Indýstrııalyq aımaqtar óndiristi órkendetip tur

Indýstrııalandyrý aıasyndaǵy basty másele ınvestısııa tartý ekeni málim. Bul oraıda oblys ákimi J.Túımebaev aýdan, qala ákimderin belsendi áreketke shaqyrǵan bolatyn. Iаǵnı aýdan ákimderi ká­sipkerler men ınvestorlarǵa bar­lyq tıisti jaǵdaılardy jasaýǵa min­det­ti. Sondaı-aq oblystaǵy shetel­dik ınvestorlar úshin tıimdi bolatyn 11 ındýstrııalyq jáne 1 arnaıy eko­nomıkalyq aımaqtyń jumysyn durys uıymdastyrý mańyzdy. Oblys áki­mi­niń Qazaqstandaǵy QHR Shensı pro­vınsııasy úkimeti ókildiginiń basshysy Chen He bastap kelgen ınvestorlarmen kezdesýinde de ındýstrııalyq aımaqtardyń áleýeti men múmkindikteri aıtyldy. О́ńirde óndiris oryndaryn ashýǵa nıetti ınvestorlarǵa barynsha jaǵdaı jasalýda. Bul oraıda mysal retinde Ońtústikte qytaılyq kompanııalardyń qatysýymen modernızasııadan ótken Shymkent munaı zaýyty men maqtadan jip óndiretin «Hlopkoprom sellıýloza» zaýyty, metallýrgııa óndirisindegi «Amır-A» JShS men polıetılen qaldyqtaryn qaıta óńdep, shtapeldi talshyq shyǵaratyn «Green Technology Industries» kásiporny jáne túıe sútin óńdeıtin «Golden Camel Group LTD» zaýyty syndy 5 birdeı joba júzege asyrylyp otyrǵanyn aıtýǵa bolady. Qytaılyq kásipkerler oblysta qorǵasyn jáne myrysh qaldyqtaryn qaıta óńdeıtin zaýyt salýǵa nıet bildirip otyr. Jalpy quny 4,8 mlrd teńgeni quraıtyn joba jylyna 300 myń tonna qaldyqty óńdeýge qaýqarly. Zaýyt iske qosylsa 100-den astam jańa jumys orny ashylatyn bolady. Al Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Almatydaǵy bas konsýly Chjan Veı bastaǵan qytaılyq konsýldyq ókilderimen kezdesýinde oblys ákimi aýyl sharýashylyǵy men ónerkásip jáne týrızm salasynda áriptestik baılanysty damytýǵa daıyn ekenin bildirdi. Bas konsýldyń aıtýynsha, aýylsharýashylyq ónimderi men azyq-túlik ónimderin, turmystyq qaldyqtardy qaıta óńdeý, energııa kózderin damytý, qalalyq jáne na­ryq­­tyq ınfraqurylym qurylysy aıa­syn­daǵy yntymaqtastyqty keńeıtý eki taraptyń múddelerine saı keledi. О́ńirge ınvestısııa tartýda mańyzdy ról atqaryp otyrǵan ındýstrııalyq aımaqtar jumysy búginde jandana tús­ken. Mysaly, bıyl «Shymkent» áleý­mettik-kásipkerlik korporasııasy enshiles uıymdarmen birlesip jalpy quny 70,82 mlrd teńgeni quraıtyn 20 jo­bany júzege asyrǵaly otyr. Ná­tı­je­sinde 2600-ge jýyq adam ju­mys­pen qamtylatyn bolady. Kor­po­ra­sııa málimetterine júgin­sek, atal­ǵan jo­balar «Ońtústik» ındýs­trııa­lyq aı­maq jáne «Ońtústik» arnaıy eko­no­mı­kalyq aımaǵynda júrgiziledi. Bıyl qolǵa alynatyn 20 jobanyń 12-in «Shymkent» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy jú­zege asyrmaq. Onyń quny 23,463,3 mln teńge bolyp otyr.

