Portýgalııa quramasy dál qazirgi ýaqytta Eýropa chempıony sanalǵanymen, álem chempıonatynyń tarıhyna úńiler bolsaq, nátıjeleri kóńil kónshiterlik emes. «Eýropalyq brazılııalyqtar» sanalyp ketken portýgalııalyqtar álem birinshiligine qaraǵanda, Eýropa chempıonatynda táýir oıyn kórsetedi.
Salystyrý úshin aıtar bolsaq, pıreneılikterdiń Eýropa birinshiligindegi eń nashar nátıjesi – shırek fınal (1996 jáne 2008 jyl). Eki ret fınalǵa shyǵyp, bir márte jeńimpaz atanǵan. Al álem chempıonatynda úsh ret (1986, 2002 jáne 2014 jyl) toptyq kezeńnen ári asa almaǵan. Eń jarqyn nátıjesi – úshinshi oryn (1966). Sonymen qatar quramynda Lýısh Fıgý, Pedrý Paýleta, Nýný Gomesh jáne Deký sekildi fýtbol korıfeıleri bar komanda 2006 jyly Germanııadaǵy jahandyq dop dodasynda tórtinshi orynǵa qol jetkizdi. Sol jyly jartylaı fınalda Fransııadan jeńilse (0:1), úshinshi oryn úshin ótken matchta jarys qojaıyndary Germanııa quramasyna 1:3 esebimen ese jiberdi.
Irikteýden irkilmegen Portýgalııa
Álem chempıonatyna irikteý kezeńinde Portýgalııa «V» tobynda Shveısarııa, Vengrııa, Farer araldary, Latvııa jáne Andorra quramalarymen synǵa tústi. Jalpy, Reseıde ótetin álemdik mýndıalǵa barý úshin Eýropa chempıondaryna tek Shveısarııa quramasy ǵana qarsylyq kórsete aldy. Eki qurama irikteý kezeń oıyndarynyń birinshi týrynda jolyǵyp, kútpegen jerden Portýgalııa quramasy 0:2 nátıjesimen jeńilip qaldy. Osydan soń Fernandý Santýshtyń shákirtteri ese qaıtarý úshin Shveısarııa quramasymen ótetin qarymta oıyndy kútýmen boldy. Sóıtip 2017 jyldyń 10 qazany kúni irikteý kezeńniń sońǵy týrynda Portýgalııa quramasy óz alańynda Shveısarııany qabyldap, dál alǵashqy oıyndaǵy eseppen bul joly Pıreneı túbegindegi eldiń fýtbolshylary jeńiske jetti. Irikteý kezeńi aıaqtalǵan soń eki qurama da 27 upaı ıelenip, birdeı nátıje kórsetti.
Toǵyz jeńis, bir jeńilis. Toptaǵy birinshi oryndy ıelengen quramany anyqtaý úshin komandalardyń gol soǵý jáne óz qaqpasyna jibergen gol kórsetkishine qarap, Portýgalııa quramasy úzdik dep tanyldy. Sóıtip, Portýgalııa birinshi orynmen, Shveısarııa fýtbolshylary ekinshi orynmen álem chempıonatyna joldama aldy.
Irikteý kezeńiniń qalǵan oıyndarynda Ronaldý jáne onyń komandalastary Farer araldaryna qarsy eki matchta 6:0 jáne 5:1 esebimen jeńiske jetti. Al Latvııa fýtbolshylaryn alǵash óz alańdarynda 4:1 esebimen jeńse, syrt alańdaǵy kezdesýde jaýapsyz úsh gol soqty. Portýgalııaǵa Vengrııa quramasy azdap qarsylyq kórsetkendeı boldy. Degenmen Eýropa chempıondary báribir qarsylastaryn qapy qaldyrdy. Alǵashqy oıynda 3:0 esebimen basym tússe, syrt alańda 1:0 esebimen jeńdi. «V» tobynyń eń sońǵy ornyn ıelengen Andorra quramasyn 6:0 jáne 2:0 nátıjesimen utty.
Eski qarsylasymen bir topqa tústi
Álem chempıonatynyń toptyq kezeńinde Portýgalııa ózine úırenshikti «V» tobynda eski qarsylasy Ispanııamen qarsy synǵa túsedi. Portýgalııa úshin de chempıonat dál osy quramaǵa qarsy oıynmen bastalady. Bul match eki quramaǵa da óte mańyzdy kezdesý bolmaq. О́ıtkeni, 15 maýsymda Sochıde ótetin osy teketiresten soń «V» kvartetinde kim birinshi, kim ekinshi oryn alady degen saýaldyń jaýaby 50 paıyzǵa belgili bolmaq. Ári qaraı barlyǵy eki quramanyń óz qolynda. Portýgalııa ekinshi týrda Marokko quramasymen oınasa, sońǵy týrda Iranmen kim myqtyny anyqtaıdy.
Portýgalııa komandasynyń chempıonattaǵy basty maqsaty – álem chempıony ataný. Sonymen qatar bul birinshilik qurama úzdigi Krıshtıaný Ronaldýdyń sońǵy álem chempıonaty bolýy múmkin. Sondyqtan Ronaldý jáne onyń komandasy úshin bıylǵy dúbirli dodada qalaıda top jarý kerek.
Jalpy, statıstıka súıer qaýymǵa jáne Portýgalııa quramasynyń jankúıerlerine mynadaı málimetti usynǵymyz keledi. Álem chempıonaty aldyndaǵy Eýropa chempıonatyn jeńip alǵan qurama eki jyldan soń mindetti túrde álem birinshiliginde top jarady. Mysaly, 1972 jyly Germanııa quramasy kári qurlyq birinshiligin jeńip, eki jyldan soń álem chempıonatynda bas júldeni ıelendi. Al 2008 jyly Eýropa chempıony atanǵan Ispanııa fýtbolshylary 2010 jyly OAR-da ótken dop dodasynda jeńimpaz atandy. Bıyl álem chempıony ataný kezegi 2016 jyly Eýropa chempıony atanǵan Portýgalııa quramasyna kelgen sııaqty...
Portýgalııa quramasynyń tizimi:
Qaqpashylar: Antonı Lopesh («Lıon», Fransııa), Betý («Geztepe», Túrkııa), Rýı Patrısıý («Sportıng»).
Qorǵaýshylar: Brýný Alvesh («Reındjers», Shotlandııa), Sedrık Sýarısh («Saýtgempton», Anglııa), Joze Fontı («Dalıan Ifan», Qytaı), Marıý Rýı («Napolı», Italııa), Pepe («Beshıktash», Túrkııa), Rafael Gerreırý («Borýssııa» Germanııa), Rıkardý Pereıra («Portý»), Rýben Dıash («Benfıka»).
Jartylaı qorǵaýshylar: Adrıen Sılva («Lester», Anglııa), Brýný Fernandesh («Sportıng»), Joaý Marıý («Vest Hem», Anglııa), Joaý Moýtınıý («Monako», Fransııa), Manýel Fernandesh («Lokomotıv», Reseı), Vıllıam Karvalıý («Sportıng»).
Shabýylshylar: Andre Sılva («Mılan», Italııa), Bernardý Sılva («Manchester Sıtı», Anglııa), Krıshtıaný Ronaldý («Real», Ispanııa), Jelson Martınsh («Sportıng»), Gonsalý Gedesh («Valensııa», Ispanııa), Rıkardý Kýarejma («Beshıktash», Túrkııa).
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»