Áleýmettik zertteýshiler bas qosty

Keshe «Ramada Plaza» qonaqúıiniń «Ystambul» zalynda «Saılaý 2012: bedelbaǵalar men boljamdar» atty dóńgelek ústel otyrysy bolyp, onyń aldynda elimizdegi Áleýmettik-saıası zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, áleýmettaný ǵylym­da­ry­nyń doktory Aıgúl Sádýaqasova jýrnalısterge arnap brıfıng ótkizdi.

Brıfıngte ınstıtýt dırektory saılaý naýqany kezeńinde áleýmettaný zertteýleriniń róline toq­talyp, onyń negizinde halyqtyń saılaýǵa degen belsendiligi, saılaýaldy dodaǵa qatysýshylardyń be­del­baǵalary týraly obek­tıvti aqparat jı­naq­talyp, olardyń halyq­qa jetkizilip otyra­ty­nyn jáne daýys berý nátıjeleri boıynsha bol­jaýlar qamtyla­ty­nyn aıtyp, áleýmettik zertteýlerdiń saılaý naýqany barysynda qo­ǵamdyq baqylaýdy júzege asyratyn tetik­terdiń biri ekendigin qaperge saldy.

Bul jumystar úgit-nasıhat naýqany kezindegi ózgeristerdiń dı­namı­kasyn baıqap otyrýǵa kómek­te­sip, úgit-nasıhat áserinen elektoraldyq óristiń qubyl­malyǵyn baǵa­laýǵa múmkindik beredi, degen Aıgúl Kákimbekqyzy saýal júrgizý eki dúrkin ótkiziletinin, onyń alǵashqysy saılaý naýqanynyń basynda, ekinshisi, saılaý aıaq­talýy kezinde ekenin aıtty. Ár tolqynda 2000 adamǵa saýal júrgizilip, iriktemege elimizdiń barlyq ob­lys­tary, Astana men Almaty qalalarynyń turǵyn­dary enip, onda saılaý jasyndaǵy respýblıka halqynyń jynysy, jasy, etnosy, bilimi reprezentasııalanady, áleýmettik zertteýler nátıjeleri kópshilik qaýymǵa tanystyrylady, bul bizdiń zertteýlerimizdiń ashyq­ty­ǵy men jarııa­lylyǵyn qamtamasyz etedi.

Osylaı degen ol ınstıtýttyń saılaý ótkiziletin kúngi jumystarynan da habardar etti. Ol boıynsha áleýmettik saýaldama júrgizýshiler saılaý ýchaskelerinen shyǵaberis jerlerde  «Exit Pool» saýaldamalaryn júrgizip, saılaý barysyndaǵy daýys berýdi  Ortalyq saılaý komıssııasynyń resmı málimetteri jarııalan­ǵan­sha óz qoldaryndaǵy derekterdiń nátıjelerin jurt­shylyqqa jetkizedi jáne ol «Saılaý týraly» Zańǵa, ıaǵnı 27-baptyń 9-tarmaǵyna sáıkes júrgizi­le­tinin baıandady. Saýaldama júrgizý saılaýshylardyń erik-jigerine qandaı da bir áserin tıgizbeıdi jáne saılaý komıssııalarynyń jumysyna da yqpal etpeıdi, dedi A.Sádýaqasova.

Dóńgelek ústel basyndaǵy keńeske moderatorlyq etýshi Aıgúl Sádýaqasova  2012 jyldyń 15 qańta­ryn­da Qazaqstanda Parlament Májilisi men máslıhat­ta­ry­nyń saılaýyn qoldanystaǵy zańnama talaptaryn saqtaı otyryp, ashyq ta ádil básekelestikpen ótkizý­diń mańyzyna toqtalyp, bul elimizdegi demokratııany odan ári nyǵaıtýdaǵy mańyzdy qadam bolyp taby­latynyn atady. Sodan keıin Búkilreseılik qoǵamdyq pikirlerdi zertteý ortalyǵy Bas dırektorynyń birinshi orynbasary Konstantın Abramovqa sóz berdi.

Sheshen jınalǵandar nazaryna ózderi júrgizgen áleýmettik saýaldamalardyń qorytyndylaryn, olardy júrgizý ádistemelerin jáne qaı óńirde qandaı par­tııa­lardyń kóp daýys alǵandaryn, ári Máskeý, Sankt-Peterbýrg syndy iri megopolısterde «Edınaıa Rossııa» partııasynyń basym, biraq domınatty partııa sanal­maı­tynyn alǵa tartty. «SESSI-Qazaqstan» dırek­to­ry, áleýmettaný ǵylymdarynyń kandıdaty Botakóz Raqysheva elimizde 90 jyldardyń aıaǵynda bas­talǵan «Exit Pool» saýaldamalarynyń alǵa­shynda qandaı qı­yndyqtarǵa kezikkenin, al keıin halyqtyń oǵan degen qyzyǵýshylyǵy artyp, qazirgi kúni onyń saılaýdyń mańyzdy bir bólshegine aınalyp bara jatqanyn kóldeneń tartty.

Munan soń Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti mýzeıi dırektorynyń oryn­basary, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Kúlaısha Aqtaeva, «Demokratııa ınstıtýtynyń» jobalar dırektory, áleýmettik ǵylymdar kandıdaty Iýlııa Kýchınskaıa sııaqty ǵalymdar óz oılaryn ortaǵa saldy.

2007 jyly Parlament Májilisine saılaý ót­kizilgende de bizdiń ınstıtýt óz zertteýlerin júrgizdi, dedi ol. Ol ýaqytta biz kún saıyn telefon arqyly saýaldama ótkizip, nátıjesinde, halyqtyń saılaýǵa degen belsendiligi biz baǵamdaǵan ólshemnen alshaq ketpegen bolatyn. Al qazirgi zertteýler boıynsha partııalardyń bedelbaǵalary tómendegideı: árıne, birinshi orynda halyqtyń 75 paıyzy senim artatyn bılik basyndaǵy «Nur Otan» HDP tur. Ekinshi orynda 7,5 paıyzben «Aq jol» keledi. Úshinshi orynǵa 2,1 paıyzben «Azat» partııasy ornyqqan. Al 2 paıyzben Qazaqstan Kommýnıstik halyqtyq partııasy sońǵy oryndardyń birin alyp otyr. Besinshi jáne altynshy oryndarda «Ádilet», «Rýhanııat» partııalary, degen Iý.Kýchınskaıa 18-19 qarashada júrgizilgen zertteýlerdi nazarǵa usyndy. Ol boıynsha suralǵandardyń 61,3 paıyzy elektoraldy belsendilik tanytyp, onyń 52,1 paıyzy mindetti túrde daýys beretinin, 9,2 paıyzy daýys berýleri múmkin ekendikterin aıtqan.

Otyrysqa qatysqan ǵalymdar óz paıymdarymen or­taq­tasa kelip, elimizdegi saılaý naýqanyna qandaı da bir dá­re­jede qatysatyn sarapshy qoǵamdastyqqa úndeý joldady.

Anar TО́LEÝHANQYZY.

----------------------------------

Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.