Al «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda jalpy quny 3,5 mlrd teńgelik 5 jobany iske asyrý josparlanýda. Budan bólek, «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaq 40 mlrd teńgeni quraıtyn 5 jobany iske qosý maqsatyn kózdep otyr. О́tken jyly «Shymkent» ÁKK transformasııalaý kezeńinen ótken. Nátıjesinde jańa ju­mys ádisi ázirlenip, ınvestısııalyq jo­ba­lardy tıimdi basqarýǵa jáne iske asyrýǵa baǵyttalǵan basqarý júıesi engizilipti. Osynyń arqasynda birqatar aýqymdy jobalardy iske asyrý jeńildeı túsken. Máselen, Qarabulaq aýylynda sút óndirý jáne qaıta óńdeý klasteri quryldy. Sondaı-aq «Astana» turǵyn úı keshenin salý boıynsha otandyq ınvestorlar 4 blok turǵyn úı keshenine 1 mlrd 507 mln teńge qarjy quıǵan bolatyn. Búginde onyń 2-ýi el ıgiligine tapsyrylǵan. Aıta keteıik, búginde oblysta ınvestısııalyq  jobalardyń sany men sapasyn arttyrý maqsatynda «Shymkent» ÁKK-niń «Ontustik Invest» ınvestorlarǵa qyzmet kórsetý bólimi jumys isteýde. Ondaǵy mamandar bıznes-jobamen keletin ınvestorlarǵa tıisti deńgeıde kómek qolyn sozady. Sondaı-aq atalǵan mekeme qu­rylys, agroónerkásiptik keshen, jer qoı­naýyn paıdalaný, energetıka, memleket- jekemenshik seriktestigi jáne «Smart Ontustik» aqparattyq tehnologııalaryn engizýge atsalysyp otyr.

О́ńirdiń ekonomıkalyq damýyna sep­tigin tıgizip kele jatqan ındýstrııalyq aı­maq­tar­dyń biri «Tassaıda» jalpy quny 19 mlrd 684 mln teńgeni quraıtyn 7 joba iske asyrylmaq.  Nátıjesinde 720 jańa ju­mys orny ashylady. Mysaly, bıyl iske qosylatyn «Asia Trafo» JShS 110-120 kVt bolatyn joǵary kerneýli transformator shyǵaratyn zaýytynda  400 adamdy jumyspen qamtýǵa múmkindik týady. Kásiporyn kásipkerlikti qoldaý kartasynyń aıasynda júzege asyrylýda. Joba quny – 17,5 mlrd teńge. Zaýyt jylyna 120 transformator shyǵarýdy josparlap otyr. Aıta ketelik, aýmaǵy 89 gektar «Tassaı» ındýstrııalyq aımaǵynda búginde jalpy quny 37 mlrd 948 mln teńgeni quraıtyn 25 ınvestısııalyq joba júzege asyrylýda. Jobalar tolyq iske assa, 1631 jumys orny ashylmaq. Al Cozaq aýdanyndaǵy ındýstrııalyq aımaqta jalpy quny 1 mlrd 204 mln teńgeni quraıtyn 5 joba iske qosylǵan. Sondaı-aq Túrkistan qalasyndaǵy Bekzat shaǵyn aýdanyndaǵy ındýstrııalyq aımaqta jobalyq quny 11028,1 mln teńgeni quraıtyn 14 joba júzege asyrylmaq. Onyń ishinde 6 kásiporyn memlekettik qabyldaýdan ótken. Nátıjesinde 240-qa jýyq jumys orny ashylyp, 1,3 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Kentaý qalasyndaǵy ındýstrııalyq aımaqta 2 mlrd teńgege 8 jobany iske asyrý josparlanǵan. Búginde 2 joba tolyq iske qosylyp, 798 mln teńgeniń ónimi óndirildi. Qosymsha 2 jobanyń qurylys jumystary tolyǵymen aıaqtalyp, jyl sońyna deıin iske qosylady. Qalǵan bir jobanyń qujattary saraptamadan ótip, aǵym­daǵy jyldyń I toqsanynda qurylys ju­mystary bastalady. Nátıjesinde 50-ge jýyq jańa jumys orny qurylady. Al Otyrar aýdanynda aǵymdaǵy jyly jańa ındýstrııalyq aımaq qurý josparlanýda. Jobaǵa aımaqtan qazirgi tańda 97 gektar jer qarastylyp otyr. Qu­rylǵaly otyrǵan ındýstrııalyq aı­maqtyń jalpy quny 1 mlrd 359 mln teń­ge bolady. Atalǵan aımaqtyń iske qo­sylýy otandyq jáne sheteldik ın­ves­tor­lardy tarta otyryp, óń­deý óner­ká­sibin damytýǵa zor múmkindik bermek.

Jalpy, oblys aýmaǵynda ornalasqan 11 ındýstrııalyq aımaqta 168,8 mlrd teńgeni quraıtyn 171 joba júzege asyrylýda. Onda 10 myńnan astam jumys oryndaryn ashý josparlanýda. Qazirgi tańda 171 jobanyń 75-i iske qosylyp, 4 myńnan astam jumys orny ashylǵan. Bul jobalarǵa quny 43,4 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy.

Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»