Jasyratyny joq, kúngeıdegi kórshi elden ákelingen baǵasy arzandaý kókónis jylyjaıy kóp Ońtústikte saýdalanyp jatady. О́ziniń shyǵaratyn ónimi bar О́zbekstan shekarasyn ashyp jatqan ýaqytta otandyq taýar óndirýshilerge básekege qabiletti bolý mańyzdy.
Osy oraıda, Ońtústik Qazaqstan oblysynda ótken Kásipkerler palatasynyń aımaqtyq keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda óńirdegi elektr qýatynyń baǵasy kórshi О́zbekstanmen salystyrǵanda qymbat ekendigi, al ol óz kezeginde ónimniń ózindik qunyna áser etetini aıtylyp, másele kóterilgen bolatyn. Keńeste keltirgen málimetke qaraǵanda, Ońtústikte elektr qýatynyń 1 kılovaty 28 teńge bolsa, bizdiń aqshaǵa aýdarǵanda kórshi О́zbekstanda – 8 teńge. О́ńirlik keńeske qatysýshylar «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Tımýr Qulybaevtan osy máseleniń oń sheshimin tabýyna yqpal etýin surady.
Ýaqyt óte baǵa aıyrmashylyǵyna qatysty týyndaǵan másele sheshimin tabar jáne bul oraıda óńirde balamaly energııa kózderin damytýdyń alar orny úlken bolmaq. Aıta ketelik, oblys tutynatyn energııa mólsheriniń basym bóligi ózge óńirlerden tasymaldanýda. Sol sebepti de tarıf joǵary. Bul qarapaıym tutynýshylarǵa da, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderine de aýyrtpalyq túsirip otyr. О́z kezeginde Ońtústik balamaly energııa kózderi boıynsha áleýetti óńir bolyp esepteledi. Oblys aýmaǵynan 122 ózen aǵady, 41 sý qoımasy bar.
Eske sala ketsek, bolashaqtyń energııasy týraly bastamany Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda kótergen-di. Osy bastama boıynsha «jasyl ekonomıkaǵa kóshý» jónindegi tujyrymdama bekitildi. Memleket basshysy bıylǵy «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda da 2030 jylǵa qaraı Qazaqstandaǵy balamaly energııa úlesin 30 paıyzǵa jetkizý mindeti qoıylǵanyn aıtyp ótti.
«Jasyl» tehnologııalarǵa ınvestısııa salý úshin bıznesti yntalandyrý mańyzdy ekenin de atap kórsetti.
Balamaly energııa kózderin damytý baǵytynda oblysta birqatar jobalar júzege asyrylýda. Mysaly, Tólebı aýdanynda qýaty 2,5 MVt «Keńes» shaǵyn sý elektr stansasynyń, Saryaǵash aýdanynda jalpy qýaty 5 MVt bolatyn eki shaǵyn sý elektr stansasynyń, sonymen birge «Jylǵa» aýylynda qýaty 20 MVt kún elektr stansasynyń qurylysy bastalady. Jalpy, aldaǵy ýaqytta balamaly energııa kózderin damytý boıynsha Tólebı aýdanynda 20 MVt elektr energııasyn óndiretin irili-usaqty 10 sý elektr stansasy salynbaq. Budan bólek, Maqtaaral aýdany Jetisaı qalasy mańynda kún elektr stansasy qurylysyn júrgizý josparda tur. Jobaǵa 10,7 ga jer bólingen, qýaty 4,8 MVt. Búgingi tańda ruqsat berý qujattamalary ázirlenip, qurylys jumystary qarasha aıynda bastalady dep josparlanýda. Jobaǵa germanııalyq «NwComp Solar GmbH» kompanııasy 7 mln eýro ınvestısııa quıyp otyr. Al Maqtaaral aýdanyndaǵy ekinshi jobanyń ınvestory – nıderlandtyq VTK Investments B.V kompanııasy. Aýdannan 100 MVt kún elektr stansasyn salý boıynsha ekijaqty memorandýmǵa qol qoıylǵan. Joba quny 150 mln eýro. Sondaı-aq Báıdibek aýdany Júzimdik eldi mekeninde «Vetropark Júzimdik» JShS qýaty 40 MVt bolatyn jel elektr stansasynyń qurylys jumystaryn bas- taıdy. Aýdanda sheteldik «Emperial Renewabie Energy» JShS-y (qýaty 100 mVt) jáne «KK-Kiunsen» (qýattylyǵy 210 mVt) kásiporyndary jobalaý-smetalyq qujattaryn ázirlese, atalǵan saladaǵy jumystardy aǵymdaǵy jyly tolyq aıaqtaý josparlanyp otyr. Arys qalasynda qýaty 14 MVt bolatyn kún elektr stansasyn salý da bıylǵa josparlanǵan. Al Otyrar aýdanynda «Promondıs» JShS qýaty 35 MVt kún elektr stansasynyń jobalaý qujattary ázirlenip, memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysy alynǵan bolatyn. 100 gektar jer telimi bólingen jobany kezeń-kezeńimen iske asyrý kózdelýde.
Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy