О́rkenıetti ómir

Aýyldyń ıesi oblystyq máslıhattyń depý­taty Aleksandr Kasısın. Tańqaldyrǵan sharýa­shy­lyq. Osy jerdi Otanym, elim degen aýylda ós­ken nemis, orys, ýkraın ulty ókilderi tura­dy. Seriktestik 1998 jyly qurylǵan. 2004 jyl­dary seriktestikte 5 myńǵa jýyq qara mal, 200 shoshqa, 300 jylqy, 4 myńdaı qus boldy. Inkýbator ju­mys jasady. Asyl tuqymdy mal ósiretin sharýa­shy­lyq atalǵan soń, sútti mol beretin iri qaranyń sımmental tuqymy jáne qazaqtyń aq bas sıyr­laryn ósire bastady. Sóıtip, sharýashylyqtaǵy iri qara mal tuqym erekshelikterine oraı, elıta-rekordty, birinshi elıtalyq klass baǵalaryn da alyp úlgerdi. «Mundaı baǵaǵa biz mal sharýashylyǵyna ozyq tehnologııalardy engizý jáne isimizdi du­rys uıymdastyrý arqyly qol jetkizdik» deıdi sharýashylyq basshysy. Munda árbir jańa týǵan tól erekshe kútimge alynady. Sodan keıin tuqym erekshelikterine saı kútip-baǵylyp, jem-shóptiń arnaıy quramy boıynsha azyqtandyryldy.Úsh adamǵa 300 bas sıyr bólinedi. Mal qoralary keń de jaryq, taza. Jumystyń bári mehanıka kúshimen atqa­ryl­dy. Malǵa kádimgi sý jylytyp beriledi. So­ńyn­da osyndaı kútimde baǵylǵan maldyń tirideı orta salmaǵy 400 kılodan kem bolmaıdy eken. Seriktestikte 3489 sút beretin iri qara mal, 643 jylqy, 400 shoshqa, 5 myńdaı qaz ósiriledi. Jylyna 412 tonna sút, 519 tonna et óndiriledi. Mal basynan jylyna 1087 buzaý, 158 qulyn alynsa, ınkýbatordan 20 myńdaı qaz bala­pandary ósip shyǵady. Osyndaǵy, táýligine 30 tonna sút óndiretin «Klever» atty qondyrǵy, ol súttiń quramyn tekserip, bes mınót ishinde onyń tazalyǵyn, maılylyǵyn anyqtap beredi. Mal qoralary, mal semirtý alańdary, jem-shóp sehtary, mal­dárigerlik bólimshe, ınkýbator, avtogaraj, qyr­man, qoımalary, elektr sehtary, aǵash sheber­ha­nasy qaz-qatar tizilgen alyp keshendi quraı­dy. Aınalada shashylyp jatqan bir buraý joq, tap-taza. Qalada asfalt ústinde júrgen­deı­siń. Seriktestik 22,6 myń gektar jerge jú­geri, kún­baǵys, tary, qaraqumyq, bıdaı, basqa da as­tyq daqyldaryn seýip, jaz boıy baptap ósiredi. Sheteldik tehnıkanyń egin egetin, júgeri jınaı­tyn kanadalyq deısiz be, nemistiki deısiz be túr-túri, 132 traktory, 110 máshı­ne­si, 66 júgeri jı­naıtyn kombaındary, kana­dalyq egin salý keshenderi bar. Jerge asa bir uqyptylyqpen qaraıdy. Ýaqytyly tyńaıtqyshtarmen tyńaı­ty­lyp, qar toqtatylyp turady. Búkil aýyl tur­ǵyn­dary osy sharýashylyqta eńbek etedi.

