Jańa zaýyt, jańa ónim

Jańa kásiporyndar iske qo­sylyp jatady, ol bizdiń elimiz úshin tańsyq emes. Al bul zaý­yt­tyń orny bólegirek. Ol – mem­lekettiń qarjylyq qol­daýy­men, 2010-2014 jyldarǵa ar­nalǵan údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnova­sııa­lyq damý jó­nin­degi memlekettik baǵdarlamanyń birinshi ba­ǵyty aıasynda sa­lynǵan ká­sip­oryn. Bul joba Qazaqstandy ındýstrııalandyrý baǵdarlama­sy­na engen. Zaýyt «Almaty qattalǵan qu­byrlar zaýyty – AQQZ» («PVH Daıblend» JShS) dep atalady. Ol aldyn-ala qaptal­ǵan qubyr­lar men fasondyq buıymdar shy­ǵa­ryp, ony jetkizip berýmen aı­na­lysady. Jy­lý­dy ustaıtyn qap­tamalar penopolıýretannan ja­salady. Al­dyn-ala qaptalǵan qu­byr­lar jer astynda jylý jú­ıe­lerin kanalsyz tóseý úshin paı­da­la­nylady. Al jylý jet­kiz­gish­ter­diń parametrleri my­na­daı esep­ke qurylǵan: jumys qysymy 1,6 Mpa jáne paıda­la­nylatyn sýyq­tyq temperatýra­sy 140°S-ke deıin. Mundaı qalyptaǵy qubyr­lar Almaty qalasy úshin óte qa­jet. Ol jańadan salynyp jat­qan qurylystarda, sondaı-aq kom­mýnıkasııalardy almastyrý­da keńinen paıdalanylady. Bul ónimder óziniń sapalylyǵymen erekshelenedi. Zaýyttyń qýaty da aıtar­lyq­taı. Ázirge ol Almatydaı megapolıstiń qajetin tolyq óteı alady. Bolashaqta onyń ónimderi basqa aımaqtarǵa da jiberilýi múmkin. Zaýyt bir táýlikte dıametri 32-1020 mm. aralyǵynda jylý ustaǵysh penopolıýretanmen qaptalǵan 675 qýma metr qubyr, sondaı-aq 50-120 fasondyq buıym shyǵara alady. Fasondyq buıymdardyń túri kóp: qozǵalmaıtyn jáne jyljymaly tireýler, qubyr­lardy jalǵastyratyn, bóletin tútikter, taǵy basqa ónimder jylý júıelerin júrgizýde tap­tyrmaıdy. Jańa zaýyt sondaı muqtajdyqtan qutqarady. Bul zaýyttyń qurylysy úde­­meli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý jónindegi memlekettik baǵdarlamaǵa enip otyr­ǵa­ny tekten-tek emes. Onyń ónimderi qala qurylysynyń qar­qynyna, kommýnıkasııa jú­ıe­sin jaqsartýǵa aıryqsha yq­pal etetin bolady. Reti kelgende jalpy Almaty qalasynda údemeli ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasy boıynsha keń aýqym­dy jumys júrgizilip jatqanyn aıtqanymyz jón bolar. Qazir jalpy somasy 257,5 mıllıard teńgeni quraıtyn 28 ındýs­trııa­lyq joba boıynsha josparly is atqarylyp jatyr. О́tken jyly tórt joba júzege asty. Ol ómir­diń ár salasyn qamtıdy. Gemodıalız (jasandy búırek) úshin eritindi shyǵaratyn «Bırýnıfarm» JShS, «Medeý-Shym­bulaq» taý-shańǵysy kýrorty, qat­ty jáne suıyq zattar shy­ǵa­ra­tyn «Nobel AFF» AQ, «Tales Kazahstan Injınırıng» JShS taktıkalyq býyny ra­dıo­baılanysynyń quraldaryn óndirý jobasy Almaty qala­syndaǵy aıtýly nysandar qata­ryn tolyqtyrady. Ústimizdegi jyldyń alǵash­qy jartysynda 3,5 mıllıard teńge qarjy jumsalǵan úsh joba júzege asty. «Obıs» kompa­nııa­sy dep atalatyn JShS shy­ryndy ishimdikter shyǵarady. Qurǵaq qurylys qosyndylar zaýy­tyn qaıta qurý arqyly «She­bermıks» JShS paıda bol­dy. «Almaty ashytqy zaýyty» AQ qatarǵa qosyldy. Qazir qalada jalpy kólemi 167,1 mıllıard teńge quraıtyn tórt joba paıdalanýǵa berilip ja­tyr. Onyń qatarynda Alma­ty metrosynyń birinshi kezegi bar. Mamadııar JAQYP.