• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 06 Naýryz, 2018

Azattyq ańsaǵan erler

963 ret
kórsetildi

Redaksııa esigin bıdaı óńdi áıel adam ashty. Qolynda jasyl tústi kitaby bar. Ádette redak­sı­ıaǵa keletin kisilerdiń kóbi ja­rııalaıtyn, ıa jarııalaı almaı júrgen qoljazbalarynyń taǵdy­ryna alańdap keledi. Biz de soǵan jorydyq. Bul Táýelsizdik kúni qarsańyndaǵy oqıǵa edi.

Amandyq-saýlyq surasqan soń, tanysyp, jasyl kitaptyń baıanyn aıtty. Ápkemizdiń esimi – Buhargúl eken.

– Atam Ábdihalyq molla 1884 jyly qazirgi Qaraǵandy oblysy Shet aýdany Kıikti, Moıynty óńi­rinde dúnıe esigin ashypty. Ata­dan bes aǵaıyndy eken. Bári din jolyna túsken qalpe, molda bolǵan kisi­ler.  On alty jasqa tolǵan sha­ǵyn­da arǵy atamyz Dúısen qalpe Qarataý degen jerdegi medresege oqýǵa beripti. On bir jyl sonda oqyp, elge qaıtypty. Moldalyq quryp júrgen shaǵynda 1930 jyly NKVD sońyna túsip, alty aı qysta taýdy pana qyp, kún keshipti. Aqyry qýǵyn toqtamaıtyn bolǵan soń, Keregetas taýynyń bir úńgi­rin­e Quran kitaptaryn tyǵyp, ózi Qyrǵyzstanǵa ótip ketedi. Sonda úbirli-shúbirli bolyp, 1963 jyly týyp-ósken eline oralady. Baıaǵy tyǵyp ketken kitaptaryn 30 jyldan soń taýyp, alady. Qazir sol kitap­tar Ǵabdýlhamıd baýy­ry­myz­dyń úıinde. Atamyz óleń jaz­ǵan eken. Sony jınaqtap shy­ǵar­­ǵan edik. Egemendikti ańsaǵan ata­myz­dyń tilegi el amandyǵy, bos­tan­dyq tańy bolatyn. Sol kita­byn siz­derge ákep otyrmyn, – dedi.

Sodan beri eki aıǵa jýyq ýaqyt ótkenin baıqamaı qaldyq pa, álde kúndelikti jumystyń qaýryt­tyǵymen qaperge alma­dyq pa, ýaqyt syrǵyp óte shyǵypty. El ishinde óleń jazatyn aqsaqal­dary­myz kóp-aq. Buryn da jazǵan atalarymyz az bolmapty.

О́leńderin paraqtap otyrǵanda avtordyń jan dúnıesin sezinbeı óte shyǵý múmkin be? Sonaý ǵasyr­dyń qoınaýynda qalǵan qupııasy basym qasiretti jyldardyń sur­qııa kelbetin kóz aldymyzǵa kel­genimen, tolyq sezine almaı áre-sáre kúı keshesiń. Myna ómirde táýelsizdikke eshteńe jetpeıtinin ǵana túsinip úlgeresiń. Ábdihalyq moldanyń:

 Bodandyqtan kóz ashpaǵan qazaǵym,

San ǵasyrda kórdiń ómir azabyn.

Áýel bastan bas-basyńa bı bolǵan,

Qazaǵyma qurdy jaýlar tuzaǵyn,

– degen sózderge qazir kórkem­­dik jaǵynan kóp min aıta alǵa­ny­myz­ben, sol kezde osy sózdi qan­sha­lyq­ty ańsarmen, jan aýyr­typ jaz­­ǵanyn oıladyq pa?! «Qashan ege­men el bolamyz?» degen bir kezde­gi mazaly suraq – búgin bizdiń ba­qy­­ty­myz. Egemenbiz! Elmiz! Tar jol­da, taıǵaq keshýmen kúni ótken Ábdi­halyq moldanyń kelbeti kóz aldymyzǵa jıyntyq beınedeı kórin­di. Azattyqty ań­saǵan, sol jol­da japa shekken erlerim, rýh­taryń shat bolsyn!

 

Baǵashar TURSYNBAIULY,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar