Berekesi ketken aýyl

О́z basym osy aýylǵa Taraz qalasynan kóship keldim. Maq­sa­tym endi aýyl medısınasyn jandandyrý, alys jatqan tý­ǵan jerdi kórkeıtý edi. Oǵan da birtalaı jyl ótti. Men bas dá­ri­ger bolǵan ýaqytta aýyl­da birde-bir ana men bala óli­mi bolǵan joq. Basqasyn aıt­pa­ǵanda osyny ózimniń úlken je­tis­tigim dep sanaımyn.

Prezıdentke, Úkimetke esh ókpe joq. Jańadan dárigerlik ambýlatorııa salyp berdi. Aýyl­dyń mektebi de jańa. Elba­sy­nyń bastamasymen qolǵa alyn­ǵan «100 mektep, 100 aýrýha­na» baǵdarlamasy bizdiń aýyl­ǵa da shapaǵatyn tıgizdi. Memleket basshysynyń 2018 jyl­ǵy halyqqa Joldaýynda úl­ken oılar bar. О́kinishtisi sol, aýyl adamdary Astanada aı­tyl­ǵan bastamalardy odan ári jalǵastyrýǵa, jańa isterge óz úlesin qosýǵa talpyna qoı­maı­­dy. О́ıtkeni jerlesterim ke­­risinshe tabysty jumys istep tur­ǵan aýylsharýashylyq kásip­or­nyn taratyp tyndy. Bul ta­ra­tý bári ortaq etip birikken jer úlesterin 2013 jyly qaıta je­ke-jeke alyp ketýden bas­tal­dy. Osylaısha ortalyǵy biz­diń aýyl bolǵan, búkil oblys­ta jaqsy atymen tanys «Podgornyı» aksıonerlik qoǵamynyń ta­my­ryna balta shabyldy. 5 myń bas qoıy, eki myń bas­tan artyq sıyry, bir myń bas­tan artyq jylqysy bar úlken ujym edi. Kezinde 20 myń gek­tarǵa deıin astyq ekken. Du­rys agrotehnıkalyq sharalar arqasynda gektaryna 30-40 sent­nerden astyq jınaıtyn. Ony óz dıirmeninde un etip tar­ta­tyn. Saýylǵan sútten qaı­maq, irim­shik shyǵaratyn, nan ónim­de­rin pisiretin sehtary bar ir­ge­li sharýashylyq ydyrady. Aýyl turǵyndarynyń bir bóligi úles­ten shyǵyp, ózderine tıisti jer telimderin bul jaqta múlde tur­maıtyn pysyqtarǵa jalǵa berýiniń sońy osylaı barshamyz úshin qasiretke aınaldy. Aýyz­birlik ketken soń ınves­torlardan aıryldyq.

О́zimizdiń aksıonerlik qoǵa­my­myz bar kezde aýylda tir­lik qyzyp jatatyn. Al mine, bes jyl boldy mashına-traktor stansasy qırady. Garaj jaq­tyń jolyna shóp shyǵyp ketti. Seh­tar ıesiz qalyp, aqyry qı­ra­­tyldy. «Podgornyı» aksıo­ner­lik qoǵamy lızıngke alǵan ame­rıkalyq traktorlar men kom­baındar qańtarylyp tur. Olar úshin úlken alqap kerek. Al árkim úlesin alyp, jer talapaıǵa túsken soń mundaı qýatty tehnıka ne istesin.

Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Tórtinshi óner­ká­sip­­tik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaqstan halqyna Jol­daý­ynda: «Agrarlyq saıasat eńbek ónimdiligin túbegeıli arttyrýǵa jáne óńdelgen ónimniń eksportyn ulǵaıtýǵa baǵyttalýy kerek» degen bolatyn. Qýatty tehnıka qajetsiz bolǵan jaǵdaıda eńbek ónimdiligin qalaı arttyr­maq­pyz? Onyń ústine osy Jol­daýdyń kóp bóligi sıfrly teh­nologııany jergilikti jerge deıin jetkizýdi kózdeıdi ǵoı. «Podgornyı» AQ oǵan da laıyq­ty jaýap bere alatyn ujym edi. Bizdiń aýyldyqtar bolsa sol sıfrly tehnologııasy bar tehnıkany ákelgen kásiporynnan óz erikterimen bas tartyp, endi eski keńestik tehnıkaǵa júginip qaldy.

Báriniń basy qosylyp tur­ǵan­da ujymdy Sábıt Sultan atty isker azamat basqarǵan. Ol bir­neshe ret Elbasy Nursultan Nazar­baev oblysty aralaǵanda ozat sharýashylyqty kórsetken, qan­shama sehtar salyp, astyqty, sút pen etti óńdeýdi qolǵa al­ǵan, sol ónimdi shetelge deıin eks­port­taǵan bilikti basshy edi. Bi­raz aýyldyqtar áldekimderdiń az­ǵy­rýymen tıesili jerdi bólip alǵan soń Sábıt Sultanuly óziniń shaǵyn jeke sharýasymen aınalysýǵa kóshti. Sodan bastap Iýbıleınyıdyń berekesi qashty. Bizder televızordan basqa aýyldardaǵy jańa jol, túzý trotýar, túnde samaladaı jarqyraǵan kóshe shamdaryn kórgende qatty qyzyǵamyz.

О́tken qysta Qulan aımaǵyna tabıǵat tótenshe minez tanytty. Aýyldyń 15 shaqyrymdyq úlken trassaǵa shyǵar jolyn qalyń qar basty. Birneshe kún syrtpen baılanysý múmkin bolmady. «Podgornyı» AQ jumys istep tur­ǵanda mundaı qıynshylyq kór­medik. Sharýashylyqtyń qýat­ty tehnıkasy dereý iske kiri­setin. Endi joldy aýdannan ke­­lip qashan arshyp beredi dep oty­ramyz.

Sońǵy bes-alty jylda biri­nen soń biri aýysqan úsh ákim­niń eshqaısysy bul aýyldyq ok­rýg­te múlde turmaıdy. Jergi­likti jaǵdaımen tanys emes. Kelip-ketip jumys is­teı­­di. Otbasymen kóship kelmegen soń eshbir máselege dendemeıdi. Bu­ryn jergilikti ákim men sha­rýashylyq basshy­sy tize qosyp aýyzbirlikte qı­myl­daıtyn. Sharýashylyq ydy­ra­ǵan soń ákimniń «aq degeni – al­ǵys, qara degeni – qarǵys» bo­lyp otyr.

Osy aýyldaǵy medısına jaǵ­daıyna oraı oılarymdy aı­tý úshin ákimdi keńsesinen jo­lyq­tyra almaımyn. Barsam boldy ornynda joq bolyp shyǵady. Qaıda dep surasam, «aýdanda jınalysta júr» degen jaýap alamyn. Bulardiki ne degen bit­peıtin jınalys dep oılaımyn. Memleket basshysynyń jınalysty qysqartyp, naqty jumys isteńder degen tapsyrmasy bizdiń jaqqa qashan jeterin kim bilsin. Al ákimniń óz keńsesinde kúndelikti otyrmaý sebebi – osy aýylda turmaǵandyǵy.

Qazaq «synyqtan basqanyń bári juǵady» demeı me. Selolyq okrýg ákimi sııaqty bul aýylda ýchas­kelik polısııa qyzmetkeri ke­lip-ketip qyzmet isteıdi. Ony da kúndiz shammen izdep tap­paı­myn. Keıbir jaraqat al­ǵan adam­dar onyń qylmystyq áre­ket saldaryna bolǵanyn aıtady. Mundaı jaǵdaıda dáriger men ýchaskelik polısııa birdeı kelýi ke­rek. Al adam qansyrap jat­qan­da «polıseıdi tappaı qal­dym» dep qarap otyramyn ba? Ur­lyq kóbeıip ketkenin joǵa­ry­da jazdym.

Aýyldaǵy ortaq múdde endi biriktirmeıdi. Ortaq iske ju­mylý umyt qaldy. Jerin syrt­taǵy agroholdıngke jalǵa bergen­der jyl saıyn sol úshin alatyn az ǵana qarajatqa máz bolyp otyr. Eshteńe istemeı, tóbege túkirip shaljıyp jatyp, tabys tapqylary keledi.

Oblys ákimi Asqar Myr­zah­m­etov, aýdanǵa endi taǵaı­yn­dalǵan jas ákim osy jaǵ­daılarǵa kó­ńil aýdarsa deımin. Al «Pod­gornyı» sharýashylyǵyn qal­pyna keltirý boıynsha júrip jat­qan sot barysy ádil sheshiler. Bar úmit osy azamattarda. Áıt­pese Elbasy Nursultan Na­zar­ba­evtyń durys baǵytyn Jam­byl jerinde úndemeı otyryp te­riske burǵysy keletinderden shar­shadyq.

Áliqul MYRZAGELDIEV, Iýbıleınyı aýyldyq dárigerlik ambýlatorııanyń aǵa dárigeri

Jambyl oblysy, Qulan aýdany