarsybekovtiń shákirtteri úshin bul kún sátsiz boldy. Úmit kút­ken Nurbergen Jumaǵazıev qu­lap, jarystan shyǵyp qaldy. De­nıs Nıkısha top bastap kele jat­qanymen tórtinshi orynǵa syr­ǵydy. «Men negizinde qysqa qashyqtyqqa júgirýim kerek bolatyn. Biraq muzdyń sapasyn ári ózimdi teksereıin dep shesh­tim. Namysty qoldan bermeýge tyrysamyn», deıdi Denıs. Taǵy bir qyzymyz A.Krestova da táji­rıbeniń azdyǵynan syn sátte óz múmkindigin paıdala­na almady. Endi bizdiń kon­kıshilerimiz tórt ret baǵyn synap kóredi.

Olımpıadanyń alǵashqy kú­ni nemister, nıderlandtar men koreı­ler úshin sátti bastal­dy. Bıatlonnan sprınterler ja­ry­­synda nemistiń Laýra Dal­­maıer atty saıypqyrany al­tyn­­nan alqa taqty. О́kinishke qaraı bizdiń qyzdar Galına Vısh­­nevskaıa, Darıa Klımına, Olga Poltoranına jáne Alına Raı­kova kóshtiń sońynda qaldy. Jeti jarym shaqyrymdyq skıat­lon saıysynda da qyzdarymyz jer­ge qaratty.

Júldeden úmitti bolǵan Vısh­­nevskaıa sprınttik jarys­tyń birinshi oq atý kezeńinde bes nysananyń ekeýin kózdeı almaı, aıyp aınalymyn eki ret júgirip ótip, biraz ýaqyt jo­­ǵal­typ aldy. Al ekinshi atý ke­zeńinde bes nysananyń bar­ly­ǵyna dál tıgizdi. Biraq alǵash­qy eki qateliktiń kesirinen ol sprınt­tik jarysty tek 30-shy nátıjemen aıaqtady. Vısh­nev­skaıa osy qashyqtyqta chempı­on bolǵan germanııalyq Laýra Dal­maı­erden 1 mınýt 46 sekýndqa qalyp qoıdy.

Dál 10 aqpan kúni 24 jasqa tolǵan Galına Vıshnevskaıa sol kúngi sátsizdigi úshin qazaq­stan­dyq jankúıerlerden keshirim su­rap, aldaǵy ýaqytta úzdik nátı­je kórsetýge tyrysatynyn aıtty. «Búgingi sátsizdik úshin jankúıerlerden keshirim suraı­myn. Barymdy saldym. Aıa­ǵym, shańǵym jaqsy júrdi. Biraq atý kezeńindegi eki qatelik kóp nárseni sheshti. Jel qatty boldy ári qatty tolqyp, jınala almadym. Aldaǵy jarys­ta tolǵanysymdy jeńip, úzdik ná­tı­je kórsetýge tyrysa­myn», dedi Vıshnevskaıa jarystan keıin elimizdiń BAQ ókilderine bergen suhbatynda. Ol sprıntte 30-oryn alǵan sportshy retinde aldaǵy iz qýý jarysynda sóreden keshigip, 30-bolyp shyǵady.

Ońdasyn ELÝBAI,

jýrnalıst, arnaıy

«Egemen Qazaqstan» úshin Phenchhannan

(Ońtústik Koreıa)