SÚT FERMASY – JAŃA JOBA

Mundaǵy barlyq tirlik avtomattandyrylǵan. О́tken jyly jeltoqsan aıynda «Galıskoe» seriktestiginde «QazAgroQarjy» AQ arqyly ın­ves­tı­sııa­lyq joba sheńberinde 500 saýyn sıyrǵa ar­nal­ǵan taýarly sút fermasy ashyldy. Fer­ma­nyń jo­ba­lyq qýaty zamanaýı standarttarǵa saı jylyna 2000 tonnaǵa deıin sút óndirýge múm­kindik beredi. Taýarly sút fermasyna «Agralız» atalatyn mal turatyn oryn, «Elochka» atty saýy­latyn alańsha, «Braslav» atty qural-jab­dyq­tary jınaqtalymy Ger­manııanyń, Ýkraınanyń eń jańa tehnologııa­lary­men qamtylǵan. Osy jobanyń iske asyrylýy arqasynda qosymsha 13 turaqty jumys orny ashy­lyp, sút óndirisiniń kólemi ulǵaıdy. Jobanyń qu­ny 415,8 mln. teńge. Saýylǵan sút oblys orta­ly­ǵyn­da­ǵy «Pavlodarmoloko» AQ-qa kúndelikti jetkiziledi. Qazirgi tańda fermada alǵash buzaýlaıtyn 300 qunajyn bar, aldaǵy ýaqytta olardy 500 basqa deıin jetkizý josparlanýda. Olar jyl boıy baı­laýsyz, jaıylymsyz-aq, qysy-jazy keshen ishinde taza jerde baǵylady. Jem-shóp, jem jáne súr­lem beriledi. Malǵa qyzmet kór­setýshiler ferma meńgerýshisi, 4 saýynshy, 4 mal­shy, 1 tehnık-uryq­tandyrýshy, 1 jıys­ty­rý­shy, zootehnık, mal dárigerinen turady. Sonda 500 malǵa bar-joǵy onshaqty adam qaraıdy. Aldaǵy ýaqytta zamanaýı bul sút-taýarly fer­masy ónim óndirisin ul­ǵaıtady, shyǵyndardy azaıtady, eńbek ónimdi­ligin arttyrady dep jobalanyp otyr. Maldy da tehnıka, kompıýter basqarǵan zaman degenimiz mine, osy. Bar bolǵany 4 saýynshy basqarý tetiginde otyryp, avtomatty qoldaný arqyly 500 sıyr­dan bir sátte-aq sút saýyp alady.

ǴAJAIYP QALAShYQ

Aleksandr Kasısın basqaratyn «Galıskoe» jaýap­kershiligi shekteýli seriktestigine qarasty aýyl órkenıetti. Munda bári de qaladaǵydaı. Aýyl shetindegi taýarly sút fermasynyń qaz-qatar tizilgen keshenderi de ádemi kórinis berip tur. «Osyndaı jańa zaman aýylyn jasaý, sýy kókke shashyraıtyn fontandar ornatý, meniń bala kezgi armanym edi, kórip turǵandary­ńyzdaı sol arman júzege asqandaı» deıdi Aleksandr. Aýylda mádenıet úıi, ortalyq murajaı, emhana, záýlim mektep, mańaıy baý-baqshaǵa tolyp tur­ǵan aq shańqan sándi úıler, shashtaraz, monsha, sport­tyq ortalyq jumys isteıdi. Dárigerlik ambýlatorııada kúndiz kelip jatyp emdeletin bólmeler bar. Ýchaskelik polısııa jáne úsh qoǵamdyq saqshy aýyldyqtar tynyshtyǵyn qorǵaıdy. Galıskoeda bári ózinde. Anaý-mynaý izdep qa­la­ǵa barýdyń qajeti de joq. Mádenıet úıi men balalar ortalyǵynyń aldynda móldir sýly fontandar atqylap tur. Aınala taza. Asfaltti túzý kósheler. Barlyǵyna shamdar tartylǵan. Al, keshkilik aýyl kishigirim jarqyraǵan qalashyqty kózge elestetedi. Naýbaıhanasy, makaron sehy, to­qashtar, táttiler pi­siretin kondıter sehy aýyl­dyqtar qajetin óteý­de. Alqap-alqap egin, jeıtin nany óziniki, bıdaı de­geniń jetedi, artylǵanyn satady. Júgeri, qara­qu­myq, kúnbaǵystan mol ónim alady. О́tken jyl­dary eki-úshten úsh-tórt páter­li turǵyn úıler sa­lyp aldy. Bul úrdis aldaǵy ýaqytta da jalǵasady. Ot jaqpaıdy. Orta­lyq­tan­dyrylǵan jylý júıesi bar, sý úıge kelip tu­ra­dy. Qaladaǵydaı kommý­nal­dyq qyzmet aqysyn tó­leı­di. Jylyna 7 myń tonna kómir jaǵady. Aýyl ákimi Keńes Jandosovtyń aıtýynsha Galıskoeda 2 myń­daı adam, onyń ishinde, 105 qazaq, 615 orys, 402 ýkraın, 212 nemis, 258 ártúrli ult ókil­deri tu­ra­dy. Tatý-tirlikti, birligi jarasqan aýyl dep osy­ny aıt. Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy, Ýspen aýdany.